بخش ۹۰ - بیان آنک عمارت در ویرانیست و جمعیت در پراکندگیست و درستی در شکستگیست و مراد در بی‌مرادیست و وجود در عدم است و عَلی هَذا بَقیَّةُ الأَضْدادِ وَ الأَزْواجِ
هوش مصنوعی: این متن به بررسی مفهوم و لزوم ویرانی و تجدید بنا می‌پردازد. شاعر می‌گوید که برای ساختن یک فضای جدید و زیبا، لازم است که ابتدا ساختارهای قدیمی و ویران شده را از بین برد. او به ابلهی که از ویران کردن زمین انتقاد می‌کند، پاسخ می‌دهد که باید خراب کردن را بپذیرد تا جایی تازه و زیبا شکل بگیرد.
شاعر به استفاده از تمثیل‌ها و استعاره‌ها اشاره می‌کند و می‌گوید که بهبود اوضاع نیازمند دست زدن به تغییرات است. او از جادو به عنوان نمادی از غفلت و کفر یاد می‌کند که مانع از درک حقیقت و فهم درست می‌شود.
در نهایت، اشعار بیان می‌کند که تجربه و احساسات افراد در رابطه با جهان به دیدگاه آنها بستگی دارد و اگر فرد به عمق و حقیقت اکتفا نکند، همواره در سطح باقی می‌ماند و از زیبایی‌ها و ثروت‌های واقعی دور می‌شود.
آن یکی آمد زمین را می‌شکافتابلهی فریاد کرد و بر نتافت
هوش مصنوعی: یک نفر به دلیلی در حال تخریب زمین بود که یک آدم نادان فریاد زد و اجازه نداد کارش ادامه پیدا کند.
کین زمین را از چه ویران می‌کنیمی‌شکافی و پریشان می‌کنی
هوش مصنوعی: چرا زمین را از هم میپاشی و درهم می‌کنی؟
گفت ای ابله برو و بر من مرانتو عمارت از خرابی باز دان
هوش مصنوعی: به شخصی که بیفکر و نادان است، گفته می‌شود که او بهتر است مرا رها کند، زیرا او باید از ویرانی و مشکلاتی که دارد، عبرت بگیرد و در ساختن زندگیاش بیشتر دقت کند.
کی شود گلزار و گندم‌زار اینتا نگردد زشت و ویران این زمین
هوش مصنوعی: کی میتواند این باغ و دشتهای گندم‌زار زیبا شود، اگر این سرزمین زشت و خراب باقی بماند؟
کی شود بستان و کشت و برگ و برتا نگردد نظم او زیر و زبر
هوش مصنوعی: کی می‌شود که باغ و کشت و درختان به نظم و ترتیب خود باقی بمانند و به هم نریزند؟
تا بنشکافی به نشتر ریش چغزکی شود نیکو و کی گردید نغز
هوش مصنوعی: برای اینکه به عمق و حقیقت یک موضوع پی ببری، باید آن را به دقت بررسی کنی. آیا همیشه نتیجهٔ این بررسی خوب و دلپذیر خواهد بود؟
تا نشوید خلطهاات از دواکی رود شورش کجا آید شفا
هوش مصنوعی: برای اینکه مشکلات و دردهایت از بین برود، باید درمان شوی؛ در غیر این صورت، هیجانات و آشفتگیها ادامه خواهد یافت و آرامش به دست نخواهد آمد.
پاره پاره کرده درزی جامه راکس زند آن درزی علامه را
هوش مصنوعی: کسی که درزی ماهر است، نمیتواند جامه را به راحتی پاره کند.
که چرا این اطلس بگزیده رابردریدی چه کنم بدریده را
هوش مصنوعی: چرا این پارچه زیبا و ارزشمند را پاره کردی؟ حالا من با این پاره شده چه کار کنم؟
هر بنای کهنه که آبادان کنندنه که اول کهنه را ویران کنند
هوش مصنوعی: هر ساختار قدیمی که ترمیم و بازسازی شود، نباید به معنای تخریب آنچه که قبلاً وجود داشته باشد باشد.
هم‌چنین نجار و حداد و قصابهستشان پیش از عمارتها خراب
هوش مصنوعی: هم‌چنین در کنار کارگران و حرفهمندان مانند نجار، آهنگر و قصاب، قبل از ساختن بناها، خرابکاریهایی وجود دارد.
آن هلیله و آن بلیله کوفتنزان تلف گردند معموری تن
هوش مصنوعی: هلیله و بلیله که از داروهای medicinal هستند، باعث میشوند که وقتی آنها را مصرف کنیم، بدن دچار آسیب و تضعیف می‌شود. در واقع، این مواد به جای اینکه مفید باشند، باعث آسیب به سلامتی میگردند.
تا نکوبی گندم اندر آسیاکی شود آراسته زان خوان ما
هوش مصنوعی: برای اینکه گندم را آرد کنی و از آن نان تهیه کنی، لازم است ابتدا آن را در آسیا بکوبی. بدون این عمل، هیچگاه نمیتوانی از سفرهمان چیزی آماده کنی.
آن تقاضا کرد آن نان و نمککه ز شستت وا رهانم ای سمک
هوش مصنوعی: او از من خواست که برایش نان و نمک بیاورم، تا بتواند از دست تو رها شود، ای سمک.
گر پذیری پند موسی وا رهیاز چنین شست بد نامنتهی
هوش مصنوعی: اگر نصیحت موسی را بپذیری و از این بدنامی و رسوایی رهایی یابی، در حقیقت به سود خود عمل کرده‌ای.
بس که خود را کرده‌ای بندهٔ هواکرمکی را کرده‌ای تو اژدها
هوش مصنوعی: به خاطر اینکه به خواستههای نفسانی خود تن دادهای، خود را کوچک کرده‌ای و به اندازه یک کرم درآمدهای در حالی که توانایی و قدرتی چون اژدها داری.
اژدها را اژدها آورده‌امتا به اصلاح آورم من دم به دم
هوش مصنوعی: من اژدهایی را به همراه خود آوردهام تا به تدریج آن را اصلاح کنم و بهبود ببخشم.
تا دم آن از دم این بشکندمار من آن اژدها را بر کند
هوش مصنوعی: تا زمانی که دم این موجود بشکند، من آن اژدها را از ریشه در میآورم.
گر رضا دادی رهیدی از دو مارورنه از جانت برآرد آن دمار
هوش مصنوعی: اگر راضی باشی و از مشکلات گذر کنی، نجات خواهی یافت؛ اما اگر به نارضایتی ادامه دهی، خطر بزرگی جان تو را تهدید می‌کند.
گفت الحق سخت استا جادویکه در افکندی به مکر اینجا دوی
هوش مصنوعی: حق این است که فلان جادو یا فریبی که تو در اینجا به کار بردی، واقعاً سخت و پیچیده است.
خلق یک‌دل را تو کردی دو گروهجادوی رخنه کند در سنگ و کوه
هوش مصنوعی: تو با جادو و نیروی خود، مردم یک‌دل را به دو گروه تقسیم کردی؛ همانطور که جادوگری میتواند در دل سنگ و کوه رخنه کند.
گفت هستم غرق پیغام خداجادوی کی دید با نام خدا
هوش مصنوعی: می‌گوید که در دلایل و پیامهای الهی غرق شدهام و نمیتوانم جادوی کی را با نام خدا ببینم.
غفلت و کفرست مایهٔ جادویمشعلهٔ دینست جان موسوی
هوش مصنوعی: غفلت و انکار، زمینهساز فریب و نیرنگی است که دین را به خطر میاندازد و جان کسانی که به حقایق موسوی پایبندند، تحت تأثیر قرار می‌دهد.
من به جادویان چه مانم ای وقیحکز دمم پر رشک می‌گردد مسیح
هوش مصنوعی: من در مقابل جادوگران چه ارزشی دارم، ای بیشرم، در حالی که عیسی (مسیح) از نفس من حسرت میخورد.
من به جادویان چه مانم ای جنبکه ز جانم نور می‌گیرد کتب
هوش مصنوعی: من در برابر جادوگران چه کارهام، ای جان که کتابها از وجود و نور من بهره میبرند.
چون تو با پر هوا بر می‌پریلاجرم بر من گمان آن می‌بری
هوش مصنوعی: وقتی تو با آسانی و سرخوشی به اوج میروی، طبیعی است که من فکر کنم تو به من توجهی نداری.
هر کرا افعال دام و دد بودبر کریمانش گمان بد بود
هوش مصنوعی: هر کسی که اعمالش شبیه به کارهای حیوانات وحشی باشد، نباید از انسانهای بزرگ و مهربان انتظار بدی داشته باشد.
چون تو جزو عالمی هر چون بویکل را بر وصف خود بینی سوی
هوش مصنوعی: وقتیکه تو بخشی از این جهان هستی، هر بوی خوش را به خاطر ویژگیها و حالت خودت میسنجی و توصیف می‌کنی.
گر تو برگردی و بر گردد سرتخانه را گردنده بیند منظرت
هوش مصنوعی: اگر تو بازگردی و به سوی تو، سر تو هم بازگردد، آن وقت خانه، منظرهای گردان و زیبا از تو را به تماشا خواهد نشست.
ور تو در کشتی روی بر یم روانساحل یم را همی بینی دوان
هوش مصنوعی: اگر تو در کشتی باشی و دریا را زیر نظر داشته باشی، میتوانی ساحل را هم که در حال نزدیک شدن است، ببینی.
گر تو باشی تنگ‌دل از ملحمهتنگ بینی جمله دنیا را همه
هوش مصنوعی: اگر تو از درون دل تنگ و ناراحت باشی، تمام دنیا را نیز به صورت محدود و مضطرب میبینی.
ور تو خوش باشی به کام دوستاناین جهان بنمایدت چون گلستان
هوش مصنوعی: اگر تو با دوستانت خوش باشی، این دنیا برایت مانند یک گلستان خواهد بود.
ای بسا کس رفته تا شام و عراقاو ندیده هیچ جز کفر و نفاق
هوش مصنوعی: بسیاری از مردم ممکن است به دورترین نقاط سفر کنند، اما جز بیاعتقادی و دوپارگی چیز دیگری نبیند.
وی بسا کس رفته تا هند و هریاو ندیده جز مگر بیع و شری
هوش مصنوعی: بسیاری از افراد به سرزمینهای دوری چون هند و هری رفتهاند، اما آنچه از آنجا دیدهاند تنها خرید و فروش بوده است.
وی بسا کس رفته ترکستان و چیناو ندیده هیچ جز مکر و کمین
هوش مصنوعی: بسیاری از افراد به سفرهای دور و سرزمینهای خارجی مانند ترکستان و چین میروند، اما هیچ تجربهای از زیبایی‌ها و فرهنگ آنجا ندارند و تنها با فریب و دسیسههایی روبرو میشوند.
چون ندارد مدرکی جز رنگ و بوجملهٔ اقلیمها را گو بجو
هوش مصنوعی: اگر چیزی جز رنگ و بوی محسوس نداشته باشی، بهتر است که تمامی زمینهها و موضوعات را جستجو کنی و هر چیزی را که میتوانی پیدا کنی.
گاو در بغداد آید ناگهانبگذرد او زین سران تا آن سران
هوش مصنوعی: گاو ناگهان در بغداد ظاهر می‌شود و بیهیچ معطلی از یک گروه به سوی گروه دیگر میگذرد.
از همه عیش و خوشیها و مزهاو نبیند جز که قشر خربزه
هوش مصنوعی: انسان تنها سطح و ظواهر زندگی را میبیند و از عمق لذتها و شادیها بیخبر می‌ماند، مانند اینکه فقط پوست خربزه را تجربه کند و از طعم واقعی آن بیخبر باشد.
که بود افتاده بر ره یا حشیشلایق سیران گاوی یا خریش
هوش مصنوعی: کسی که بر سر راه افتاده، آیا او شایسته است که به عنوان علف در نظر گرفته شود، مثل گاو یا الاغی که در حال چرا هستند؟
خشک بر میخ طبیعت چون قدیدبستهٔ اسباب جانش لا یزید
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که انسان اگر به صورت خشک و بیروح، مانند چوب بر روی میخی بیفتد، هیچ چیز به زندگیاش اضافه نخواهد شد و نمیتواند به رشد و توسعه روحی و معنوی خود بپردازد. در واقع، نیاز به جان و احساس دارد تا بتواند زندگیاش را بهبود بخشد.
وان فضای خرق اسباب و عللهست ارض الله ای صدر اجل
هوش مصنوعی: این فضا و محیطی که در آن قرار داریم، فراتر از تمامی اسباب و علل دنیوی است. این مکان، سرزمین خداوند است و مقام بالایی دارد.
هر زمان مبدل شود چون نقش جاننو به نو بیند جهانی در عیان
هوش مصنوعی: هر لحظه تغییر می‌کند و مانند نقش و نگار، جان انسان همواره تازه و نو میباشد. در هر بار تغییر، او جهانی تازه را به وضوح میبیند.
گر بود فردوس و انهار بهشتچون فسردهٔ یک صفت شد گشت زشت
هوش مصنوعی: اگر فردوس و نهرهای بهشت هم همچون یک رنگ و یک حالت یکنواخت و بیروح شوند، زیبا و دلنشین نخواهند بود.