بخش ۱۳۴ - معنی ما شاء الله کان یعنی خواست خواست او و رضا رضای او جویید از خشم دیگران و رد دیگران دلتنگ مباشید آن کان اگر چه لفظ ماضیست لیکن در فعل خدا ماضی و مستقبل نباشد کی لیس عند الله صباح و لا مساء
هوش مصنوعی: این متن به موضوع اخلاص و تلاش در خدمت به خداوند پرداخته است. ابتدا اشاره می‌شود که قول "ایش شاء الله" نباید بهانه‌ای برای تنبلی و عدم جدیت در کارها شود، بلکه باید محرک و تشویق‌کننده‌ای برای اخلاص و جدیت باشد. در ادامه تأکید می‌شود که اگر فردی در راستای خواسته‌های خود تنبلی کند، ممکن است هر آنچه خواسته، محقق شود چون این امر در دست خداست. اما در واقع، باید در خدمت به خداوند و در پی خواسته‌های او بود و از گرد او خارج نشد، زیرا در این مسیر، خیر و برکت وجود دارد. در نهایت، نصیحت می‌شود که در امور معنوی و تلاش برای نزدیک شدن به خداوند، جدیت و امید لازم است و نباید از مسئولیت‌ها دوری کرد.
قول بنده ایش شاء الله کانبهر آن نبود که تنبل کن در آن
هوش مصنوعی: من قول میدهم که انشاءالله این کار بهخاطر تنبلی من نباشد.
بلک تحریضست بر اخلاص و جدکه در آن خدمت فزون شو مستعد
هوش مصنوعی: این جمله به نوعی به ترغیب و تشویق اشاره دارد که باید با نیت خالص و جدیت در کارها پیش رفت. در اینجا گفته می‌شود که با اخلاص و کوشش بیشتر، انسان میتواند در خدمت و کارهایش بهتر و مؤثرتر شود.
گر بگویند آنچ می‌خواهی تو رادکار کار تست برحسب مراد
هوش مصنوعی: اگر بگویند که به آنچه می‌خواهی میرسی، باید بدانید که این موفقیت نتیجه تلاش و کار شماست که بر اساس خواستهات به دست آمده.
آنگهان تنبل کنی جایز بودکانچ خواهی و آنچ گویی آن شود
هوش مصنوعی: در آن زمان که تنبلی کردی، این حق توست که هر چه بخواهی و هر چه بگویی، همان خواهد شد.
چون بگویند ایش شاء الله کانحکم حکم اوست مطلق جاودان
هوش مصنوعی: وقتی میگویند "انشاءالله"، به این معناست که حکم و ارادهاش بدون قید و شرط و همیشگی است.
پس چرا صد مرده اندر ورد اوبر نگردی بندگانه گرد او
هوش مصنوعی: چرا در مقابل او که این همه افراد بیجان را میبیند، تسلیم نمیشوی و به گرد او نمیچرخشی؟
گر بگویند آنچ می‌خواهد وزیرخواست آن اوست اندر دار و گیر
هوش مصنوعی: اگر بگویند آنچه را که وزیر می‌خواهد، او همان چیزی است که در بند و اسیر دارد.
گرد او گردان شوی صد مرده زودتا بریزد بر سرت احسان و جود
هوش مصنوعی: اگر دور او بچرخی و خود را به او نزدیک کنی، به زودی نعمت و خیرات بیپایانی بر سرت نازل می‌شود.
یا گریزی از وزیر و قصر اواین نباشد جست و جوی نصر او
هوش مصنوعی: هیچ راهی برای فرار از وزیر و قصر او وجود ندارد، پس به دنبال پیروزی او نباش.
بازگونه زین سخن کاهل شدیمنعکس ادراک و خاطر آمدی
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که از این سخن احساس کسالت کردهای و به خوبی متوجه فهم و اندیشهات نبودهای.
امر امر آن فلان خواجه‌ست هینچیست یعنی با جز او کمتر نشین
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که دستور و فرمان از آن شخص خاصی است، پس بهتر است که به جز او به کسی دیگر توجه نکنید و با دیگران کمتر ارتباط داشته باشید.
گرد خواجه گرد چون امر آن اوستکو کشد دشمن رهاند جان دوست
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که فرمان و اراده خواجه (سرور) بر همه چیز حاکم است. او است که دشمنان را دور میکند و جان دوستان را نجات میدهد.
هرچه او خواهد همان یابی یقینیاوه کم رو خدمت او برگزین
هوش مصنوعی: اگر خواسته‌های او را بپذیری و به او خدمت کنی، به خواستهات میرسی و هرچه او بخواهد، به حقیقت خواهد پیوست. پس بهتر است همیشه در خدمت او باشی و از ترس و ناامیدی دوری کنی.
نی چو حاکم اوست گرد او مگردتا شوی نامه سیاه و روی زرد
هوش مصنوعی: اگر در اطراف او بگردی و به او نزدیک شوی، ممکن است به سرنوشتی ناخوشایند دچار شوی و به جایگاه بدی دست پیدا کنی.
حق بود تاویل که آن گرمت کندپر امید و چست و با شرمت کند
هوش مصنوعی: باید فکری در مورد حقایق کردی که تو را امیدوار و پرانرژی کند و در عین حال حالتی از فروتنی و شرم در تو به وجود آورد.
ور کند سستت حقیقت این بدانهست تبدیل و نه تاویلست آن
هوش مصنوعی: اگر حقیقت در نظرت سست و ضعیف به نظر میرسد، باید بدان توجه کنی که این حقیقت میتواند دستخوش تغییر و تحول شود، نه اینکه صرفاً به تفسیر و تأویلهای مختلف وابسته باشد.
این برای گرم کردن آمدستتا بگیرد ناامیدان را دو دست
هوش مصنوعی: این موضوع برای ایجاد گرما و انرژی آمده است تا ناامیدان را به سمت خود جذب کند و توجهشان را جلب کند.
معنی قرآن ز قرآن پرس و بسوز کسی که آتش زدست اندر هوس
هوش مصنوعی: برای درک معانی قرآن، بهتر است به خود قرآن مراجعه کنی و از کسی که در مورد عشق و هوس دچار آتش شده است، یاد بگیری.
پیش قرآن گشت قربانی و پستتا که عین روح او قرآن شدست
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که جان و روح انسان وقتی به مقام والایی میرسد، به مرتبهای میرسد که خود را فدای کلام وحی میکند، تا جایی که هویت او با قرآن یکی می‌شود و به نوعی در آن خلاصه میگردد.
روغنی کو شد فدای گل به کلخواه روغن بوی کن خواهی تو گل
هوش مصنوعی: روغن برای خوشبو کردن گل فدای آن شده است. تو میتوانی از عطر گل لذت ببری یا اینکه به بوی روغن دل خوش کنی.