بخش ۷۱ - پرسیدن آن وارد از حرم شیخ کی شیخ کجاست کجا جوییم و جواب نافرجام گفتن حرم
هوش مصنوعی: در این شعر، گوینده با احساس اندوه و ناامیدی صحبت می‌کند و به نقد جامعه‌ای می‌پردازد که به سوی فساد و نفاق رفته است. او به شخصیت‌های دروغین و دو رو اشاره می‌کند که برای خود نام و مقام می‌سازند، در حالی که مردم بی‌خبر از واقعیت به آنها اعتماد کرده‌اند. او به ناکامی پیروان موسی (به عنوان نماد حقیقت و هدایت) اشاره می‌کند و انتقاد می‌کند که چگونه این مردم از اصول شرع و تقوا دور شده‌اند و به پرستش گاو (نماد بت‌پرستی) روی آورده‌اند. نهایتاً، او از فقدان پیامبری و احکام دینی در جامعه شکایت می‌کند و وضعیت تاسف‌باری را به تصویر می‌کشد که در آن ارزش‌ها و اصول اخلاقی فراموش شده‌اند.
اشکش از دیده بجست و گفت اوبا همه آن شاه شیرین‌نام کو
هوش مصنوعی: او با اشکهایی که از چشمانش سرازیر شده بود، گفت: "آن شاه شیرین‌نام چه شد؟"
گفت آن سالوس زراق تهیدام گولان و کمند گمرهی
هوش مصنوعی: آن زیّور فریبنده گفت که در آن سال، دام و تلهای برای شکار نداشتم.
صد هزاران خام ریشان هم‌چو تواوفتاده از وی اندر صد عتو
هوش مصنوعی: هزاران جوان خام و نابلد مانند تو به زمین افتادهاند و در درد و رنج دست و پنجه نرم میکنند.
گر نبینیش و سلامت وا رویخیر تو باشد نگردی زو غوی
هوش مصنوعی: اگر او را نبینی و سلامت او خوب باشد، از او دور نخواهی شد.
لاف‌کیشی کاسه‌لیسی طبل‌خواربانگ طبلش رفته اطراف دیار
هوش مصنوعی: فریاد و ادعای بلندپروازانهی کسی که آثاری از کاسه‌لیسی دارد، به گوش همه در اطراف سرزمینش رسیده است.
سبطی‌اند این قوم و گوساله‌پرستدر چنین گاوی چه می‌مالند دست
هوش مصنوعی: این گروه از مردم فرزندان پیامبرند و در پرستش گاو (عجل) به سر میبرند؛ در چنین وضعیتی، چه چیزی به دست میآورند و چه کار میکنند؟
جیفة اللیلست و بطال النهارهر که او شد غرهٔ این طبل‌خوار
هوش مصنوعی: این شعر به نوعی هشدار دهنده است و به ما میگوید که نباید فریب ظاهر را بخوریم. دنیا و زندگی ممکن است در لحظاتی به نظر جذاب و فریبنده بیاید، اما در واقعیت ممکن است بیارزش و خالی از عمق باشد. بنابراین، کسی که به این تمایلات دنیوی غره میشود، در واقع به اشتباه میافتد و از حقیقت دور میشود.
هشته‌اند این قوم صد علم و کمالمکر و تزویری گرفته کینست حال
هوش مصنوعی: این گروه از مردم، به تعداد زیادی علم و دانش دست یافتهاند، ولی در عین حال، به دسیسه و فریبکاری نیز مشغولند و حال آنها اینگونه است.
آل موسی کو دریغا تاکنونعابدان عجل را ریزند خون
هوش مصنوعی: آل موسی، که اشاره به پیروان و نسل موسی دارد، باید افسوس خورند که عابدان و زاهدان هنوز به خون ریختن عجل، یعنی موجودات و مخلوقات دیگر، ادامه میدهند. این بیان بر این نکته تأکید دارد که عابدان به رغم دینداری و تعهدشان، به رفتارهای ناپسند و خونریزی دست میزنند.
شرع و تقوی را فکنده سوی پشتکو عمر کو امر معروفی درشت
هوش مصنوعی: شریعت و تقوا کنار گذاشته شده و به فراموشی سپرده شده‌اند. در این میان، عمر نوح کجاست که کارهای زشت را به نیکی تذکر دهد و امر به معروف کند؟
کین اباحت زین جماعت فاش شدرخصت هر مفسد قلاش شد
هوش مصنوعی: این بیان میگوید که با روشن شدن این رفتارها و جنبههای آزادانه در میان این گروه، هر ستمگر و خرابکاری با آزادی میتواند عمل کند.
کو ره پیغامبری و اصحاب اوکو نماز و سبحه و آداب او
هوش مصنوعی: کجاست راه پیامبری و یاران او؟ کجاست نماز و ذکر و آداب او؟