بخش ۹۳ - داستان آن مرد کی وظیفه داشت از محتسب تبریز و وامها کرده بود بر امید آن وظیفه و او را خبر نه از وفات او حاصل از هیچ زنده‌ای وام او گزارده نشد الا از محتسب متوفی گزارده شد چنانک گفته‌اند لیس من مات فاستراح بمیت انما المیت میت الاحیاء
هوش مصنوعی: در این شعر داستان درویشی روایت می‌شود که از دیاری به تبریز می‌آید و با مشکلات مالی (وام‌های زیاد) روبروست. او در تبریز با شخصی به نام بدرالدین عمر ملاقات می‌کند که بسیار سخاوتمند و مهربان است. درویش به امید دریافت کمک به سراغ او می‌رود و از او وام می‌گیرد. در متن به بزرگواری و کرامت بدرالدین اشاره شده و درباره‌ی شادکامی و خوشحالی افراد در اطراف او صحبت می‌شود. در نهایت، شاعر به ویژگی‌های مثبت و کرامت انسان‌ها پرداخته و ارتباط خاصی که بین افراد بزرگ و درویش‌ها وجود دارد را بیان می‌کند.
آن یکی درویش ز اطراف دیارجانب تبریز آمد وامدار
هوش مصنوعی: یک درویش از اطراف دیار به سمت تبریز آمد و در حال نیازمند بودن است.
نه هزارش وام بد از زر مگربود در تبریز بدرالدین عمر
هوش مصنوعی: در تبریز، شخصی به نام بدرالدین عمر وجود دارد که شاید هزاران وام بد بدهکار باشد، اما این وضعیت او به زر (دارایی) مرتبط نیست.
محتسب بد او به دل بحر آمدههر سر مویش یکی حاتم‌کده
هوش مصنوعی: محتسب بدبرخوردی دارد و دلش مثل دریا پر از غم است؛ هر تار موی او نشانهای از سخاوت و بزرگواری است.
حاتم ار بودی گدای او شدیسر نهادی خاک پای او شدی
هوش مصنوعی: اگر حاتم طایی هم بودی، به عنوان گدا در کنار او قرار میگرفتی و به احترام او، سر بر خاک پای او مینهادی.
گر بدادی تشنه را بحری زلالدر کرم شرمنده بودی زان نوال
هوش مصنوعی: اگر به تشنهای دریا و آب زلال میدادی، از بزرگواریات شرمنده میشدی.
ور بکردی ذره‌ای را مشرقیبودی آن در همتش نالایقی
هوش مصنوعی: اگر ذره‌ای را به سمت مشرق بفرستی، در آن صورت به خاطر شخصیت و تواناییاش نالایق خواهد بود.
بر امید او بیامد آن غریبکو غریبان را بدی خویش و نسیب
هوش مصنوعی: آن بیگانه به امید او آمد؛ او کسی است که غریبان را با سرنوشت و ویژگی‌های خود آشنا می‌کند.
با درش بود آن غریب آموختهوام بی‌حد از عطایش توخته
هوش مصنوعی: آن غریب از درختی که در آن قرار دارد، بینهایت وام و بخشش را آموخته و از عطای آن بهرهمند شده است.
هم به پشت آن کریم او وام کردکه ببخششهاش واثق بود مرد
هوش مصنوعی: به دلیل اعتماد به کرامت و بخشش او، از او درخواست کمک کرد.
لا ابالی گشته زو و وام‌جوبر امید قلزم اکرام‌خو
هوش مصنوعی: من دیگر به آن اهمیت نمیدهم و برای دریافت نعمتها و لطفهای بزرگ به امیدی نشستهام.
وام‌داران روترش او شادکامهم‌چو گل خندان از آن روض الکرام
هوش مصنوعی: کسانی که از وامها رنج میبرند، باید با شادی و امید زندگی کنند، مانند گلی خندان که در باغی زیبا و پر از نعمتها رشد کرده است.
گرم شد پشتش ز خورشید عربچه غمستش از سبال بولهب
هوش مصنوعی: اگر پشت او از گرمای خورشید عرب داغ شده، چه نیازی به نگرانی از سبال بولهب دارد؟
چونک دارد عهد و پیوند سحابکی دریغ آید ز سقایانش آب
هوش مصنوعی: زمانی که ابرها رابطه و پیوندی دارند، هیچ تردیدی نیست که از سقاها (آبکشها) آب به آنها داده خواهد شد.
ساحران واقف از دست خداکی نهند این دست و پا را دست و پا
هوش مصنوعی: جادوگران میدانند که آیا خداوند این قدرت را به ما داده است که این دست و پا را در اختیار داشته باشیم یا نه.
روبهی که هست زان شیرانش پشتبشکند کلهٔ پلنگان را به مشت
هوش مصنوعی: هر کسی که دارای توانایی و قدرت مانند شیران باشد، میتواند با قدرت خود، پشت پلنگان را بشکند و آنها را مغلوب کند.