بخش ۳۴ - باب چهاردهم در توکل که اعتماد کردنست بر کرم رزاق و رزاقیت کریم علی الاطلاق
هوش مصنوعی: این شعر به اهمیت توکل بر خداوند و بی‌اعتمادی به اسباب مادی اشاره دارد. شاعر میگوید که افکار و نگرانی‌ها در مورد زندگی و روزی باعث می‌شود انسان نتواند به خدا اعتماد کند. او تاکید می‌کند که خداوند روزی را به بندگانش می‌رساند، همان‌طور که مرغان دانه و ماهی‌ها غذا دریافت می‌کنند. در نهایت، شاعر از انسان می‌خواهد تا به جای نگرانی در پی مال و روزی، بر خدا توکل کند و نسبت به قضا و قدر صبر داشته باشد.
رو، ای پا بست اسباب تجملقدم نه در بیابان توکل
هوش مصنوعی: ای کسی که به وسایل تجمل عادت کردهای، قدمی در بیابان توکل نگذار.
چو دونان تکیه بر اسباب تا چند؟توکل کن بر الطاف خداوند
هوش مصنوعی: چرا تا این حد به وسایل و امکانات بیمحتوا اتکا میکنی؟ بهتر است که به رحمتها و نعمتهای خداوند اعتماد کنی.
ترا اندیشه دارد در خم و پیچکه نتوانی توکل کرد بر هیچ
هوش مصنوعی: تو در فکر و خیال خود در دوراهیها و مشکلاتی هستی که هیچگاه نمیتوانی به هیچ چیز اعتماد کنی.
مگو: هیچست لطف ایزد پاککه میگوید چنین؟ حاشاک! حاشاک!
هوش مصنوعی: نمیتوان گفت که لطف خداوند بیقدر و بیمقدار است، زیرا چنین سخنی دور از حقیقت است! حاشا! حاشا!
بسا شبها که در ظلمت نهان بودنه از روز و نه از روزی نشان بود
هوش مصنوعی: بسیاری از شبها در تاریکی گذشت و نه خبری از روز بود و نه نشانی از روزی.
خدا روزت رساند و روزیت دادسعادتمندی و فیروزیت داد
هوش مصنوعی: خدا تو را در روزی که به سراغت میآید، بهره و رزق خوبی عطا کند و تو را به خوشبختی و موفقیت برساند.
پس این بی اعتقادی چیست چندین؟برو بی اعتمادی چیست چندین؟
هوش مصنوعی: این چه نوع بی‌اعتمادی است که اینقدر ادامه دارد؟ چرا اینقدر به بی‌اعتمادی ادامه میدهی؟
بمرغان دانه در صحرا فشاندبماهی طعمه در دریا رساند
هوش مصنوعی: پرندگان دانهای را که در صحرا میپاشند با ماهیهایی که به دریا میروند، مقایسه می‌کند. در واقع، هر موجودی به فراخور نیازها و محیط خود، فرصتهایی را دریافت می‌کند.
توکل کن، که از فیض الهیرسد رزق تو همچون مرغ و ماهی
هوش مصنوعی: به خدا اعتماد کن، زیرا رزق تو به شکل طبیعی و بدون زحمت، مانند غذا برای پرندگان و ماهیان به تو خواهد رسید.
یکی میگشت گرد آسیاییز سنگ آسیا آمد ندایی
هوش مصنوعی: یک نفر در اطراف آسیاب میچرخید، ناگهان صدایی از سنگ آسیاب به گوشش رسید.
که: روزی خواره بهر چیست دلتنگکه روزی خود برون میآید از سنگ
هوش مصنوعی: این خط به این موضوع اشاره دارد که انسانها در زندگی خود، دلنگرانیها و مشکلاتی دارند که به نوعی آنها را آزار میدهد. اما باید به یاد داشته باشند که روزی این مشکلات برطرف میشوند و خوشبختی دوباره به سراغشان میآید، حتی اگر در حال حاضر به نظر بیپایان برسند.
تماشا کن که: از بهر غزالهچسان بیرون دمد از سنگ لاله؟
هوش مصنوعی: به تماشا بایست که برای زیبایی غزاله، چگونه بادی از میان سنگهای لاله میوزد؟
تو هم گر زانکه فارغ بال باشیز جام لاله گون خوش حال باشی
هوش مصنوعی: اگر تو هم مانند کسی که روحش آزاد است، از نوشیدن شراب قرمز شادمان باشی، به خوشحالی و آزادی درونت توجه کن.
ز بهر کام دل عمری دویدیبجز ناکامی و حسرت چه دیدی؟
هوش مصنوعی: برای رسیدن به خواستههایت عمری تلاش کردی، اما جز ناکامی و حسرت چیزی به دست نیاوردی؟
ازین کوشش که جانت ریش گرددنه روزی، بلکه مالت بیش گردد
هوش مصنوعی: اگر در تلاشهای خود آسیب ببینی، نتیجهاش تنها روزهای سخت نیست، بلکه در عوض ثروت و داراییات افزایش پیدا می‌کند.
پی مالی که نبود روزی توعذاب جان بود دلسوزی تو
هوش مصنوعی: بدنبال مالی که نبود، روزها در رنج و سختی بودی و برای دیگران دلسوزی میکردی.
تحمل بر قضا کردن ازین بهتوکل بر خدا کردن ازین به
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که باید در برابر تقدیر و سرنوشت صبر و شکیبایی داشته باشیم و در عین حال بر خداوند توکل کنیم. یعنی پس از قبول شرایط و واقعیات زندگی، باید به خدا اعتماد کنیم و به او تکیه کنیم.