بخش ۱۲ - حال گدا به وقت شب در جدایی شاه‌زاده
هوش مصنوعی: این شعر از درد و ناراحتی درویش سخن می‌گوید که در شب تیره با غم و اندوه خود روبروست. او از خالی بودن دل شب از مهر و محبت شکایت دارد و احساس می‌کند که تاریکی و سیاهی در همه جا حاکم شده است. درویش حس می‌کند که شب به شدت تیره‌تر از همیشه است و هیچ نوری در آن وجود ندارد. او از غم و دردش می‌نالد و به نظرم می‌رسد که این شب، شب غم‌انگیزی برای اوست که نور خورشید دیگر قادر به روشن کردن روزش نیست. او به غم خود اعتراف کرده و می‌خواهد که صبح از او یاد کند، اما نمی‌تواند از حزن و اندوهش خلاص شود. در نهایت، او تصویر می‌کند که شفق نیز به خاطر غم او گریه می‌کند.
چون شب تیره در میان آمددل درویش در فغان آمد
هوش مصنوعی: زمانی که شب تاریک فرارسید، دل درویش به شدت نگران و مضطرب شد.
که دل شب چرا ز مهر تهی‌ست؟تیره شد روزم این چه روسیهی‌ست؟
هوش مصنوعی: چرا دل شب از محبت خالی است؟ روزم تاریک شده و این چه حالتی است؟
چه شد آیا گرفت ماه امشب؟باشد از دود دل سیاه امشب
هوش مصنوعی: آیا امشب ماه غایب شده است؟ شاید به خاطر دود و غم دل سیاه من است.
هیچ شب این چنین سیاه نبودگویی امشب چراغ ماه نبود
هوش مصنوعی: این شب طوری تاریک است که هیچ شب دیگری به این اندازه سیاه نبوده است، به نظر می‌رسد که نور ماه هم وجود ندارد.
شد پر از دود گنبد گردونروزنی نیست تا رود بیرون
هوش مصنوعی: به دلیل مشکلات و سختیهای زندگی، هوا و محیط اطراف پر از ناراحتی و غم است و هیچ راه فراری برای خروج از این وضعیت وجود ندارد.
همه روی زمین سیاه شد آه!که نشستم دگر به خاک سیاه
هوش مصنوعی: همه جا تاریک و غمانگیز شده است، وای! که من دوباره در زمین خاکی نشستهام.
جان شیرین رسید بر لب منصد شب دیگران و یک شب من
هوش مصنوعی: روح شیرینم در آستانهی جان کندن است، در حالی که دیگران شبهای زیادی را گذراندهاند، من تنها یک شب را تجربه کردهام.
بلکه این صد شبست نیست شکیکه به خونم همه شدند یکی
هوش مصنوعی: این شبها هیچ شب معمولی نیست، بلکه همه به خاطر درد و رنجی که در دل دارم، به یکدیگر پیوند خوردهاند.
وه! که خورشید رو به ره کردهرفته و روز من سیه کرده
هوش مصنوعی: آخی! که خورشید در حال حرکت است و رفته، در حالی که روز من تاریک و غمگین شده است.
آسمان واقف است از غم منکه سیه‌پوش شد به ماتم من
هوش مصنوعی: آسمان از اندوه من باخبر است و به خاطر غم من، به رنگ سیاه درآمده است.
صبح از من نمی‌کند یادیآخر ای مرغ صبح، فریادی!
هوش مصنوعی: صبح دیگر به یاد من نیستی، ای پرنده صبح، تنها صدایم را به گوش نرساندی!
کوس امشب غریو کم داردز آب چشمم مگر که نم دارد؟
هوش مصنوعی: امشب صدای شیپور جشن و شادی، از گریههای من کم است، مگر اینکه اشکهایم به اندازه کافی باشد؟
قمری از بانگ صبح لب بربستتا شد از ناله‌ام فغانش پست
هوش مصنوعی: قلقلی از صدای صبح خاموش شد، و نالههای من باعث شد فریادش کمرنگ شود.
دیده‌ها بر ستاره دادم تا دم صبحچون شفق می‌گریست از غم صبح
هوش مصنوعی: من تا صبح به ستارهها خیره شدم و به خاطر غم آمدن صبح گریه کردم؛ مانند شفق که خودش را در روزbreak می‌کند.