بخش ۲۳ - سر راه گرفتن رقیب درویش را
هوش مصنوعی: در این شعر، شاهزاده‌ای به قصر نزدیک می‌شود و یک گدا به تماشای او مشغول می‌گردد. این گدا به شدت مجذوب جمال شاهزاده است و به نظر دیگران مانند آفتاب‌پرستی به نظر می‌رسد که دل به عشق او داده است. اما رقیب او می‌گوید که این گدا ناامید است و از ایمان بیرون رفته است.
گدا با عشق به شاهزاده، از غم و درد زندگی شکایت می‌کند و در برابر ضربات سنگ‌های بچه‌ها که به او پرتاب می‌شود، روحیه‌اش را حفظ کرده و به بام قصر می‌نگرد. در نهایت، گدا به ویرانه‌ای فرار می‌کند و در آنجا به تفکر و تاسف از بخت بد خود می‌پردازد، در حالی که حس می‌کند که زندگی‌اش در حال گذار از ناکامی‌ها و مشکلات است. او به بی‌وفایی زمانه‌اش اشاره می‌کند و از ناامیدی و درد سرنوشت خود گله می‌کند.
چند روزی که شاهزادهٔ عصرآمد و جا گرفت بر لب قصر
هوش مصنوعی: مدتی است که شاهزاده عصر به قصر آمده و در آنجا مستقر شده است.
آن گدا رو به قصر شه می‌کردبر در و بام او نگه می‌کرد
هوش مصنوعی: آن گدا به سمت قصر شاه نگاه می‌کرد و به در و بام آن توجه داشت.
به هوای شه و نظارهٔ بامماند سر در هوا سحر تا شام
هوش مصنوعی: به خاطر عشق به معشوق و تماشای بام او، سر در آسمان ماندهام و در این حالت از صبح تا شب به سر میبرم.
جز به سوی هوا نمی‌نگریستهیچ بر پشت پا نمی‌نگریست
هوش مصنوعی: او هیچگاه جز به آسمان نگاه نمیکرد و هرگز به پشت سرش نمی‌نگریست.
در هوا بس که بود واله و مستخلق گفتندش آفتاب‌پرست
هوش مصنوعی: در آسمان به قدری شیفته و شیدای مردم بود که دیگران او را مانند پرندهای که همیشه به سمت آفتاب میرود، تشبیه کردند.
تا به جایی رسید گفت و شنفتکه رقیب آن شنید و به اوی گفت
هوش مصنوعی: تا جایی پیش رفتند که صحبتها به گوش رقیب رسید و او نیز در مورد آن به شخص دیگری گفت.
این گدا از خدای نومیدستقبلهٔ او جمال خورشیدست
هوش مصنوعی: این نیازمند به خدا امیدی ندارد و محبوب او، زیبایی و نور خورشید است.
کافرست و ز اهل ایمان نیستکفر می‌ورزد و مسلمان نیست
هوش مصنوعی: او به خدا ایمان ندارد و جزو مؤمنان نیست، بیدین است اما خود را مسلمان نمیداند.
خورد درویش بی‌گنه سوگندبه خدایی که هست بی‌مانند
هوش مصنوعی: درویش بیگناه قسم به خدایی میخورد که هیچ نمونه و مانند دیگری ندارد.
اوست خورشید و عشق لایق اوستهمه ذرات کون عاشق اوست
هوش مصنوعی: او همانند خورشید درخشان است و عشق به او سزاوار است. تمامی موجودات و ذرات جهان نیز عاشق او هستند.
پیش خورشید او حجابی نیستغیر او هیچ آفتابی نیست
هوش مصنوعی: در مقابل خورشید او هیچ حریمی وجود ندارد و غیر از او هیچ نوری وجود ندارد.
شد معین میان دشمن و دوستکه به عالم خدپرست خود اوست
هوش مصنوعی: میان دشمن و دوست، مشخص شد که در این دنیا، تنها پرستش خداوند به حقیقت می‌رسد.
باز خود را به کوی شاه افگندوز کف خصم در پناه افگند
هوش مصنوعی: شخصی دوباره خود را به منطقهی محبوب شاه میسپارد و از چنگال دشمنان در امان میآید.
لیک طفلان کوچه و بازارباز جستندش در پی آزار
هوش مصنوعی: اما بچههای کوچه و بازار دنبال آزار او هستند و به او حمله میکنند.
هر طرف می‌شدند سنگ به دستکه: کجا رفت آفتاب‌پرست؟
هوش مصنوعی: در هر سو افرادی با سنگ در دست گرد آمده بودند و میپرسیدند که آفتاب‌پرست کجا رفته است؟
هر که کردی به آن طرف آهنگتا زند بر گدای مسکین سنگ
هوش مصنوعی: هر کسی که به سمت آن طرف برود و به نیازمندی فقرایی آسیب بزند، در واقع در حال تأثیر منفی بر زندگی آنهاست.
سنگ ازان آستان شه کندیبردی و خود به سویش افگندی
هوش مصنوعی: هر کسی با کارهای خود ممکن است به دیگران آسیب برساند و در عوض، خودش دچار مشکلات بیشتری شود. داری دقت کن که اعمال ما بازتابی از خودمان هستند و ممکن است به ما بازگردند.
گفت از سنگ بینم آزاریسنگ آن آستان بود یاری
هوش مصنوعی: گفت از سنگ میتوانم آزاری ببینم، اما سنگ آن درگاه به من کمک می‌کند.
بس که طفلان زدند سنگ بروعرصهٔ شهر گشت تنگ برو
هوش مصنوعی: بچه‌ها آنقدر به او سنگ پرتاب کردند که فضای شهر بر او تنگ شد.
به ضرورت ز شهر بیرون جستکنج ویرانه‌ای گرفت و نشست
هوش مصنوعی: به ناچار از شهر خارج شد و در گوشهای از یک ویرانه نشسته و آرامش پیدا کرد.
چون به ویرانه ساخت مسکن خویشپیرهن چاک کرد بر تن خویش
هوش مصنوعی: وقتی در مکان ویرانه‌ای خانهای برای خود بنا کرد، به نشانه اندوه و غم، لباسش را پاره کرد.
که من مرده پیرهن چه کنم؟مرده گر نیستم، کفن چه کنم؟
هوش مصنوعی: من حالا که از زندگی دورم و حس زنده بودن ندارم، چه فایدهای از پوشیدن لباس دارم؟ اگر مرده نیستم، پس برای خودم لباس متناسبی هم ندارم.
هر زمان خاک ریخت بر سر و تنکین چه عمرست؟ خاک بر سر من
هوش مصنوعی: هر زمانی که مشکلات و ناگواریها بر سر و شانهام میریزد، دیگر این زندگی چه ارزشی دارد؟ خاک بر سر من!
یک سر مو نکاست ناخن خویشخواست ناخن زند به سینهٔ ریش
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که شخصی به اندازهای از دیگران ناراحت و خشمگین است که حتی با کوچکترین و ناچیزترین چیزها عصبانی می‌شود. او با تمام قدرتش تلاش می‌کند تا احساساتش را به صورت شدیدتر ابراز کند. در این جمله، فرد احساس می‌کند که نباید از چیزهای کوچک کوتاه بیاید و با فوریت به بیان خشمش می‌پردازد.
موی ژولیده را گذاشت به سربلکه مویی ز سر نداشت خبر
هوش مصنوعی: موهای ژولیده را به سر گذاشت تا نشان دهد که موهایی بر سر دارد، در حالی که خودش هیچ مویی از سر ندارد.
با خود از بیخودی سخن می‌کردگله از بخت خویشتن می‌کرد
هوش مصنوعی: او در حالتی از بیخودی و سرگشتگی با خودش صحبت می‌کرد و از سرنوشت خود شکایت می‌کرد.
که رساندی سرم چرخ برینبازم از آسمان زدی به زمین
هوش مصنوعی: تو مرا به اوج قلهها رساندی، اما حالا دوباره از آسمان به زمین فرود آمدهام.
گر به من لحظه‌ای وفا گردیهم در آن لحظه صد جفا کردی
هوش مصنوعی: اگر لحظه‌ای به من وفادار باشی، در همان لحظه هم به من آسیب میزنی.
حد جور و جفا همین باشدبارک الله! وفا همین باشد
هوش مصنوعی: حد آنچه که میتوان تحمل کرد همین است، آفرین! وفاداری نیز همین قدر است.