بخش ۷ - در ستایش مردم گوید
هوش مصنوعی: در این متن، شاعر به بررسی ارزش وجودی انسان‌ها و ارتباط آن‌ها با خداوند می‌پردازد. او می‌گوید که انسان‌ها باید به عالم درون خود و جایگاهشان در آفرینش توجه داشته باشند. شاعر بر این باور است که وجود انسان برتر از سایر جانوران است و انسان می‌تواند به کمال و دیانت برسد. همچنین، او تأکید می‌کند که هر آنچه در جهان وجود دارد، به خاطر انسان و برای انسان خلق شده است.
شاعر از خواننده می‌خواهد به دقت به آفرینش و رازهای آن بنگرد و از خود بیندیشد که از کجا آمده و به کجا باید برود. او تأکید می‌کند که انسان باید از خداوند الگو بگیرد و در پی نیکی و فضیلت باشد. در نهایت، پیام اصلی متن این است که با نگاهی عمیق به هستی، می‌توان به فهم حقیقی از وجود و حضور خدا در زندگی دست یافت.
کنون زین پس از مَردم آرم سخُنکه گیتی تمام اوست ز آغاز و بن
هوش مصنوعی: اکنون از این پس با انسان‌ها صحبت میکنم، زیرا تمام دنیا از ابتدا تا انتها بر آن‌ها ساخته شده است.
به گیتی درون جانور گونه‌گون بسند از گمان وز شمردن فزون
هوش مصنوعی: در دنیا موجودات مختلفی وجود دارند، اما بهتر است از تخیلات و شمارش چیزها پرهیز کنیم.
ولیک از همه مردم آمد پسندکه مردم گشاده است و ایشان به بند
هوش مصنوعی: اما از میان تمامی مردم، این نکته مورد توجه است که مردم آزاد و رها هستند، در حالی که دیگران در محدودیت و بند به سر میبرند.
خرد جانور به ز مردم ندیدکه مردم تواند به یزدان رسید
هوش مصنوعی: عقل و هوش حیوانات از انسان‌ها بهتر است، زیرا انسان‌ها میتوانند به خداوند نزدیک شوند.
زمین ایزد از مردم آراسته استجهان‌کردن از بهر او خواسته است
هوش مصنوعی: زمین بهخاطر انسان‌ها زیبا و آراسته شده است و این جهانی که ما در آن زندگی میکنیم، به خاطر آن‌ها ایجاد شده است.
به مردم فرستاد پیغامِ خویشز گیتی ورا خواند هم نامِ خویش
هوش مصنوعی: او پیامی را به مردم فرستاد و خود را معرفی کرده و نام خود را به آن‌ها گفت.
بدو داد شاهی ز رویِ هنربدین بیکران گونه‌گون جانور
هوش مصنوعی: شاه به خاطر هنر و مهارتش، حکمرانی را به او بخشید و او را از میان انواع مختلف موجودات زنده برگزید.
که گر کُشتن ار کارش آید هوابِدیشان کند هرچه باشد روا
هوش مصنوعی: اگر کشتن برای او کاری عادی شود، هر چیزی که بخواهد، برای او مجاز است.
ز مردم بِدان راستی خواسته استکه هر جانور کژّ و او راست است
هوش مصنوعی: انسان‌ها بر این باورند که هر موجودی در طبیعت، ویژگیهای خاص خود را دارد و نمیتوان آن را تغییر داد؛ به عبارت دیگر، هر موجودی در ذات خود راست و درست است.
همه نیکویی‌ها به مردم نکوستز یزدان تمام آفرینش بدوست
هوش مصنوعی: همه خوبیها به انسانهای نیکو وابسته است و تمام آفرینش، از سوی خداوند است.
سپهریست نو پرستاره بپای جهانیست کوچک رونده ز جای
هوش مصنوعی: این شعر به تصویری از آسمانی تازه و پرستاره اشاره دارد که بر روی جهانی کوچک و در حال حرکت قرار دارد. به نوعی، جهان به تصویر و جستوجوی جدیدی از زیبایی و آسمان اشاره می‌کند.
چو گنجیست در خوبتر پیکریدرو ایزدی‌گوهر از هر دری
هوش مصنوعی: در بدنی زیبا و دلنشین، گنجی نهفته است که به نوعی از زیبایی و ارزشهای الهی برخوردار است. این گوهر، به حقیقتیتی والا از هر زاویهای میدرخشد.
مر این گنج را هرکه یابد کلیددرِ رازِ یزدانش آید پدید
هوش مصنوعی: هر کسی که این گنج را پیدا کند، به درک و فهم رازهای الهی نائل میشود.
ببیند ز اندک سرشت آب و خاکدو گیتی نگاریده یزدانِ پاک
هوش مصنوعی: با نگاهی به ویژگیهای اندک آب و خاک، می‌توان به زیباییهای جهان که توسط خداوند پاک و بینظیر خلق شدهاند، پی برد.
یکی دیدنی روی و فرسودنینهان دیگر و جاودان‌بودنی
هوش مصنوعی: یک چهرهای وجود دارد که زیبا و قابل مشاهده است، اما عمقی دارد که در درونش چیزی از بین رفتنی وجود دارد؛ در عوض، یک حقیقت دیگری هم هست که همواره باقی میماند و جاودان است.
دلت را همی گر شگفت آید اینبه چشمِ خرد خویشتن را ببین
هوش مصنوعی: اگر دلت از چیزی شگفتزده شده، به چشم خودت نگاه کن و حال و احوال خودت را ببین.
تنت آینه ساز و هر دو جهانببین اندر او آشکار و نهان
هوش مصنوعی: بدن تو مانند آینهای است که در آن، همه چیزهای آشکار و پنهان جهان را می‌توان دید.
هر آلت که باید بداده است نیزبهانه بر ایزد نمانده است چیز
هوش مصنوعی: هر چیزی که باید داده شده، دیگر بهانهای برای نداشتن چیزی از خداوند وجود ندارد.
یکی موی از این کم نباید همیوگر باشد افزون نشاید همی
هوش مصنوعی: نباید از این مقدار کم هم باشد، و اگر بیشتر از این شود، سزاوار نیست.
گر از ما بُدی خواهش‌آراستنکه دانستی از وی چنین خواستن
هوش مصنوعی: اگر تو از ما بودی، به آرایش خواستههامان اهمیت میدادی، پس میدانستی که خواستن از او اینچنین است.
بر آن آفرین کن که این کارِ اوستنکوتر ز هرچیز کردارِ اوست
هوش مصنوعی: به این شخص تحسین بفرست که کارهایش از هر چیز دیگری بهتر است و او به خاطر اعمالش شایسته ستایش است.
ببین و بدان کز کجا آمدیکجا رفت باید چو ز ایدر شدی
هوش مصنوعی: ببین و درک کن که از کجا به اینجا آمدی و کجا باید بروی. باید وقتی که از آنجا خارج شدی، هم به مسیر خودت توجه داشته باشی.
چرا این پیام و نشان از خدایچه بایست چندین ره رهنمای
هوش مصنوعی: چرا این پیام و نشانه از خدا باید چندین بار راه را نشان دهد؟
همه با تو است ار بجوییش‌بازنباید کسی تا گشایدت راز
هوش مصنوعی: اگر به دنبال حقیقت باشی، همه چیز با توست و هیچکس نمیتواند به تو کمک کند تا به رازها پی ببری.
از این بیش چیزی نیارمت گفتبس این گر دلت با خرد هست جفت
هوش مصنوعی: بیشتر از این نمیتوانم بگویم، اگر دل تو با عقل همراه است، همین کافی است.