بخش ۶۳ - رسیدن نامهٔ شیرین به خسرو
هوش مصنوعی: خسرو نامه شیرین را خواند و از زیبایی کلامش حیرت زده شد. او به این نتیجه رسید که جواب این سخنان باید آرامش باشد نه جنگ، زیرا دلسردی و کینه تنها به دشمنی می‌انجامد. در این میان، شیرین نیز به نوعی به دنبال جلب توجه خسرو بود و آشفته حالش نشانگر دغدغه‌اش بود. او متوجه می‌شود که دنیا به خاطر غم و شادی‌هایش در حال تغییر است. خسرو از طرف دیگر، به شیرین چیزهایی می‌فرستد و در پی آن است که او را به خود نزدیک کند. به نظر می‌رسد که خسرو روزی خود را در پی سود و نیکی می‌بیند و مثل بازرگانی عقل خود را به کار می‌گیرد. او درمی‌یابد که باید در تعامل با دیگران، عاقل و زیرک باشد تا به هدفش برسد. در نهایت، خسرو گرفتار ناز شیرین می‌شود و تلاش می‌کند تا راهی برای جلب محبت و توجه او پیدا کند.
چو خسرو نامهٔ شیرین فروخوانداز آن شیرین‌سخن عاجز فروماند
هوش مصنوعی: وقتی خسرو نامهٔ شیرین را خواند، از سخن زیبای او حیرتزده و ناتوان شد.
به خود گفتا جواب است این، نه جنگ استکلوخ‌انداز را پاداش سنگ است
به خود گفت که این پاسخ است نه جنگ، زیرا کلوخ نینداخته که پاداشش سنگ باشد. (مصرع دوم را باید به گونهای خواند که تایید کنندهٔ مصرع نخست باشد.)
جواب‌ِ آن‌چه بایستش دریدنشنیدم آن‌چه می‌باید شنیدن
جواب آن نامهای که شایسته دریدن و پارهکردن بود، را شنیدم (و پاسخی درخور آن گرفتم)
دگر باره شد از شیرین شکرخواهکه غوغای مگس برخاست از راه
هوش مصنوعی: شیرین دوباره از محبت خود خوشبختی به ارمغان آورد، اما ناگهان سر و صدای مگسهای مزاحم نیز به وجود آمد.
ز کارآشوبی مریم برآسودرطب بی‌استخوان شد، شمع بی‌دود
هوش مصنوعی: از درهم برهمی و سردرگمی مریم، دیگر میوه رطب نرم و بیدردسر شده و شمعی بدون دود روشن است.
چو مریم کرد دست از جشن کوتاهجهان چون جشن مریم گشت بر شاه
هوش مصنوعی: زمانی که مریم از دنیای فانی دل برید و جشن زندگی را رها کرد، جهان نیز به گونهای به جشن مریم تبدیل شد و مقام او در نزد شاه ارتقاء یافت.
چو دشمن شد، همه کاری به کام استیکی آب از پس دشمن تمام است
هوش مصنوعی: وقتی که کسی با تو دشمن شده باشد، تمام کارها به نفع او پیش میرود و حتی یک قطره آب هم به خاطر وجود آن دشمن باقی نمیماند.
به شیرین چند چربی‌ها فرستادبه روغن نرم کرد آهن ز پولاد
هوش مصنوعی: او به شیرین مقداری چربی فرستاد و با روغن، آهن را نرم کرد.
بت فرمان‌برش فرمان پذیرفتکه دردی داشت کان درمان پذیرفت
هوش مصنوعی: بت به خاطر دردی که داشت، از دستوری پیروی کرد و درمان آن را پذیرفت.
به خسرو پیش از آنش بود پندارکزان نیکوترش باشد طلب‌کار
هوش مصنوعی: به خسرو پیش از آنکه او را فکر کند، اینطور به نظر می‌رسد که از او چیزی بهتر طلب می‌کند.
فرستد مهد و در کاوینش آردبه مهد خود عروس‌آیینش آرد
هوش مصنوعی: مهد، که به معنای گهواره یا محل پرورش است، با خود عروسی را میآورد تا در اینجا به دنیا بیاید و در محیطی سرشار از زیبایی و محبت پرورش یابد.
به دفترها عتاب آغاز می‌کردعتابش بیش می‌شد ناز می‌کرد
هوش مصنوعی: او با شکایت و تلخی آغاز می‌کرد و هر چه بیشتر شکایت می‌کرد، لحنش هم نرمتر و ملایمتر می‌شد.
متاع نیکویی بر کار می‌دیدبها می‌کرد، چون بازار می‌دید
بها می‌کرد: قیمت را افزون می‌کرد.
متاع از مشتری یابد رواییبه دیده قدر گیرد روشنایی
هوش مصنوعی: مردم از مشتری کالایی به دست میآورند و وقتی که آن را میبینند، ارزش و روشنایی آن را درک میکنند.
ز بهر سود خود این پند بنیوشمتاعی کآن بنخرند از تو، مفروش
هوش مصنوعی: برای بهرهمندی خود، این نصیحت را گوش کن: کالایی را که از تو خریدهاند، به هیچ قیمتی نفروش.
در آن دیده است دولت سودمندیکه چون یابی روایی، در نبندی
هوش مصنوعی: در آن چشم، نشانههای خوبی وجود دارد که اگر آن را ببینی، نمیگذاری از دست برود.
ملک دم داد و شیرین دم نمی‌خوردز ناز خویش مویی کم نمی‌کرد
دَم دادن یعنی دمیدن. گویا در اینجا به معنی دمیدن برای افروختن آتش باشد؛ (مثال:دمم کم ده، که دم آتش فروزد. سلمان ساوجی). مصرع اول یعنی دم و نفَس و سخن خسرو در شیرین اثر نمی‌کرد و شیرین به او بیتوجهی می‌کرد.
چو عاجز گشت از آن ناز به خروارنهاد اندیشه را بر چارهٔ کار
هوش مصنوعی: هنگامی که از ناز و لطافت آن نابینا شد، ذهن خود را به فکر چارهای برای کارهایی که باید انجام دهد، مشغول کرد.
که یاری مهربان آرد فرا چنگبه رهواری همی‌رانَد خرِ لنگ
هوش مصنوعی: کمکی مهربان به ما میآورد و مانند آن است که به سادگی میتواند حتی یک چهارپای لنگ را هم به حرکت درآورد.
سر و کاری ز بهر خویش گیردسر از کاری دگر در پیش گیرد
هوش مصنوعی: اگر کسی به دنبال منافع شخصی خود باشد، نمیتواند به کارهای دیگران توجه کند.
ز هر قومی حکایت باز می‌جُستنگیرد مرد زیرک کار خود سست
هوش مصنوعی: هر شخص باهوشی، از هر قوم و نژادی، داستانها و تجربیات دیگران را میشنود و از آنها بهره میبرد، اما هرگز کار خود را بیدقت و سست نمیگذارد.