بخش ۶ - نعت اول
هوش مصنوعی: این شعر به ستایش پیامبر اسلام، احمد (محمد) و مقام بلند او می‌پردازد. شاعر او را به‌عنوان خاتم پیامبران و مظهر حکمت و زیبایی می‌شناسد. در این متن، تصویرسازی‌های زیبا و استعاره‌های متنوعی به کار رفته است، به‌طوری‌که پیامبر را به سنبل و گوهر تشبیه می‌کند تا به اهمیت و ارزش او اشاره کند. همچنین، شاعر با به‌کاربردن تمثیل‌هایی از گوهر و سنگ، به‌ویژه نشان می‌دهد که چگونه حقیقت و زیبایی می‌تواند از سختی‌ها و چالش‌ها به‌وجود آید. در نهایت، شاعر از طبع خود به‌عنوان گلی در باغ سخن می‌گوید که از نوای بلبل بی‌همتاست. این متن در نهایت به تقدیر از جایگاه والای پیامبر و محتوای اخلاقی و معنوی او می‌پردازد.
شمسهٔ نُه مسند هفت‌اخترانختم رسل خاتم پیغمبران
هوش مصنوعی: خورشید نه، بر فراز هفت ستاره، مقام و جایگاه خاتم پیامبران را به نمایش میگذارد.
احمد مرسل که خرد خاک اوستهر دو جهان بستهٔ فتراک اوست
هوش مصنوعی: احمد مرسل که مقامش بزرگ و جایگاهش رفیع است، تمام دنیا در کنترل و تحت تأثیر اوست.
تازه‌ترین سنبل صحرای نازخاصه‌ترین گوهر دریای راز
هوش مصنوعی: زیباترین گل دشت عشق، باارزشترین گوهری است که در اعماق اسرار نهفته است.
سنبل او سنبله روز‌تابگوهر او لعل‌گر ِ آفتاب
هوش مصنوعی: سنبل او نمادی از زیبایی و درخشش روز است و گوهر او مانند سنگ قیمتی لعل، درخشان و با ارزش است.
خندهٔ خوش زان نزدی شکرشتا نبرَد آب صدف گوهرش
از آن رو تبسم میکرد و خنده نمیزد که آبروی صدف و مروارید حفظ شود و دُر و مروارید بیارزش نشود.
گوهر او چون دل سنگی نخَستسنگ چرا گوهر او را شکست؟
هوش مصنوعی: گوهر او چون دل سنگی است، از این رو چرا سنگ باید گوهر او را بشکند؟
کرد جدا سنگ ملامت‌گر‌شگوهری از رهگذر گوهرش
هوش مصنوعی: سنگ ملامتگر به عنوان یک مانع، جلوی فرد را نمیگیرد و او می‌تواند به راحتی از کنار آن بگذرد و با خود گوهری ارزشمند به همراه داشته باشد. این بدان معناست که افراد باید به خود باوری و ارزش درونی خود توجه کنند و از انتقادات و ملامتها نترسند.
یافت فراخی گهر از دُرج تنگنیست عجب زادن گوهر ز سنگ
هوش مصنوعی: گهر یا مروارید به راحتی از یک سنگی که تنگ و کوچک است به دست نمیآید. بنابراین، شگفتانگیز نیست که جواهرات از دل سنگهای سخت به وجود میآیند.
آری از آنجا که دل سنگ بودخشکی سوداش در آهنگ بود
هوش مصنوعی: به خاطر اینکه دل او بسیار سخت و بیاحساس بود، احساساتش هم مانند آهن خشک و سرد بود.
کی شدی این سنگ مفرح گرایگر نشدی دُر‌شکن و لعل‌سای
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که آیا تو به چه دلیل به این قدر بیاحساسی رسیدهای؟ اگر نمیتوانی زیباییها را بشکافی و به عمق این مسائل پی ببری، پس چه اتفاقی برای تو افتاده است؟
سیم دیت بود مگر سنگ را؟کامد و خست آن دهن تنگ را؟
هوش مصنوعی: آیا ممکن است که نقره به سنگ تبدیل شود؟ وقتی که وارد شد، آن دهان بسته را خسته می‌کند؟
هر گهری کز دهن سنگ خاستبا لبش از جمله دندان بهاست
هوش مصنوعی: هر سنگی که از دهنش مروارید بیرون بیفتد، با لبش به راحتی نشان از ارزش دندانهایش دارد.
گوهر سنگین که زمین کان اوستکی دیت گوهر دندان اوست؟
سنگینترین گوهر (یا از جنس سنگ) که از گنجهای زمینی است کی می‌تواند دیه دندان او باشد؟ (اشاره است به شکستن دندان حضرت رسول در یکی از غزوات)
فتح بدندان دیتش جان‌کناناز بن دندان شده دندان‌کنان
هوش مصنوعی: با دندانش پیروزی به دست میآورد و به خاطر آن، جانش را به خطر میاندازد. در این وضعیت، دندانش به دندانزنی تبدیل شده است.
چون دهن از سنگ به خونابه شستنام کرم کرد به‌خود بر درست
هوش مصنوعی: این جمله به این معنا است که وقتی انسان دندانهایش را از درد و سختی پاک کند و خود را از ناامیدی نجات دهد، به درستی و شایستگی خود پی خواهد برد و به مقام و منزلت واقعیاش دست مییابد.
از بن دندان سر دندان گرفتداد به‌شکرانه کم آن گرفت
هوش مصنوعی: از عمق دندان، شکایت و درد بهخاطر کوچک بودن دندانها بهزبان میآید.
ز‌آرزوی داشته دندان گذاشتکز دو جهان هیچ به‌دندان نداشت
هوش مصنوعی: از آرزوی چیزهایی که داشتم دندان بر روی هم گذاشتم، زیرا از دو جهان هیچ چیز برایم باقی نمانده بود.
در صف‌ِ ناورد‌گه‌ِ لشکرشدست علم بود و زبان خنجر‌ش
هوش مصنوعی: در میدان نبرد، پرچمش در دستش بود و شمشیرش آماده به کار.
خنجر او ساخته دندان نثارخوش نبود خنجر دندانه‌دار
هوش مصنوعی: خنجر او از دندانهایش ساخته شده است و این خنجر دندانه‌دار به نظر خوب نمیرسد.
این‌همه چه؟ تا کرمش بنگرندخار نهند از گل او برخورند
هوش مصنوعی: این همه چه اهمیتی دارد؟ فقط برای اینکه رحمت او را ببینند، خارها را از گل او دور میکنند.
باغ پر از گل، سخن خار چیست؟رشته پر از مهره، دم مار چیست؟
هوش مصنوعی: اگر جایی پر از زیبایی و خوشی باشد، دیگر چه دلیلی برای ایجاد غم و ناراحتی وجود دارد؟ وقتی همه چیز خوب و مثبت است، چرا باید به چیزهای منفی و تلخ توجه کرد؟
با دُم طاووس کم زاغ گیربا دم بلبل طرف باغ گیر
هوش مصنوعی: با پر طاووس در جمع زاغها نرو، بلکه با پر بلبل به سمت باغ برو.
طبع نظامی که بدو چون‌گل استبر گل او نغزْ نوا بلبل است
طبع شعر نظامی که همچون گل، زیبا و تازه است بر گُل حضرت رسول اکرم، بلبلی نغزنوا و خوشآواز است.