هوش مصنوعی: این متن به تفسیر آیههای قرآن و بیان درجات بندگان از نظر خداوند میپردازد. خداوند به عنوان "رفیع الدرجات" معرفی می‌شود و توضیح داده می‌شود که درجات بندگان در دنیا و آخرت متفاوت است. در دنیا افراد از نظر دانایی، مال، مقام و قدرت نسبت به یکدیگر در درجات مختلفی قرار دارند، و در آخرت نیز، هر کس به اندازه معرفت و طاعتش، مقام والایی خواهد داشت.
همچنین، روز قیامت به تصویر کشیده شده است؛ روزی که همه انسانها از قبرهای خود خارج شده و اعمالشان مورد محاسبه قرار میگیرد. در این روز، خداوند با عظمت و قدرت خود بر همه چیز حاکم است و هیچ کس نمیتواند از عذاب او فرار کند. آیات به تأکید بر عذاب قومهای گذشته مانند فرعون و لوط اشاره دارد و اینکه خداوند هیچگاه بندگان را بدون دلیل عذاب نمیکند.
شخص مؤمن از آل فرعون نیز در این متن به عنوان کسی که پیامبر (موسی) را حمایت میکند، نمود پیدا میکند و به قومش هشدار میدهد که در برابر عذاب الهی قرار دارند اگر موسی را بکشند. نهایتاً، به زشتی کفر و قضاوت نادرست درباره پیامبران اشاره شده و اینکه خداوند بر دلهای متکبرین مهر مینهد.
هوش مصنوعی: خداوند درجات بندگان را افزایش میدهد و این به معنای بالابردن مقام آنها است. در دنیا، این به این معنا است که انسانها در زمینههای مختلف از جمله دانش، نژاد، ثروت، شرافت، ظاهر، صدا و قدرت از یکدیگر بالاتر یا پایینتر هستند. خداوند در قرآن اشاره میکند که برخی را بر برخی دیگر در درجات مختلف قرار داده تا آنها را بیازماید. در زندگی دنیوی، بعضی افراد مالک، برخی خادم و برخی دیگر فرمانده هستند. اما در آخرت، درجات بالاتر و تفاوتهای بیشتری وجود دارد. هر کس که در دنیا از نظر معرفت و اطاعت بیشتر تلاش کند، در آخرت مقام بالاتری خواهد داشت. پیامبر اکرم (ص) نیز فرمودند که پایینترین مقام در بهشت برای کسی است که به بهشت خود و نعمتهایش نگاه کند و سایرین از او عزیزتر کسی هستند که هر روز صبح و شام به وجه خداوند نگاه کند.
هوش مصنوعی: در پایینترین درجه بهشت، شخصی قرار دارد که آرزو میکند ای کاش اجازه میدادند تا به اهل بهشت غذا بدهد و آب بنوشانید، زیرا او باور دارد که این کار هیچ چیزی از نعمتهای او کم نخواهد کرد. همچنین او دارای هفتاد و دو همسر از حوریهای بهشتی است، علاوه بر همسرانش از دنیا.
هوش مصنوعی: طبق روایات، پایینترین مقام در بهشت به فردی اختصاص دارد که دارای یک قصر بسیار زیبا و باارزش از یاقوت قرمز است که چهار در دارد. از یکی از این درها، فرشتگان با سلام و احترام از جانب خداوند وارد می‌شوند. از در دیگر، همسرانش از حورالعین وارد می‌شوند. از در سوم، خدمتی که به او اختصاص دارد، وارد می‌شوند. و از در چهارم، او میتواند چهره مبارک پروردگارش را مشاهده کند که این در، بهترین و باارزشترین درهاست.
4
وقیل:رَفِیعُالدَّرَجاتِایرافعالسماواتبعضهافوقبعض.
هوش مصنوعی: گفته شده است: رفیع الدرجات به معنای بالابرنده آسمان‌ها یکی بر روی دیگری است.
هوش مصنوعی: ذوالعرش به معنای صاحب عرش است و برخی آن را به خالق عرش نیز تعبیر کردهاند. در زبان عربی، عرش به معنای تخت سلطنت است. خداوند روح را به اراده و فرمان خود نازل میکند. این روح در اینجا به وحی تعبیر می‌شود و به همین دلیل است که به آن روح گفته می‌شود؛ زیرا زندگی قلب به آن وابسته است، همانطور که زندگی اجساد به روحهایشان بستگی دارد. ابن عباس گفته که "از امر او" به معنای قضا و تقدیر الهی است، و برخی دیگر گفته‌اند که منظور از "امر" همان گفته خداست. همچنین مقاتل اشاره کرده که منظور از اینکه خداوند روح را نازل میکند، به این معناست که او به فرمان خود این کار را انجام میدهد.
هوش مصنوعی: خداوند به هر کسی از بندگانش که بخواهد، میپردازد و کسانی را که مختص به پیامبری هستند، خطاب قرار میدهد. این آیه به کسانی اشاره میکند که از نبوت محمد (ص) ناراضی هستند. «لینذر» به معنای آن است که پیامبر در روز قیامت به وسیله وحی انذار می‌شود، که روزی است که در آن، اولیاء و دیگران، جن و انس، اهل آسمان و زمین، ظالم و مظلوم، و به گفتهای، خالق و مخلوق ملاقات می‌کنند. همچنین این روز به معنای روزی است که انسان عمل خود را میبیند و ممکن است به این معنا باشد که فرشتگان آنها را استقبال می‌کنند.
هوش مصنوعی: در آن روز، افراد از قبرهای خود بیرون میآیند و هیچ چیزی نمیتواند آنها را بپوشاند. همهی مسائل پنهان آنها روشن می‌شود و هیچ چیز از دید خداوند پنهان نیست. در آن روز، همگی به نمایش گذاشته می‌شوند و هیچ راز و پنهانی از آنها مخفی نمیماند.
هوش مصنوعی: هیچ کس باقی نخواهد ماند مگر اینکه در آن صحنه حاضر خواهد شد و هیچ چیز از اعمالشان که انجام دادهاند، پنهان نمیماند. در آن روز، پس از نابودی مخلوقات و زمانی که خداوند آسمان‌ها و زمین را با دستهای خود جمع کند، میگوید: "امروز مالکیت برای کیست؟" و هیچ کس به او پاسخ نخواهد داد. سپس خود خداوند جواب میدهد: "برای الله، یگانه و قهار است که مخلوقات را با مرگ شکست داده است."
هوش مصنوعی: برخی از مفسران گفته‌اند که خداوند این جمله را به موجودات میگوید تا آنها را به یاد بیاورد که سلطنت از آن اوست، زیرا کافران در زمان زندگیشان به او اعتراض میکردند و سلطنت را به غیر او نسبت میدادند. در اینجا همه پاسخ می‌دهند: «برای خداوند یگانه و قهار است». این را مومنان از روی لذت و خوشحالی می‌گویند، در حالی که کافران از روی انحطاط و ندامت این را می‌گویند. ابن مسعود بیان کرده است که خداوند در روز قیامت همه موجودات را در یک مکان جمع میکند، در زمین سفیدی که مانند نقره است و هیچ کس در آنجا قدم نگذاشته است. اولین سخنی که خداوند در آن روز میگوید این است: «مالکیت امروز از آن کیست؟ تنها برای خداوند یگانه و قهار است».
هوش مصنوعی: امروز هر کسی به خاطر اعمالش جزا داده می‌شود و امروز هیچ ظلمی وجود ندارد. پروردگار عزیز میفرماید: "من قاضی هستم و این روز، روز عدالت است. امروز هیچ ظلمی نیست و ظلم ظالمی به حساب نخواهد آمد، حتی اگر بخواهم حق مظلوم را از ظالم بستانم. به عزت خود قسم که از آن دسته افراد، که خواب و غفلت در چشمانشان است، انتقام خواهم گرفت. امروز خواهید دید که چه کسانی دارای عطوفت و کرامت هستند."
هوش مصنوعی: پیامبر محمد (ص) به اهل مکه هشدار بده که روز قیامت نزدیک است. به همین دلیل، از آن به "آزفة" یاد شده است، چون به وقوع آن نزدیک شدهایم. خداوند در قرآن میفرماید: "ساعت نزدیک شده و حساب آنها به زودی فرا میرسد." همچنین وعده داده شده که روز حق نزدیک است و ممکن است وقوع آن سریع باشد. در حدیثی آمده است که پیامبر (ص) میفرماید: "من نذیر هستم و مرگ تغییر دهنده و ساعت وعدهگاه، من و ساعت به این اندازه به یکدیگر نزدیک هستیم که ممکن است یکی از ما زودتر بیفتد."
هوش مصنوعی: در آن زمان که دلها به شدت تحت فشار قرار میگیرند و به حنجرهها نزدیک می‌شوند، زیرا کفّار وقتی آتش جهنم را در آخرت مشاهده می‌کنند، از ترس و وحشت قلبهایشان از جا کنده می‌شود و به حنجرهها منتقل می‌شود؛ نه میتوانند به حالت طبیعی خود بازگردند و نه از دهانشان خارج شوند، به گونه‌ای که به مرگ نزدیک می‌شوند و آرزو می‌کنند که راحت شوند. گفته شده که در آن روز، دلها به خاطر ترس به حنجرهها میرسند و در آن لحظه، ترس و نگرانی در دلها به حدی میرسد که انسانها را از خود بیخود میکند. همچنین ممکن است که اشاره شود که «کاظمین» به معنای افرادی است که در سکوت و بدون هیچ بهانهای گرفتارند. برای ظالمین نه آب گرم نزدیکی وجود دارد تا به آنها منفعتی برساند و نه شفیع و واسطهای که بتواند برایشان شفاعت کند.
هوش مصنوعی: برخی بر این باورند که نگاه کردن به چیزهایی که نگاه به آنها جایز نیست، نوعی دزدی از نظر محسوب می‌شود و برخی دیگر آن را به عنوان علامتی با چشم برای نشان دادن عیبها و خیانتها معرفی کردهاند. همچنین، این کلمه به معنای چیزی است که در دلها پنهان است؛ یعنی او میداند که هر فردی در دل خود چه خیری یا شری دارد.
هوش مصنوعی: خداوند به حق و انصاف قضاوت میکند و نیکوکاران و بدکاران را پاداش میدهد. آنهایی که غیر از خدا را می‌خوانند، یعنی بتها، نمیتوانند قضاوتی داشته باشند زیرا هیچ چیز نمیدانند و قدرتی در ایجاد تغییر ندارند و اصلاً لایق قضاوت نیستند. بعضی از قاریان، "(تدعون)" را با "ت" خواندهاند و بقیه با "ی". بهراستی خداوند شنوندهی گفتار مردم و بینا به اعمال آنهاست.
هوش مصنوعی: سپس دشمنان مکه را به ترس انداخت و گفت: آیا در زمین سیر نکردند تا ببینند عاقبت کسانی که قبل از آنها بودند چگونه بود؟ مانند قوم عاد، ثمود و قوم لوط که از آنها قویتر بودند.
هوش مصنوعی: کلمه "قیل" به تأکید بر ضمبری اشاره دارد که به اسم "کان" مربوط می‌شود. ابن عامر آیه "اشدّ منکم قوّة" را با کاف خوانده که به سمت خطاب برمیگردد و این کار خوبی است. "آثاراً فِی الْأَرْضِ" به معنای افزایش زراعت، عمران، ساختمانها و جستجوی شدیدتر برای آنها و همچنین دورتر بودن از هدف است. همچنین گفته شده که اهل مکه از نظر ثروت، اموال و ملک بیشتر از دیگران بودند، اما این چیزها برایشان مفید واقع نشد و خدا آنها را به خاطر گناهانشان کیفر داد و هیچ‌گونه حمایتی از جانب خداوند نداشتند که آنها را از عذاب او نجات دهد.
هوش مصنوعی: این به خاطر این است که به آنها رسولانی که آیات روشنی از وحدانیت خدا را برایشان میآوردند، فرستاده میشد. اما آنها کافر شدند و به این دلیل خداوند آنها را مجازات کرد. این تأکید بر قدرت و سلطنت خداوند و همچنین شدت عذاب او در زمان مجازات است.
هوش مصنوعی: به فرعون و هامان و قارون آمدند. فرعون پادشاه بود و هامان وزیر او. آنها گفتند: «ای موسی، تو ساحری دروغگو هستی!» وقتی که دستش را بیرون آورد و سفیدیاش آشکار شد و وقتی که عصا تبدیل به مار شد، آنها او را دروغگو خواندند و گفتند که او ادعا میکند پیامآور خداوند جهانیان است.
هوش مصنوعی: وقتی موسی به همراه دین حق از سوی خداوند به سراغ آنها آمد، فرعون و قومش گفتند: "باید فرزندان کسانی را که به موسی ایمان آوردهاند، بکشیم." قتاده میگوید این قتل، با قتل اول در زمان تولد موسی که آنها از ترس قدرتشان انجام دادند، متفاوت است. این بار، هدفشان تنبیه کسانی بود که به موسی ایمان آورده بودند، تا با کشتن فرزندان آنها، آنها را از پیروی موسی بازدارند. آنها همچنین زنهایشان را که برای خدمت و کارهای دیگر بود، مورد استفاده قرار میدادند و دخترانشان را به مردان قبطی میدادند. در واقع، همه تدابیر کافران جز در گمراهی نخواهد بود و این پیام شامل توطئههای فرعون و یارانش نیز می‌شود.
هوش مصنوعی: فرعون به اشراف قومش گفت: "بگذارید من موسی را بکشید." او این را بعد از این گفت که آنها به او گفتند: "او و برادرش را تاخیر بینداز." زیرا آنها معتقد بودند که موسی یک جادوگر است و اگر فرعون او را بکشند، خود فرعون از بین خواهد رفت، بنابراین جلوی او را گرفتند. همچنین گفته می‌شود که آنها وی را از کشتن موسی ترساندند و گفتند: "ما نمیدانیم که آیا میتوانیم او را شکست دهیم یا اینکه ممکن است آسیب به ما برسد."
هوش مصنوعی: او (فرعون) باید به پروردگار خود دعا کند، به موسی که ادعا میکند او را فرستاده، و او را از ما بازدارد؛ زیرا من می‌ترسم که دین شما را تغییر دهد که بر آن هستید یا اینکه در زمین فساد ایجاد کند. برخی مانند یعقوب و اهل کوفه به شکل «اوان» خواندهاند و دیگران به «و ان». اهل مدینه و بصره و حفص «یظهر» را با ضمه بر یاء و کسره بر هاء خواندهاند که نشان دهندهی تعدی و به معنای «فساد» به مفعول است، تا فعلها همگون باشد. دیگران «یظهر» را با فتح یاء و هاء و به معنای لزوم و «فساد» را به صورت رفع خواندهاند، و در اینجا فساد به تغییر دین و عبادت خداوند دیگری اشاره دارد. همچنین گفته شده که منظور از فساد این است که موسی فرزندان شما را خواهد کشت همانطور که شما فرزندان آنها را کشتید و زنان شما را به اسارت خواهد گرفت همانطور که شما زنان آنها را به اسارت درآوردهاید.
هوش مصنوعی: موسی وقتی که فرعون او را تهدید به قتل کرد، گفت: «من به پروردگارم و پروردگار شما پناه میبرم از هر متکبری که به روز حساب ایمان ندارد.» این نشان میدهد که او به خدا که پروردگار خود و فرعون است، پناه برد و از تسلط چنین افرادی بر خود درخواست کمک کرد. همچنین اشارهای به این دارد که شخص متکبر به روز قیامت و جزای اعمال ایمان ندارد، به این معنا که او به وجود بعد از مرگ و پاداش نیک یا بد بر اساس اعمال اعتقادی ندارد. این مانند گفتار دیگران است که به خدا پناه میبرند، مانند مریم که به جبرئیل گفت: «اگر تو پرهیزکار هستی، به خداوند رحمان پناه میبرم.» و همچنین روایت دیگری از سعید بن جبیر وجود دارد که هنگام تهدید شدن از سوی حجاج از خداوند کمک خواسته است.
هوش مصنوعی: در میان علمای تفسیر اختلاف نظر وجود دارد که مؤمن آل فرعون که در قرآن ذکر شده، چه کسی بوده و نامش چیست. برخی از اساتید مانند مقاتل و سدی معتقدند او مردی قبطی بوده، پسر عموی فرعون و همسر زن آرایشگر دختر فرعون، که به طور مخفیانه قبل از بعثت موسی به خداوند ایمان آورده بود و در مدت صد سال، ایمانش را از فرعون و اطرافیانش پنهان کرده بود. این شخص کسی است که خداوند در قرآن از او یاد کرده و میگوید: "و یک مرد از دورترین نقطه شهر آمد و گفت: ای موسی، مردم در حال مشورت درباره تو هستند تا تو را بکشند..."
اما برخی دیگر از مفسران معتقدند که او یک مرد اسرائیلی بوده نه قبطی. طبق این نظر، جمله به گونه‌ای بازنویسی شده که به معنای این باشد که "مردی مؤمن از آل فرعون که ایمانش را پنهان می‌کرد..." زیرا تا به حال هیچ مؤمن دیگری از آل فرعون ظهور نکرده است. بر اساس نقل ابن عباس و بسیاری دیگر، نام او حزبیل ذکر شده و همچنین نام‌های دیگری مانند خبرل، سمعان و حبیب نیز برای او آمده است. وقتی خبر به او رسید که فرعون درصدد کشتن موسی است، ایمانش را علنی کرد و گفت: "آیا شما مردی را می‌کشید که میگوید پروردگار من خداست؟"
علاوه بر این، عروة بن الزبیر درباره یکی از سخت‌ترین کارهایی که مشرکان با رسول خدا کردند، kể کرد که رسول خدا در حال نماز در کنار کعبه بود و عقبة بن ابی معیط به او حمله کرد و او را خفه کرد تا اینکه ابوبکر صدیق به کمک او آمد و نجاتش داد و گفت: "آیا شما مردی را می‌کشید که میگوید پروردگار من خداست و از طرف پروردگارتان معجزات آورده؟"
هوش مصنوعی: اگر موسی دروغگو باشد، دروغش به خودش برمیگردد. اما اگر او راست بگوید، شما به برخی از عذابی که به شما وعده داده شده است، دچار خواهید شد. گفته شده که "برخی" در اینجا به معنای "همه" است، مشابه این جمله که خداوند میخواهد آنها را به برخی از گناهانشان دچار کند. بنابراین، اگر او را بکشید و او راست گو باشد، همه عذابی که به شما تهدید کرده، به شما خواهد رسید. برخی نیز گفته‌اند که "برخی" اشاره به یک ارتباط دارد، یعنی آنچه که وعده داده شده بر شما نازل خواهد شد. از دیدگاه برخی دیگر، این جمله به معنای این است که حتی در صورت صداقت او، ممکن است شما بخشی از آنچه را که وعده داده شده، تجربه کنید که در برخی از آن هلاکت شما نهفته است. لذا ذکر "برخی" به معنای الزام به "همه" است. خداوند کسی را به دین خود هدایت نمیکند که اسرافکار و دروغگو باشد. اسرافکار به معنای تجاوز از حد در گناه است و ممکن است به فردی اشاره داشته باشد که بدون حق خونریزی کند و دروغگو نیز به کسی اشاره دارد که به طور مکرر دروغ میگوید. همچنین ممکن است به کسی که دروغی به خداوند نسبت میدهد، اشاره داشته باشد.
هوش مصنوعی: ای قوم! شما امروز در این سرزمین سلطهدار و پیروز هستید و بر مصر تسلط دارید. موسی را رها کنید و به کار او پرداخته نشود؛ چرا که اگر او راست بگوید، ممکن است عذابی از سوی خدا بیاید که هیچکس نمیتواند آن را دفع کند. فرعون در پاسخ گفت: من فقط آنچه را که به نفع خود میدانم به شما میگویم و هیچ چیزی جز راه راست را به شما هدایت نمیکنم.
هوش مصنوعی: این متن به بیان این موضوع میپردازد که برخی اقوام گذشته مانند قوم نوح، عاد و ثمود به خاطر قائل شدن به دروغ و عدم پذیرش حقایق، عذابهایی را متحمل شدند. خداوند صریحاً به بندگان خود ظلم نمیکند و قبل از اینکه حجت را بر آنها بیاورد، عذابشان نمیکند و بدون گناهی آنها را مجازات نمیکند. در ادامه، احتمال عذابهایی مشابه عذابی که بر این اقوام آمد، مطرح می‌شود و به نوعی هشدار به کسانی که از حق دوری میگزینند داده می‌شود، تا نگران سرنوشتی مشابه در این دنیا نباشند.
هوش مصنوعی: سپس آنها را از عذاب آخرت ترساند و گفت: "ای قوم! من از روزی که مردم صدا زده می‌شوند، بر شما می‌ترسم." یعنی روز قیامت که هر گروهی با پیشوای خود صدا زده می‌شوند و برخی یکدیگر را می‌خوانند. آنگاه صاحبان بهشت، به صاحبان آتش می‌گویند و برعکس. و همچنین کسانی که در عرش هستند، ندا می‌دهند و ندا دهنده‌ای میگوید: "فلانی به خوشبختی‌ای رسیده که هرگز بدبخت نمی‌شود" و "فلانی بدبخت شده و هرگز خوشبخت نخواهد شد." و در آن زمان، وقتی مرگ ذبح می‌شود، به اهل بهشت می‌گویند: "شما جاودانه‌اید، پس مرگی نیست" و به اهل آتش نیز همین قول را می‌دهند. بعضی نیز می‌گویند: "روز تناد" به شدت دادن دال قرائت شده است. تناد به معنای فرار است و این زمانی است که مردم از صدای جهنم فرار می‌کنند، همچنان‌که شترها از اربابان خود می‌گریزند. وقتی آنها صدای جهنم را می‌شنوند، فرار می‌کنند. در هر نقطه‌ای که بروند، ملائکه را در صفوف می‌بینند و به محلی که بودند برمی‌گردند. بنابراین، "ملک بر اطراف آن است" و "اگر می‌توانید از زوایای آسمان‌ها و زمین بگریزید، فرار کنید." روزی که آنها به سرعت از موضع حساب به سوی آتش می‌گریزند. همچنین گفته شده: "فرارکننده‌هایی بدون هیچ‌گونه قدرت بر بازگشت." برای شما از عذاب خدا، هیچ نجات‌دهنده‌ای وجود ندارد و کسی که خدا گمراه کند، هیچ هدایتگری برای او نخواهد بود.
هوش مصنوعی: یوسف، پسر یعقوب، به شما آمده بود و پیش از موسی زندگی می‌کرد. او با نشانههای واضحی، مانند تعبیر خواب و همچنین شهادت کودک بر بیگناهی خود، به شما پیام رسانده بود. او در مقابل سوالی مطرح کرد که آیا خداوند یکی و قهار بهتر است یا خداوندان مختلف؟ فرعون، همان فرعون زمان موسی، ابتدا به یوسف ایمان آورد اما پس از مرگ او دوباره به کفر برگشت و تا زمان موسی زنده بود. برخی می‌گویند یوسف، پسر ابراهیم و یعقوب بود که بیست سال در میان مردم زندگی کرد. اکثر مفسران بر این باورند که این نظر صحیحتر است. شما همچنان در شک بودید از آنچه که یوسف به شما گفت، یعنی عبادت خداوند تنها بدون شریک. پس از مرگ او، شما گفتید که خداوند بعد از او پیامبری نخواهد فرستاد و بر کفر خود باقی ماندید و گمان کردید که خداوند هرگز حجتی جدید برای شما نخواهد فرستاد و کسی نخواهد آمد که ادعای پیامبری کند، در حالی که زمانی طولانی بعد از یوسف، رسولان قطع شدند. این گونه است که خداوند کسانی را که تجاوزکار و مشرکاند، گمراه میسازد.
هوش مصنوعی: کسانی که در آیات خدا مجادله می‌کنند، به گفته زجاج، این تعبیر به کسانی اشاره دارد که در مورد آیات خدا به طعنه و تکذیب بدون هیچ دلیل قاطعی بحث می‌کنند. همچنین گفته شده است که این آیه به ماجرای موسی و مؤمن آل فرعون مرتبط است و در این زمینه، اشاره به دجال دارد و مجادلهکنندگان به یهودیان مربوط می‌شوند که به او علاقهمند هستند و انتظارش را میکشند و می‌گویند او کسی است که دین عربی را تغییر خواهد داد.
هوش مصنوعی: کبر و arrogance در اینجا به معنای نادیده گرفتن و برتریجویی است، و گفته می‌شود که این ویژگی باعث نفرت خداوند و مؤمنان می‌شود. همچنین تأکید می‌شود که خداوند بر دل کسانی که متکبر و قدرتطلب هستند، مهر میزند و آنها را از حقیقت دور میکند. در این متن، دو قرائت درباره واژه «قلب» وجود دارد؛ بعضی با تنوین و بعضی بدون تنوین آن را خواندهاند. نظر اول به این معناست که کبر و جبروت دو ویژگی از ویژگیهای قلب هستند، مشابه به اینکه در زبان عربی گفته می‌شود «دست بخیل» و منظور از آن صاحب دست بخیل است.
هوش مصنوعی: در روایت آمده است که چشمها نیز مانند دیگر اعضا میتوانند مرتکب زنا شوند و در حقیقت، این عمل به آنها نیز نسبت داده می‌شود. شاعر نیز در این رابطه میگوید که دلها پاک و پاکیزهاند، اما نگاهها ممکن است گناهکار باشند.
هوش مصنوعی: فرعون به هامان گفت: "برای من برج بلندی بساز." هامان وزیر فرعون بود و از قوم قبط یا بنیاسرائیل نبود. گفته می‌شود که او در غرق شدن فرعون همراه او غرق نشد و مدتی بعد از او زندگی تلخی داشت و از مردم درخواست کمک می‌کرد. "برج" به معنای هر سازهای است که از دور قابل مشاهده باشد و از ریشه واژه "تصریح" به معنای ظهور و نمایان شدن گرفته شده است. فرعون همچنین گفت: "شاید بتوانم به وسائل آسمانی دست پیدا کنم."
هوش مصنوعی: علتهای آسمان‌ها، که شامل راهها و درهای بین آسمان‌ها است، به من این امکان را میدهد که به پروردگار موسی نگاه کنم. گفته شده که "سبب" به معنای ابزاری است که از طریق آن به چیزی میرسیم و در اینجا به این معنی است که شاید من به اصل آسمان دسترسی پیدا کرده و به خدای موسی بنگرم. قرائت معمول این جمله به صورت مرفوع است که به "بلوغ الاسباب" مرتبط می‌شود، در حالی که حفص از عاصم آن را به صورت منصوص خوانده است که نشاندهنده احتمال وجود جواب بعدی است. و من به این باورم که موسی در حرفهایش درباره خدایی غیر از خداوند در آسمان که به ما فرستاده، دروغ میگوید. گفته می‌شود که فرعون به هامان دستور داد تا با آجر بنای بلندی بسازد.
هوش مصنوعی: فرعون بدیهای خود را با زیبایی به نمایش میگذارد، همانطور که برای هر قومی عمل آنها را زینت دادهایم. در مورد مانعتراشی او در راه هدایت، عدهای می‌گویند که خداوند او را از مسیر راه درست دور کرده است، در حالی که دیگران بر این باورند که فرعون مردم را از این مسیر باز میداشت. به هر حال، نقشههای فرعون به سرانجامی نخواهد رسید و به تباهی و زیان میانجامد، همانطور که در آیات دیگر نیز به عدم فایده و شکست او اشاره شده است.
