هوش مصنوعی: سوره الطور مکی است و تعداد آیات آن ۴۹ آیه و تعداد کلماتش ۳۱۲ کلمه است. در این سوره به معرفی فضایل و معانی عمیق پرداخته شده است، از جمله فضیلت قرائت این سوره. همچنین اشاره شده که "الطور" به کوهی اشاره دارد که خداوند با موسی در آن سخن گفته است. در این سوره از مفهوم "کتاب مسطور" و "بیت المعمور" که در آسمان واقع شده است، صحبت شده و توصیفهایی از روز قیامت و عذاب کفار بیان شده است. به ایمان و بهشت برای مؤمنان و عذاب جهنم برای کافران پرداخته شده و همچنین به جزئیات نعمتهای بهشتی و زندگی در آن اشاره شده است. در آخر سوره، تأکید شده که خداوند بر تمامی امور حاکم است و مهم این است که انسانها از عذاب غفلت نکنند و به یاد خدا باشند.
1
اینسورةالطورباجماعمفسرانمکیاست،بمکهفروآمدازآسمان.
هوش مصنوعی: این سوره الطور به اتفاق همه مفسران، مکی است و از آسمان بر شهر مکه نازل شده است.
هوش مصنوعی: سورهای شامل هزار و پانصد حرف و سیصد و دوازده کلمه و چهل و نه آیه است. در این سوره دو آیه وجود دارد که منسوخ شدهاند. یکی از آنها عبارت است از: «بگویید منتظر بمانید، زیرا من نیز با شما از منتظران هستم» که به آیهای به نام آیه سیف منسوخ شده است. آیه دیگر نیز این است: «به حکم پروردگارت صبر کن» که معنای صبر نیز به واسطه آیه سیف منسوخ شده است. در فضیلت این سوره، از ابیّ کعب روایتی نقل شده است.
هوش مصنوعی: کلمه "طور" نامی است که به زبان سریانی به کوه اشاره دارد و در اینجا منظور همان کوهی است که خداوند با موسی در آن مکان مقدس در ناحیه مدین سخن گفته است. گفته میشود که نام این کوه زبیر است و در جایی دیگر خداوند به آن اشاره کرده و فرمود: "طور سینا"، که به معنای کوه مبارک است. مقاتل بن حیان نیز به وجود دو کوه در شام اشاره کرده است: یکی "طور تینا" و دیگری "طور زیتا"، که درختان انجیر و زیتون در آن میرویند. برخی میگویند که این چهار کوه عبارتند از: "طور تینا" که دمشق است، "طور زیتا" که بیت المقدس است، "طور سینا" که کوه موسی است و "طور تمینایا" که مکه است. همچنین، "رب الطور" به معنای پروردگار کوه آمده است. در ادامه، به موضوع "کتاب مسطور" در "ورق منتشر" پرداخته شده که در آن "سطر" به نوشتار اشاره دارد و "المسطور" به نوشته، و "رقّ" و "ورق" به یک معنا هستند و "منشور" به چیزی اشاره دارد که برای خواندن باز شده است.
هوش مصنوعی: در مورد این کتاب نظرات مختلفی وجود دارد. برخی میگویند که این کتاب همان چیزی است که خداوند با دست خود به موسی (ع) نوشته است، که همان تورات میباشد و موسی صدای قلم را شنیده است. عدهای دیگر معتقدند که این کتاب همان لوح محفوظ است یا به تعبیری دیگر، آخرین سطر آن لوح محفوظ که شامل عبارت «رحمت من بر خشم من پیشی گرفته است» میباشد. همچنین گفته شده است کسی که شهادت دهد که هیچ معبودی جز خداوند نیست، به بهشت وارد میشود. برخی نیز میگویند که این کتاب، قرآن نوشته شده در مصاحف است. همچنین اشاره شده که این کتاب در روز قیامت به سوی بندگان گشوده میشود و آنها با دست راست و چپ خود میگیرند، مشابه به آیهای که بیان میکند: «و ما را در روز قیامت کتابی به سوی او میآوریم که گشوده است».
هوش مصنوعی: و خداوند فرموده است: «و هنگامی که دفترها منتشر میشوند»، و گفته شده که این اشاره به ایمان است که خداوند در دلهای اولیا نوشته است. دلیلی بر این موضوع آیهای است که میفرماید: «آنان را که خداوند ایمان را در دلهایشان نوشته است».
هوش مصنوعی: و خانهای آباد وجود دارد که در آسمان هفتم و در مقابل عرش قرار دارد و آن را "صراح" مینامند. حرمت این مکان در آسمان به اندازه حرمت کعبه در زمین است. روزانه هفتاد هزار فرشته به این مکان وارد میشوند، دور آن میگردند و نماز میخوانند و سپس هرگز به آن بازنمیگردند. برخی میگویند این خانه از بهشت بوده که به زمین آورده شد تا برای حضرت آدم (ع) باشد و بعدا در ایام طوفان به آسمان برده شده است. در اخبار معراج، پیامبر (ص) فرمودند: در آسمان هفتم، خانهی آباد را دیدم که پیش روی آن دریا قرار داشت و گروهی از فرشتگان در دریا فرو رفته و با بالهای خود آب را به اطراف میپاشیدند. خداوند از هر قطره آب ملکهای میآفرید که دور آن میچرخید و من نیز به آن مکان وارد شدم و در آنجا نماز خواندم.
هوش مصنوعی: حسن گفته است که بیت المعمور همان کعبه است که خانهای حرام به شمار میآید و همیشه از انسانها پر بوده و هر سال خداوند آن را آباد میسازد. این مکان، اولین مسجدی است که در زمین برای عبادت ساخته شده است. برخی معتقدند که واژه "معمور" به معنای مورد توجه و مقصد است و برخی دیگر آن را به معنای آبادانی تفسیر کردهاند.
هوش مصنوعی: وَ الْبَحْرِ الْمَسْجُورِ به معنای دریایی پُرآب است که زیر عرش قرار دارد. بر اساس گفته امام علی (ع)، این دریا زیر عرش قرار دارد و از سطح آسمانها تا زمینها را پر کرده است. در آن آب غلیظی وجود دارد که به آن بحر الحيوان گفته میشود. پس از دمیدن در صور (نفخه اول)، این دریا به مدت چهل صبحانه باران میبارد و باعث رشد و رویش انسانها در قبرهایشان میشود.
هوش مصنوعی: این متن به بیان نظرات تعدادی از مفسران قرآن میپردازد. آنها به مفهوم "دریای سرخ شده" اشاره میکنند و آن را به ناری شبیه میکنند که در تنور میسوزد. گفته شده که در روز قیامت، همه دریاها تبدیل به آتش میشوند و این آتش به آتش جهنم افزوده میشود. همچنین، در روایتی از پیامبر اسلام نقل شده که هر مردی نباید دریا را سوار شود مگر در حالی که غازی، عازم عمره یا حج باشد، زیرا در زیر دریا آتش وجود دارد و در زیر آن آتش، دریا قرار دارد.
هوش مصنوعی: خداوند بر این چیزها قسم یاد میکند. بهراستی که عذاب پروردگارت حتمی است. در اینجا، منظور از عذاب، عذاب روز قیامت است، زیرا آن روز برای کافران عذاب و سختی خواهد بود.
هوش مصنوعی: هیچ چیزی نمیتواند عذاب خدا را متوقف کند. جبیر بن مطعم میگوید که زمانی که به مدینه آمدم تا با رسولالله (ص) درباره اسیران بدر صحبت کنم، به ایشان نزدیک شدم در حالی که ایشان در حال نماز مغرب بودند و صدای ایشان از مسجد شنیده میشد. من صدای ایشان را شنیدم که آیات «و الطور و کتاب مسطور» را میخواند تا به جایی رسید که فرمود: «عذاب پروردگارت واقع خواهد شد و چیزی نمیتواند آن را متوقف کند». من آنقدر تحت تأثیر قرار گرفتم که قلبم به تپش افتاد و این اولین باری بود که اسلام به قلبم وارد شد و از ترس عذاب، مسلمان شدم. من تصور نمیکردم که قبل از نزول عذاب از جایی که نشسته بودم، بلند شوم. سپس بیان کرد که آن عذاب چه زمانی واقع میشود و فرمود: «روزیکه آسمان به شدت حرکاتی خواهد داشت». این به معنای چرخش و تناوب است، مانند گردش آسیاب و جابجایی کشتی در دریا. برخی گفتند که آسمان دچار حرکت میشود و برخی دیگر گفتند که اجزای آن با یکدیگر درهم میآمیزند و ممکن است اضطراب داشته باشد. تمامی این معانی در اصطلاح به حرکات و جابجاییها اشاره دارد. در ادامه نیز فرمود: «همچنین کوهها به حرکت در خواهند آمد» که نشاندهندهی جابجایی آنها در فضا است و برخی گفتند که آنان از مکانهای خود خارج میشوند و مانند گرد و غبار پراکنده خواهند شد.
14
فَوَیْلٌیَوْمَئِذٍیعنیفشدةعذابیومئذللمکذبین.
هوش مصنوعی: پس وای بر آنان در آن روز، به معنی شدت عذاب در آن روز برای انکارکنندگان است.
هوش مصنوعی: کسانی که در سرگرمیهای بیهوده غوطهورند و در حال بازی هستند، غافل و بیخبرند. این غوطهوری و بازی و دروغ به نوعی مشابه هم هستند. منظور این است که آنان در انکار قیامت و تکذیب پیامبر اسلام (ص) و دیگر پیامبران مشغول به بازی هستند بدون هیچ دلیل و منطقی. همچنین در امور دنیوی نیز سرگرمند بدون اینکه به پاداش و کیفر فکر کنند.
هوش مصنوعی: در روزی که مردم به شدت به سوی آتش جهنم رانده میشوند، به گونهای که انگار آنها را به زور و خشونت به آنجا میبرند. نگهبانان جهنم دستهای آنها را به گردنشان میبندند و موهای سرشان را به پایشان میچسبانند و سپس آنها را به سمت آتش میرانند به طوری که به صورت و پشتشان به زمین میخورند. وقتی به آتش نزدیک میشوند، نگهبانان به آنها میگویند: این همان آتش است که شما در دنیا به آن دروغ میگفتید.
هوش مصنوعی: آیا این سحر است؟ یعنی آیا وعده این عذاب و اخبار درباره آن، چیزی جز سحر است که شما در دنیا فکر میکردید؟ یا اینکه شما نمیتوانید ببینید؟ گفته شده که آنها مورد سرزنش و توبیخ قرار گرفتهاند، همانطور که در گذشته به پیامبر نسبت میدادند که او جادوگر است و مردم را به خواب میبرد. از آنها پرسیده شده آیا این فقط یک فریب و حیله است یا اینکه چشمان شما پوشانده شده که نتوانید ببینید؟
هوش مصنوعی: جایگاه خود را بیابید و از سختیهای آن بگذرید. در برابر دشواریها صبر کنید یا اینکه نکنید، برای شما تفاوتی ندارد؛ چه صبر کنید و چه دچار پشیمانی شوید، در هر حال به آنچه انجام دادهاید پاداش داده خواهید شد. این نتیجه کارهای شماست.
19
إِنَّالْمُتَّقِینَفِیجَنَّاتٍوَنَعِیمٍ.
هوش مصنوعی: بیشک پرهیزکاران در باغها و نعمتهای فراوان خواهند بود.
هوش مصنوعی: در این متن به بهشتیان اشاره شده است که از نعمتها و میوههای بهشتی لذت میبرند و در حالتی از خوشی و شادمانی به سر میبرند. این افراد به خاطر نعمتهایی که پروردگارشان به آنها عطا کرده و همچنین به خاطر حفظ شدن از عذاب جهنم، در خوشی به سر میبرند.
هوش مصنوعی: بخورید و بنوشید به بهروزی، بدون اینکه بیماری یا زیان یا گناه و مرگی در آن باشد و بدون آنکه چیزی از ذات انسان کاسته شود. این بهروزی، پاسخی است به کارهایی که انجام دادهاید.
هوش مصنوعی: نشستهاند بر روی تختهای ردیفی که به یکدیگر متصل شدهاند و گفته شده که آنها با طلا و نقره تزئین شدهاند. و به معنای زناشویی از این نعمتها، ما اهل بهشت را با حوریان چشمدل آمیخته و جفت کردهایم. اینجا «با» به این معناست که آنها به خاطر حوریان به همسران هم تبدیل شدهاند و همچنین گفته شده که «زوجت» به زبان عربی به معنای جفت کردن است.
هوش مصنوعی: آیهای که به مؤمنان و پیروانشان اشاره دارد، به این معناست که افرادی که به پیامبر محمد و قرآن ایمان دارند، به بهشت وارد خواهند شد و نسلهایشان نیز به آنها ملحق خواهند شد. قرائت ابوعمر به صورت مجزای "اتبعناهم" با تاکید بر عظمت است و "ذریاتهم" با الف و کسرهی تاء است. این به خاطر این است که گفته شده "الحقنا بهم" و بیان به همین شکل برای هماهنگی کلام است. در حالی که سایر قرائتها به صورت متصل و با تشدید تاء خوانده شده است. در مورد نسلهایشان، نافع خوانده است که در مورد اول بدون الف و با ضمه و در مورد دوم با الف و کسری تاء است. ابن عامر و یعقوب نیز هر دو نخستین را با الف و ضمه و دومی را با نون نازک خواندهاند.
هوش مصنوعی: در مورد مفهوم این آیه اختلاف نظر وجود دارد. برخی بر این باورند که "و کسانی که ایمان آوردهاند و فرزندانشان به پیروی از آنها ایمان آوردهاند" به معنای فرزندان کوچک و بزرگ است. بزرگترها به ایمان خودشان و کوچکترها به ایمان والدینشان وابستهاند، زیرا اینکه فرزند کوچک به اسلام میرسد به دلیل ایمان یکی از والدینش است. بنابراین خداوند مؤمنین را به درجات خود اضافه میکند، حتی اگر اعمالشان به اندازه اعمال والدینشان نباشد، تا دل والدین شاد شود. این مسأله از روایات سعید بن جبیر و ابن عباس حاصل شده است. گروه دیگری نیز بر این اعتقادند که "فرزندان" به معنی فرزندان بالغی هستند که با ایمان والدینشان در بهشت به آنها ملحق میشوند. به گفته ضحاک، خداوند به مؤمنان وعده میدهد که فرزندانشان را در بهشت جمع کند، همانطور که در دنیا دوست داشتند که با هم باشند. همچنین، به فرزندان مؤمن با فضل خود درجات بالاتری میدهد، بدون اینکه از اعمال والدین چیزی کاسته شود. در ادامه، درباره تفاسیر مختلف این آیه و نحوه قرائت آن صحبت شده است.
هوش مصنوعی: امام علی (ع) نقل میکند که خدیجه از پیامبر (ص) درباره دو فرزندش که در ایام جاهلیت وفات یافته بودند، سوال کرد. پیامبر (ص) فرمودند که آنها در آتش هستند. زمانی که خدیجه این را شنید و ناراحتی در چهرهاش نمایان شد، پیامبر (ص) افزود: اگر جای آنها را میدیدی، آنها را مبتلا به کراهت نمیکردی. سپس خدیجه از پیامبر (ص) پرسید: "فرزندانم از تو کجا هستند؟" پیامبر (ص) پاسخ دادند که آنها در بهشت هستند. سپس پیامبر (ص) گفت: مؤمنان و فرزندانشان در بهشت هستند و مشرکان و فرزندانشان در آتش. بعد پیامبر (ص) آیهای را خواندند که درباره مؤمنان و نسلهایشان صحبت میکند.
هوش مصنوعی: ابن عباس از پیامبر (ص) نقل میکند که وقتی اهل بهشت وارد بهشت میشوند، از والدین، همسر و فرزندان خود سؤال میکنند و به آنها گفته میشود که آنها به مرحلهای که تو رسیدی، نرسیدهاند. فرد بهشتی میگوید: "من برای خودم و آنها کار کردهام" و سپس فرمان داده میشود که آنها را به او ملحق کنند.
هوش مصنوعی: ابن عباس در تفسیر این آیه میگوید که هر فرد در قبال اعمال خود مسئول است و به خاطر کارهایی که انجام داده، چه خوب و چه بد، بازخواست میشود. هیچکس نمیتواند به خاطر گناه دیگری مجازات شود و این موضوع مشابه گفتۀ دیگری است که بیان میکند هیچ بارگری بار گناه دیگری را به دوش نخواهد کشید. همچنین، خداوند اشاره کرده که هر نفس به اعمال خود گرفتار است.
هوش مصنوعی: خداوند آنها را با میوهها و گوشتهایی که میخواهند سیراب میکند، و این نعمتها همیشه و بیپایان برایشان فراهم خواهد بود. در خبر آمده است که اگر در بهشت، به مرغها رغبت داشته باشید، آنها بهراحتی و مانند کبابی شده در برابر شما خواهند افتاد.
هوش مصنوعی: پرندهای در بهشت در برابر مرد نیکوکار قرار میگیرد و او از آن میخورد، چه به صورت کباب شده و چه به صورت دیگری، و سپس آن پرنده به سوی نهر پرواز میکند.
هوش مصنوعی: در آنجا مردم درباره جرعههایی که در دست دارند صحبت میکنند و با خوشحالی و شادی آن را به هم منتقل میکنند. در قرآن، همهجا به شراب به عنوان نوشیدنی اشاره شده است و در آنجا هیچ بیموردی وجود ندارد، یعنی هیچ چیز اضافی و بیفایدهای در آن نیست. همچنین بیان شده که در این فضا نه مشاجرهای وجود دارد، نه دروغ و نه فریب. همچنین از نوشیدن آن هیچ گناهی وجود ندارد، برخلاف زندگی دنیوی. ابن عطاء میگوید: چگونه ممکن است در مجلسی که درختان بهشتیاش همچون باغ عدن هستند و فرشتگان در آن خدمت میکنند، لغو و بیموردی وجود داشته باشد؟ در آنجا یاد خدا در دلها است و بوی خوشی که از طرف خدا بر میآید، مایه برکت و طیبتی برای مهمانان خداست.
هوش مصنوعی: و دور آنان را جوانان زیبا و خوشچهره خدمت میکنند، به گونهای که گویی آنها مرواریدهای درخشانی هستند که در صندوقهایی محفوظ و دور از دستهای آلوده نگهداری میشوند. برخی گفتهاند که این مرواریدها در صدفهای خود از نور خورشید و غبار پنهان شدهاند. همچنین گفته شده است که این جوانان، فرزندان کسانی هستند که پیش از آنها زندگی را وداع گفتهاند و خداوند به آنها چشم روشنی بخشیده است. به گفته حسن، پسران و دختران مشرکان در بهشت به عنوان جوانان پاک و زیبا تلقی میشوند و فرزندان مؤمنان در کنار پدرانشان به همان شکل و صورت که بودند، خواهند بود.
هوش مصنوعی: عایشه گفت: پیامبر خدا (ص) فرمودند: نزدیکترین فرد به بهشت کسی است که servant (خدمتکار) را صدا میزند و او با یک هزار خدمتکارش پاسخ میدهد: "لبیک! لبیک!"
هوش مصنوعی: عبدالله بن عمرو میگوید: هیچکس از اهل بهشت نیست مگر اینکه بر او هزار غلام به خدمت میشتابند و هر یک از این غلامها به انجام کاری مشغول هستند که صاحب خود هم در حال انجام آن است.
هوش مصنوعی: حسن به این آیه اشاره کرد و گفت: مردم از پیامبر خدا پرسیدند: "خدمتکار مانند مروارید است، پس مقام کسی که خدمت میشود چگونه است؟" او پاسخ داد: "مقام کسی که مورد خدمت قرار میگیرد مثل مقام ماه در شب چهاردهم است نسبت به سایر ستارگان."
هوش مصنوعی: آنها گفتند: ما پیش از این در میان خانوادههایمان نگران و ترسان بودیم و به وعدهها و وعیدهای خداوند ایمان داشتیم و از نافرمانی او میترسیدیم. ابوجریر گفته است که این سوال در زمان برانگیخته شدن از قبرها مطرح میشود.
هوش مصنوعی: خداوند بر ما لطف کرده و ما را مورد بخشش و رحمت خود قرار داده است و گفته شده که هدایت و توفیق را نیز در دنیا به ما عطا فرموده و ما را از عذاب سوزان حفاظت کرده است. سوزانی که ناشی از آتش یا هوا یا بادی شدید است. همچنین خواسته شده که این سوزان نامی از نامهای جهنم است.
هوش مصنوعی: ما پیش از این در دنیا او را میخواندیم که بر ما ببخشاید و به ما رحمت کند، چرا که او انسان نیکوکار و مهربان است. برخی از قاریان مانند نافع، کسائی و ابو جعفر گفتهاند که در اینجا "او" به معنای این است که او راستگو در وعدهاش و لطیف و مهربان نسبت به مؤمنان است.
هوش مصنوعی: ای محمد، به قرآن یادآوری کن که تو به وسیله نعمت پروردگارت نه یک کاهن هستی و نه یک دیوانه، چنان که آنان گمان میکنند. حقیقت این است که تو نه کاهن هستی و نه دیوانه به خاطر نعمت پروردگارت. کاهن کسی است که ادعا میکند به علم غیبی از جن دسترسی دارد و این افراد میدانند که تو نه کاهن هستی و نه دیوانه، ولی این حرفها را به خاطر انتقام گفتند، مانند کسی که به خویشتن افترا میزند و به کسی که او را مورد سرزنش قرار داده، توهین میکند در حالی که میداند او بیگناه است.
هوش مصنوعی: آیا آنها میگویند که محمد شاعری است که او را شاعر نامیدهاند، زیرا به زعم آنها شاعران با کمک جنّ ها شعر میگویند؟ آنها معتقدند که هر شاعر یک جنّ یاریگر دارد و حتی دیوانهها هم دارای یک جنّ هستند که به آنها یاد میدهد. به همین دلیل میگویند یک فرد یادگیری که دیوانه شده، تحت آموزش جنّ است. ما در انتظار وقوع حوادث زمانیم، یعنی حوادثی که از آن به مرگ تعبیر میشود. واژه "منون" به معنای مرگ و نقصان است، زیرا هم زمان و هم مرگ، هر دو عمر را قطع میکنند و مدت زندگی را کاهش میدهند. در برخی تفاسیر آمده است که کسانی که در دار الندوه جمع شده بودند، گفتند که باید در انتظار مرگ محمد باشند و او را مانند شاعران بنیفلان، از بین ببرند. آنها میگفتند پدرش در جوانی فوت کرده و ما امید داریم که مرگ او نیز مانند مرگ پدرش باشد.
هوش مصنوعی: این متن به بحثی درباره تفکر و عقلانیت در برابر حقایق دینی و وحی اشاره دارد. در آن، آمده است که کسانی که به شخصیتی چون محمد (ص)، رسالت او و پیام های الهی شکی دارند، منتظر عواقبشان باشند، زیرا این امر به زودی خواهد رسید. همچنین به تحولات تاریخی و سرنوشت هایی که مخالفان پیامبر دچارش شدند، اشاره میشود.
نویسنده به توصیف عقل و حلم در آیات قرآن پرداخته و منتقدانه به عقل کسانی اشاره کرده که با وجود داشتن عقل، نتوانستند حقیقت را درک کنند. در نهایت، نقل قولی از عمرو بن العاص عنوان میشود که نشان میدهد پیشینیان قریش با وجود وصف عقل، به دلیل عدم توفیق الهی، از ایمان به حق محروم ماندهاند.
هوش مصنوعی: ابو عبد الله مغربی میگوید که وقتی خداوند این سخن را بیان کرد، عجب و خودپسندی به او دست داد و فوراً مورد تنبیه قرار گرفت. به او گفته شد که نگاه کن و وقتی برگرداند، چیزی بهتر از خود دید. از او پرسیدند کیستی، و او پاسخ داد که من کسی هستم که هیچ چیزی بدون من قائم نمیشود. سپس دوباره پرسیدند کیستی و او پاسخ داد که من توفیق هستم. همچنین روایت شده است که صفوان بن امیه به یک مرد افتخار کرد و گفت من صفوان پسر امیه پسر خلف پسر فلانی هستم. این خبر به عمر رسید و او به شدت عصبانی شد و به سوی او فرستاد. وقتی صفوان آمد، عمر با خشم گفت، "مادرت به عزا بنشیند، چه گفتی!" ولی صفوان از ترس نتوانست حرفی بزند. عمر ادامه داد که اگر تو تقوای داری، پس شرافت داری و اگر عقل داری، پس ریشه و اصالت داری و اگر اخلاق نیکو داری، پس مروت داری، و الا تو از سگ هم بدتری.
هوش مصنوعی: آیا اینها قومی سرکش هستند؟ به این معنا که آنها از حد خود در کفر تجاوز کردهاند. برخی گفتهاند به این معناست که آیا عقلهایشان آنها را به چنین کاری هدایت میکند یا اینکه طغیانی که دارند آنها را به این وضعیت سوق داده است؟
هوش مصنوعی: آیا آنها میگویند محمد این گفتار را از خود ساخته است؟ بلکه آنها ایمان نمیآورند، چون فکر میکنند او به اشتباه میگوید و به خاطر تکبر و سرکشی خود به قرآن ایمان نمیآورند.
هوش مصنوعی: اگر آنها راست میگویند که محمد (ص) این سخنان را از خود ساخته، باید گفتاری مشابه آن بیاورند، زیرا او با زبان خودشان سخن گفته و آنها در آن زمان فصیح و بلیغ بودهاند.
هوش مصنوعی: آیا آنها بدون خالق خلق شدهاند و وجودشان تصادفی است؟ این امکان نمیتواند درست باشد، زیرا نمیتوان چیزی بدون خالق وجود داشته باشد. یا آیا خودشان خالق خویشاند؟ این نیز منطقی نیست، زیرا چیزهایی که هیچ وجودی ندارند نمیتوانند خالق خود باشند. بنابراین، اگر هر دو فرض باطل باشد، این دلیل قویای است که نشان میدهد آنها خالقی دارند که باید به او ایمان بیاورند. همچنین، برخی میپرسند آیا آنها به صورت بیهدف خلق شدهاند و هیچ دستور و ناهی ندارند، که این حالت نیز به نوعی بیمعناست. پس آیا آنها میتوانند بدون قصد یا دلیلی بیهدف خلق شده باشند؟
هوش مصنوعی: آیا آنها آسمانها و زمین را خلق کردهاند؟ این سوال به این معنی است که آیا آنها خود را خلق کردهاند یا اینکه آسمانها و زمین را خلق کردهاند؟ در واقع، آنها هیچکدام از اینها را خلق نکردهاند و نمیدانند. این به این معناست که آنها در آیات تفکر نمیکنند تا بفهمند که خالق آنها و خالق آسمانها و زمین و دیگر مخلوقات کیست. همچنین گفته شده که آنها به خداوند ایمان ندارند و این باعث میشود که معاصی برای آنها آسان شود.
هوش مصنوعی: آیا برای آنها خزانههای خداوند وجود دارد که بدانند نه برانگیختگی وجود دارد و نه حساب و کتاب، یا اینکه خزانههای روزی برایشان مهیا است و نیازی به کسی ندارند که آنها را روزی دهد؟ به گفته مقاتل، آیا آنها کلیدهای خداوند را در اختیار دارند تا هر جا که خواستند قرار دهند؟ این مشابه گفتهای است که آیا آنها رحمت خداوند را تقسیم میکنند یا اینکه تسلط دارند بر آن. و در اینجا کسی نمیتواند بر آنها تسلط یابد، اینکه میگویند به فلانی تسلط پیدا کردهاند، به معنای قدرت پیدا کردن است. ابن عامر با حرف "س" و حمزه با "ز" خواندهاند، در حالی که دیگران نیز ممکن است با "ص" بخوانند. آیا برای آنها نردبانی وجود دارد که از آنجا به آسمان بالا بروند و وحی را بشنوند؟ یا به عبارتی دیگر، آیا آنها بر روی درخت نخلها میایستند و از آنجا به وحی گوش میدهند و میدانند آنچه را که در آنند حق است و چرا به آن تمسک میجویند؟ بنابراین، اگر کسی ادعا کند که میتواند از آسمان بشنود، باید با دلیلی روشن و محکم ادعای خود را ثابت کند. همچنین میتوان گفت آیا آنها کتابی دارند که برایشان استدلالی باشد؟ پس آیا نردبانی دارند که به آسمان برساندشان و در آن جا آنچه را که مدعی هستند بشنوند؟ اگر ادعا کنند که از ملائکه چیزی میشنوند که نیازی به پیامبران ندارند، باید با دلیلی روشن حقانیت ادعای خود را ثابت کنند.
هوش مصنوعی: آیا او دختران دارد و شما پسران؟ این یک رد و انکار به نظر آنان است و نشاندهنده نادانی و بیبنیادی افکارشان، زیرا برای خداوند چیزی را انتخاب کردهاند که خودشان از آن متنفرند و برای او چیزی را برگزیدند که نمیپسندند. مانند این گفته: از آنان بپرس: آیا پروردگار شما دختران دارد و برای خودشان پسران؟
هوش مصنوعی: آیا از آنها طلب پاداش میکنی، یعنی آیا بر تبلیغ پیام حق هیچ اجری را در نظر داری؟ در حالی که آنها به شدت زیر بار مسئولیت سنگینی هستند و به خاطر این دین به زحمت افتادهاند. این بار سنگین به معنای تعهد و طلبی است که از آنها خواسته شده است.
هوش مصنوعی: میفرماید آیا آنها از غیب آگاهی دارند که بدانند محمد قبل از آنها میمیرد؟ پس آنها در حال نوشتن و قضاوت هستند و نوشتن به معنای قضاوت است و این از آنجاست.
هوش مصنوعی: آیا آنها میخواهند نقشهای بکشند؟ در خانه مشاوره، کسانی که کافرند، خودشان در دام گرفتار خواهند شد. ضرر به خودشان برمیگردد و مکر بد تنها بر اهل آن میافتد. و دلیل این امر این است که آنها در جنگ بدر شکست خوردند.
هوش مصنوعی: آیا برای آنها معبودی جز الله وجود دارد که به آنها روزی دهد و یاریشان کند؟ پاک و منزه است الله از آنچه به او شریک میسازند. خلیل (ابراهیم) گفته است که در این سوره، هر جا کلمه «ام» آمده، پرسشی است و نه پیوستگی.
هوش مصنوعی: اگر ببینند چیزی از آسمان در حال سقوط است، این پاسخ به گفتار آنهاست که میگویند: "بیایید بر آنان چیزی از آسمان بریزیم." خداوند میفرماید که اگر ما آنان را با سقوط چیزی از آسمان عذاب کنیم، باز هم از کفرشان دست برنخواهند داشت و به دلیل لجاجت و نادانی و گرفتاری خود، خواهند گفت که این هم بخشی از ابری متراکم است که برخی بر روی برخی دیگر قرار گرفته و به ما آب میدهد.
هوش مصنوعی: آنها را به حال خود بگذار تا روزی را که در آن دچار عذاب خواهند شد، ملاقات کنند. هشدار دادن به این افراد بیفایده است و بهتر است که رهایشان کنیم تا آن روزی را که در آن میمیرند، تجربه کنند. برخی از قاریان خواندهاند که در آن روز هلاک میشوند.
هوش مصنوعی: در آن روز، تدبیرها و نقشههای آنان هیچ کمکی به آنها نخواهد کرد و هیچ کس نیز نمیتواند آنها را یاری کند. در آن روز، نقشهها و تدبیرهایشان در برابر مرگ و عذاب هیچ فایدهای نخواهد داشت و از عذاب الهی نمیتوانند جلوگیری کنند.
هوش مصنوعی: برای کسانی که ظلم کردهاند، عذابی غیر از عذاب آخرت در دنیا وجود دارد. برخی مانند ابن عباس اشاره کردهاند که این عذاب میتواند به معنای کشته شدن در روز بدر باشد. مجاهد به گرسنگی و قحطی به مدت هفت سال اشاره کرده و البراء بن عازب نیز عذاب قبر را یادآور شده است. اما بیشتر آنها از اینکه این عذاب به سویشان نازل میشود، بیخبرند.
هوش مصنوعی: صبر کن و تحمل کن حکم پروردگارت را تا زمانی که عذابی که برای قوم تو مقرر کرده، به آنها برسد. همچنین، صبر کن بر آزمایشهایی که به خاطر آنها از طرف قوم خود متحمل میشویی و به تأخیر افتادن عذابشان را نیز تحمل کن. چرا که تو در نظر ما و تحت حمایت و حفظ ما هستی و هیچ گزند و آسیبی به تو نمیرسد. ما اعمال تو را میبینیم. همچنین، هنگامی که از جای خود بلند میشوی، با ستایش و نعمتهای پروردگارت، او را تسبیح کن. اگر مجلس تو خوب بود، بر نیکوکاریات افزوده میشود و اگر مجلس خوبی نبود، این تسبیح میتواند کفارهای برای آن باشد.
هوش مصنوعی: ابو هریره از پیامبر (ص) نقل میکند که فرمودند: اگر کسی در مجلسی بنشیند که در آن سر و صدا و گفتوگوی زیادی باشد، قبل از اینکه آنجا را ترک کند، باید بگوید: «پاکی بر تو، ای خدا، و ستایش تو، غیر از تو خدایی نیست. از تو آمرزش میطلبم و به سوی تو باز میگردم»، در این صورت، گناهان او در آن مجلس بخشیده میشود.
هوش مصنوعی: ابن زید بیان کرده که این جمله به معنای این است که وقتی از خواب بیدار میشوی، به کارهایی که خداوند دستور داده بپرداز و این اشاره به نماز صبح دارد. کلبی هم گفته است که یعنی خدا را به زبان یاد کن زمانی که از رختخواب بلند میشوی تا زمانی که به نماز بروی. ضحاک نیز میگوید که وقتی به نماز میروی، بگو "اللَّه اکبر کبیرا" و "الحمد للَّه کثیرا" و "سبحان اللَّه بکرة و اصیلا". ربیع بیان کرده که وقتی به نماز میروی، بگو "سبحانک اللهم و بحمدک و تبارک اسمک و تعالی جدک و لا اله غیرک". همچنین گفته شده که در رکوع باید بگویی "سبحان ربی العظیم" و در سجود "سبحان ربی الاعلی".
هوش مصنوعی: در شب او را تسبیح گویید، که منظور به نماز شب است. برخی مفسران میگویند منظور نمازهای مغرب و عشاء است. همچنین عبارت "و ادبار النجوم" به دو رکعت مستحب پیش از نماز صبح اشاره دارد، که در زمانی انجام میشود که ستارهها در حال افول هستند.
65
وفیالخبرانّهماخیرمنالدنیاجمیعا
هوش مصنوعی: در خبر آمده است که آنها بهتر از تمام دنیاست.
هوش مصنوعی: بعضی از دانشمندان بر این باورند که نماز صبح یک عبادت واجب است و به همین دلیل استدلال میکنند که مسافرت در هنگام نماز صبح بهتر است. همچنین، در قرائت یعقوب، واژه "ادبار" با فتح الف نوشته شده است، زیرا ستارهها هیچگاه به عقب برنمیگردند و مفهوم ادبار به پنهان شدن از نگاهها مربوط میشود.