هوش مصنوعی: این متن در مورد فضیلت و جایگاه فقرا و مهاجران در دین اسلام و محبت انصار به آنها بحث می‌کند. خداوند در قرآن کریم به نحوی اشاره می‌کند که غنیمتها و منابع باید به فقراء و مهاجرانی برسد که از مکه به مدینه هجرت کردهاند و تمامی داراییها و خانوادههای خود را ترک کردهاند تا در راه خدا و رسولش جهاد کنند. این افراد به شدت در فقر و تنگدستی بودند، بهطوری که برخی از آنها برای سیر کردن شکم خود سنگ به دور خود میپیچیدند.
در ادامه، متن به فضیلت انصار (مردم مدینه) اشاره می‌کند که با تمام وجود از مهاجران حمایت کردند و همه دارایی‌های خود را با آنها تقسیم کردند. این محبت و ایثار انصار به اندازهای بود که حتی در سختترین شرایط اقتصادی، به مهاجران احترام گذاشتند و برای آنها مهمانی فراهم کردند.
متن همچنین به مواردی از زندگی پیامبر اسلام و نشان دادن احترام و محبت او به صحابهاش اشاره می‌کند و از جمله به فضیلتهایی که برای مهاجران و انصار بیان شده، اشاره دارد و اینکه پیامبر(ص) از خدای متعال درخواست مغفرت برای انصار و فرزندان آنها داشت.
در نهایت، متن به مفهوم تقوا و احتیاط در اعمال اشاره دارد و یادآور میشود که افراد باید به خاطر خداوند بر اعمال خود بیفکر و حسابگر باشند تا در روز قیامت در امان باشند.
هوش مصنوعی: خداوند در این آیه به فقراء مهاجران اشاره کرده و بیان کرده است که غنائم باید به این افراد داده شود. منظور این است که نباید ثروتهای به دست آمده در اختیار ثروتمندان قرار گیرد، بلکه باید به فقراء مهاجران اختصاص پیدا کند. این افرادی هستند که از وطن و خانواده و مال خود به خاطر خدا و پیامبرشان هجرت کردهاند و اسلام را به زندگی پیشین خود ترجیح دادهاند. بهطوریکه برخی از آنها به خاطر گرسنگی، سنگی را به دور کمر خود میچسباندند تا گرسنگی را تحمل کنند و در فصل زمستان نیز به دنبال پناهگاهی میگشتند. همچنین، برخی از این مهاجران تنها دارایی‌های خود را داشتند و با همانها به حج و جهاد میپرداختند، بنابراین خداوند آنها را فقیر دانسته و سهمی برای آنها از زکات تعیین کرده است. آنها در جستجوی روزی از جانب خدا و همچنین رضایت پروردگار از طریق جهاد در راه خدا و همکاری با پیامبرش هستند.
هوش مصنوعی: آنها در راه خدا و رسولش با جهاد در برابر دشمنان میجنگند. این افراد، راستگویان در ایمان خود هستند و به عهدها و پیمانهای خود با خدا وفا می‌کنند. در مورد این مهاجران گفته شده که در مکّه با تعدادی نزدیک به صد نفر از سوی مشرکان آواره شدند. همچنین، از رسول خدا (ص) روایت شده است که فرمود: «ای گروه صعلوکهای مهاجرین، خوشحال باشید! شما در روز قیامت با نور کامل وارد بهشت میشوید و قبل از ثروتمندان، به اندازه نیم روز (حدود پانصد سال) وارد بهشت میشوید.»
هوش مصنوعی: سپس به انصار اشاره کرد و گفت: آنهایی که در مدینه جای گرفته و به آن متعهد شدند، و ایمان بهعنوان یک فعل مضمری در نظر گرفته شده که به معنای این است که آنها ایمان را پذیرفتند و بر آن ترجیح دادند. برخی گفتهاند که این به معنای استقرار در مدینه و مکانهای ایمان است. همچنین، نقاش گفته است که ایمان به عنوان نام مدینه شناخته شده است که پیامبر (ص) آن را چنین نامیده است. قبل از آمدن مهاجران، انصار در خانههایشان مساجد را برای پرورش اسلام به وجود آوردند، همان‌طور که پرندگان جوجههای خود را تربیت می‌کنند. انس نقل کرده که رسول خدا (ص) فرمودند: «نشانه ایمان، دوستی انصار و نشانه نفاق، دشمنی با انصار است.»
هوش مصنوعی: او گفت: «بهترین خانه‌ها در میان انصار، خانه‌های بنینجار هستند، سپس بنیعبدالاشهل، سپس بنیحارث بن خزرج و بعد از آن بنیساعده. و در تمام خانه‌های انصار خیر و نیکی وجود دارد.»
هوش مصنوعی: در این متن به محبت و مهمان‌نوازی انصار نسبت به مهاجران اشاره شده است. آنها با کمال میل مهاجران را پذیرفتند و هیچ چیزی از خود برای آنها کم نگذاشتند. انصار تمام داراییها و امکانات خود را با مهاجران تقسیم کردند و حتی در دشوارترین شرایط، نیازهای آنها را بر نیازهای خود مقدم دانستند. نتیجه این سخاوت و ایثار نیز مورد پسند خداوند قرار گرفت و او این خصیصه را ستود. در واقع، حتی زمانی که اموالی میان مهاجران توزیع شد و انصار از آن بیبهره ماندند، هیچگونه حسادت یا ناراحتی از خود بروز ندادند. آنها برغم فقر و نیاز خود، حق مهاجران را محترم شمردند و آنها را ارجح دانستند. در نتیجه، انصار به عنوان یک قوم سخاوتمند و بیقراری توصیف شدهاند که هیچ بخیلی در میانشان وجود نداشت.
هوش مصنوعی: خبر درست است از بو هریرة که گفت: هنگامی که مهمانی به نزد رسول خدا (ص) آمد، ایشان پیامی به خانه‌های مادران مؤمنان فرستادند تا ببینند آیا غذایی برای آن مهمان دارند؟ اما در هیچ‌یک از خانه‌ها غذایی پیدا نشد. سپس رسول خدا (ص) فرمودند: «کیست که امشب این مهمان را بپذیرد و مهمان‌نوازی کند؟» مردی انصاری گفت: «من او را مهمان می‌کنم، ای رسول خدا.» او مهمان را به خانه‌اش برد و به خانواده‌اش گفت: «این مهمان رسول خداست، او را گرامی بدارید.» خانواده‌اش پاسخ دادند که تنها غذایی که در خانه داریم برای خودمان و بچه‌هایمان کافی است، اما می‌توانیم بچه‌ها را بهانه کنیم که خوابشان ببریم و خودمان ایثار کنیم تا آن مهمان سیر شود. بنابراین، چراغ را روشن کردند و مهمان را نشاندند، و چون عادت آنها این بود که میزبان و مهمان همزمان غذا بخورند، مرد به خانواده‌اش گفت: «اگر ما با او بخوریم، او سیر نمی‌شود و مناسب نیست که مهمان رسول خدا در خانه‌مان سیر نماند. شما بلند شوید بهانه کنید که چراغ را مرتب می‌کنم و چراغ را خاموش کنید تا ما در تاریکی بخوریم و او فکر کند که ما داریم غذا میخوریم.» آنها چنین کردند و خودشان گرسنه خوابشان برد. صبح که به حضور پیامبر خدا (ص) رسیدند، رسول خدا به آنان نگریست و خندید و فرمود: «خداوند شب گذشته بر شما خندید.»
8
وفیروایة:«عجباللَّهمنفعالکما»
هوش مصنوعی: در یک روایت آمده است: «خدای متعالی از کارهای شما تعجب می‌کند».
هوش مصنوعی: خداوند متعال می‌فرماید: «آنها بر خودشان ترجیح می‌دهند، هرچند که خودشان به تنگنا بیفتند.» ابن عباس نقل می‌کند که روزی حضرت رسول (ص) در تقسیم اموال بنی‌النضیر به انصار فرمودند: اگر می‌خواهید، می‌توانید در این تقسیم شرکت کنید به شرطی که مهاجران نیز در اموال و دارایی‌های شما شریک باشند. اما اگر می‌خواهید، می‌توانیم کل این غنیمت را به مهاجران واگذار کنیم و آنان در دارایی‌های شما شریک نخواهند بود. انصار نشان دادند که جوانمردی و ایثار را انتخاب کرده و گفتند که ما نمی‌خواهیم در تقسیم غنیمت با مهاجران شریک نباشیم و تمام غنیمت را به آنها خواهیم داد و آنان نیز در خانه و دارایی ما شریک باشند. خداوند ایثار آنها را پسندید و آیه‌ای درباره‌شان نازل کرد: «آنها بر خودشان ترجیح می‌دهند، هرچند که خودشان به تنگنا بیفتند.» انس بن مالک نیز نقل می‌کند که به یکی از صحابه گوشتی از یک بره بریان هدیه داده شد و او آن را به همسایه‌اش فرستاد، و این هدیه بین نه نفر رد و بدل شد و دوباره به شخص اول بازگشت. خداوند در این باره آیه‌ای نازل کرد: «آنها بر خودشان ترجیح می‌دهند، هرچند که خودشان به تنگنا بیفتند.» همچنین، خداوند می‌فرماید: «و کسی که از حرص نفس خود محفوظ باشد، آنان همان رستگارند.» حرص به معنای جلوگیری از پرداخت واجب و همچنین به معنای خوردن مال دیگران به ظلم است. پیامبر (ص) فرمودند: «کسی که زکات بدهد و به مهمان احترام کند و در مواقع نیاز به دیگران کمک کند، از حرص بری است.»
هوش مصنوعی: افراد خودخواه به چیزی که متعلق به آنها نیست، تمایل پیدا می‌کنند. پیامبر اسلام (ص) فرمودند: «از مصادیق خودخواهی این است که به زن دیگری غیر از همسرت نگاه کنی»، که نشاندهندهی ناپسند بودن این رفتار است.
هوش مصنوعی: حسن میگوید: معصیت کردن نسبت به خداوند. و طاوس میگوید: بخیل بودن نسبت به آنچه در دست دیگران است، و همچنین بخیل بودن نسبت به آنچه در دست خودت است.
هوش مصنوعی: یک مرد به عبد اللَّه بن مسعود گفت که نگران است ممکن است هلاک شود. عبد اللَّه پرسید دلیل این نگرانی چیست. مرد پاسخ داد که خداوند در قرآن می‌فرماید: «و هر کس از خُسران نفس خود در امان بماند، اینها رستگارانند» و او خود را فردی بخیل میداند که به سختی چیزی را از دست می‌دهد. عبد اللَّه در پاسخ گفت که این نوع خساست که او دربارهاش صحبت می‌کند، خساست واقعی نیست، بلکه آنچه خداوند در قرآن ذکر کرده، این است که اگر مال برادرش را به ناحق بخورد، این نشانه شحّ است. او همچنین بیان کرد که بخیل بودن یک ویژگی ناپسند است. همچنین جابر بن عبد اللَّه نقل کرد که رسول خدا فرمودند: «از ظلم بپرهیزید، زیرا ظلم در روز قیامت تاریکیهایی خواهد بود و از شحّ بپرهیزید، زیرا شحّ باعث هلاکت اقوام پیشین شد و آنها را به خونریزی و تعدی به حرامها کشاند.»
هوش مصنوعی: افرادی که بعد از صحابه پیامبر اسلام (ص) ظهور کردند، به آنها تابعین گفته میشود و آنها تا روز قیامت، به کسانی که قبل از خودشان آمدهاند ایمان دارند. آنها دعا می‌کنند که خداوند آنها و برادرانشان که پیش از آنها ایمان آوردهاند، مورد رحمت قرار دهد و از دلهایشان کینه و حسد نسبت به مؤمنان را پاک کند. خداوند در این آیات تأکید کرده است که مؤمنان به سه دسته تقسیم میشوند: مهاجران، انصار و تابعین که ویژگیهای خاصی دارند. هر کسی که نسبت به صحابه کینهای در دل داشته باشد و بر آنها رحمت نکند، شامل این دسته مؤمنان نیست. ابن ابی لیلی هم به تقسیم مردم به سه گروه اشاره کرده و بر لزوم پرهیز از خارج شدن از این گروهها تأکید کرده است. همچنین عایشه رضیالله عنها بیان می‌کند که ما مأمور به طلب مغفرت برای صحابه پیامبر (ص) هستیم و نباید به آنها آسیب برسانیم، زیرا پیامبر فرمودند که این امت تا زمانی نخواهد ماند که آخرین افراد آن، اولینهای آن را لعنت نکنند.
هوش مصنوعی: جابر نقل می‌کند که رسول الله (ص) فرمودند: «زمانی که آخرین فرد این امت، اولین فرد آن را لعن کند، کسی که علم در اختیار دارد باید آن را بیان کند، زیرا کسی که علم را پنهان کند، مانند کسی است که آنچه را خدا بر محمد (ص) نازل کرده است، پنهان کرده است.»
هوش مصنوعی: ابن عمر نقل می‌کند که پیامبر (ص) فرمود: «تمام مردم امیدوار به نجات هستند، مگر کسانی که به اصحاب من توهین کردهاند، زیرا در روز قیامت این افراد مورد لعن قرار خواهند گرفت.»
هوش مصنوعی: مالک بن انس اظهار داشت که یهود و مسیحیان بر رافضیان (شیعیان) از لحاظی برتری دارند. از یهود پرسیدند که بهترین افراد ملت شما چه کسانی هستند؟ و آنها پاسخ دادند: اصحاب موسی. سپس از مسیحیان سوال کردند که بهترین افراد ملت شما چه کسانی هستند؟ و آنها گفتند: حواریون عیسی. و وقتی از رافضیان پرسیدند که بدترین افراد ملت شما چه کسانی هستند؟
هوش مصنوعی: گفته شد: اینها یاران محمد هستند. به آنها دستور داده شده که استغفار کنند، اما به آنها دشنام می‌دهند. شمشیر بر آنان بهمدت روز قیامت کشیده خواهد بود و هیچ پرچمی برای آنان بر پا نخواهد شد و قدمی از آنان ثابت نخواهد ماند و کلامشان جمع نخواهد شد. هر بار که برای جنگ آتشی روشن کنند، خداوند آن را با ریختن خونشان خاموش خواهد کرد و صفوفشان را متفرق خواهد ساخت و دلایلشان را باطل خواهد کرد. از خداوند میخواهیم که ما و شما را از هوای نفسهای گمراهکننده حفظ کند. همچنین ابن عمر نقل می‌کند که رسول خدا (ص) فرمودند: «وقتی دیدید کسانی که به یاران من دشنام می‌دهند، بگویید: لعنت خدا بر شما باد.» و عطا نقل می‌کند که رسول خدا (ص) فرمودند: «هر کس از یاران من دفاع کند، من روز قیامت از او دفاع می‌کنم، و هر کس یاران من را دشنام دهد، لعنت خدا و فرشتگان و همه مردم بر او باد.»
هوش مصنوعی: آیا نمیبینی ای محمد که به کسانی که نفاق دارند، مانند عبدالله ابن ابی و رفاعة ابن تابوت، چگونه به یاری قریظه پرداختهاند؟ این افراد بعد از بیرون کردن بنی نضیر از مدینه، به آنها وفادار شدند و نسبت به مسلمین اعلام کردند که اگر طرد شوند، با آنها همراه خواهند شد و از محمد (ص) اطاعت نخواهند کرد. آنها گفتند که در صورت جنگ، به یاری یهودیان خواهند شتافت و به آنها کمک خواهند کرد. اما خداوند گواهی می‌دهد که در این سخنانشان دروغ میگویند؛ زیرا وقتی که آنها از دیارشان رانده شدند، منافقان با آنان نیامدند و در جنگها هم به یاری آنها نرفتند. پس درواقع، اگر یاری به یهودیان داشتند، در نبرد فرار میکردند و به هیچ وجه پیروز نخواهند شد. این بدین معناست که اگر تصمیم به کمک بگیرند، به عقب بازمیگردند و در واقع به آنها کمکی نخواهند کرد. در کل، هرگاه که منافقان بخواهند یاری کنند، نخواهند توانست و خداوند نیز آنها را در این خواسته یاری نمیکند؛ چرا که منافق نه یاری دهنده است و نه یاری شونده.
هوش مصنوعی: شما در دلهای این افراد از عنایت و قدرت الهی ترس بیشتری ایجاد کردهاید، بهطوریکه ترس شما از ترس خداوند در دلهایشان بیشتر است. این موضوع به این دلیل است که آنها قومی نادان هستند و مفهوم کلام خدا را درک نمیکنند. آنها قدرت الهی و شدت عذابهایی را که خداوند وعده داده است، نمیشناسند.
هوش مصنوعی: تنها در شهرهای محکم و защищ شده، زمانی که دشمنان برای جنگیدن با شما جمع میشوند، جرأت نمیکنند به میدان بیایند. آنها فقط از پشت دیوارهای مستحکم و با استفاده از تیر و سنگ به شما حمله می‌کنند.
هوش مصنوعی: ابن کثیر و ابو عمرو به شکل متفاوتی درباره کلمه "جدار" خواندهاند، در حالی که باقی افراد آن را به صورت "جدر" با تأکید بر جمع قرائت کردهاند. عبارت "بَأْسُهُمْ بَیْنَهُمْ شَدِیدٌ" به این معناست که آنها نسبت به یکدیگر دشمنی و کینه بسیار شدیدی دارند. همچنین بیان شده که وقتی درگیر جنگ میشوند، خداوند از شما به آنها میترساند و به همین دلیل قدرت و تواناییشان به تنهایی نخواهد توانست به آنها کمک کند. عبارت "تَحْسَبُهُمْ جَمِیعاً" به این معناست که منافقین و یهود به نظر متحد میآیند، اما در واقع دلهایشان بر سر مسائل مختلف با یکدیگر متفاوت است. مجاهد بیان کرده که دین منافقین با دین یهود تضاد دارد، و قتاده نیز اشاره کرده که اهل باطل در نظرات و اعمال خود ناهمسو و متفاوت هستند. ابن بحر گفته که خداوند وحشتی شدید در دلهای آنها انداخته است که باعث میشود از یکدیگر جدا شوند، در حالی که بر اساس آیات دیگر، مؤمنین با هم وحدت دارند. این ناشی از این است که آنها قومی هستند که در درک امر و نواهی خداوند عاجز هستند.
هوش مصنوعی: در این متن، به تشبیه حال یهودیان اشاره شده است و گفته میشود که آنان مشابه کسانی هستند که پیش از آنها بودند. این افراد به سرنوشت بدی دچار شدند و در واقع، به عذاب دردناک دچار خواهند شد. در ادامه، به چگونگی فریب خوردن یهودیان توسط منافقین پرداخته میشود، که همانند فریب شیطان به انسانهاست. هنگامی که انسان به یاری نیاز داشت، شیطان او را به حال خود رها کرده و میگوید از او بیزاری میجوید. به این ترتیب، در متن به داستان برصیصا، عابدی در بنی‌اسرائیل نیز اشاره میشود، که چگونه تحت تأثیر وسوسههای شیطان قرار گرفت. به تدریج و با دیدن عبادت و تلاش شیطان، برصیصا به او اعتماد کرده و به او اجازه ورود می‌دهد، که این موضوع نشان دهنده چگونگی تأثیرگذاری منفی شیطان بر انسانهاست.
هوش مصنوعی: اجتهاد و تلاش تو بیشتر از آن چیزی است که نشان میدهی. اکنون که تو را میبینم، متوجه میشوم که آن طور که فکر میکردم نیستی و میخواهم به تو نزدیک شوم! برصیصا از جدایی با او ناراضی بود و همواره تمایل به همراهی وی داشت. شیطان گفت: من مجبورم بروم، اما دعایی به تو یاد می‌دهم که اگر بر هر بیمار، مبتلا یا دیوانهای بخوانی، خداوند او را شفا می‌دهد و این برای تو بهتر از هر عبادتی است که انجام دهی، چون به مردم کمک میکنی و به آنها آرامش میدهی. برصیصا پاسخ داد: این کار من نیست، زیرا نمیخواهم از وقت و عبادتم باز بمانم و نمیخواهم که اخلاق و باطن من تحت تأثیر کار دیگران قرار گیرد.
هوش مصنوعی: شیطان از آن مرد دور شد و به ابلیس گفت: قسم به خدا، این مرد را هلاک کردم. سپس رفت و مردی را دچار مشکل کرد، همان‌طور که دیوان با انسان‌ها می‌کنند. سپس به شکل یک طبیب ظاهر شد و بر در خانه آنها گفت: آیا می‌دانید که صاحب‌تان دیوانه شده است؟ آیا می‌خواهید او را درمان کنم؟ وقتی او را دیدند، گفت: من نمی‌توانم با دیو او مقابله کنم، اما می‌توانم شما را به کسی راهنمایی کنم که برای او دعا کند و شفا بیابد. او گفت که آن شخص راهبی به نام برصیصاء است که در صومعه زندگی می‌کند. آنها او را به آن راهب بردند و او دعا کرد و دیو از آن مرد دور شد. سپس شیطان رفت و زنی از دختران شاهان بنی‌اسرائیل را دچار مشکل کرد تا به مانند دیوانگان شود. آن زن زیبا بود و سه برادر داشت. شیطان به شکل طبیب به آنها نزدیک شد و درباره آن دختر به آنها گفت که او دچار دیوی سخت شده و من می‌توانم شما را به کسی راهنمایی کنم که برایش دعا کند. او گفت که دیوی او را آزار می‌دهد و من نمی‌توانم با او مقابله کنم. به آن برادران گفت که به آن راهب بروند تا دعا کند و شفا یابد. آنها نگران بودند که شاید آن راهب این کار را انجام ندهد و فرمان آنها را قبول نکند. شیطان گفت: برای او در کنار صومعه‌اش یک محل بسازید و او را در آنجا بخوابانید و به او بگویید که این امانتی است که نزد او گذاشته‌ایم و ما به خاطر خدا رفته‌ایم. از او بخواهید که دعا کند تا شفا یابد.
هوش مصنوعی: انسان باید ابتدا از خواسته‌های نفس خود فاصله بگیرد و سپس به توبه بپردازد، چرا که در توبه برای او درهای زیادی باز است و رحمت خدا هم بسیار گسترده است. راهبی به درخواست شیطان به گناه افتاد و زنی را به همسری گرفت. بعد از این کار، او احساس پشیمانی کرد و از رسوایی ترسید. شیطان به او وسوسه کرد که باید آن زن را بکشد و جسد او را پنهان کند تا برادران او متوجه نشوند و بگویند که شیطان او را ربوده است و اینگونه از رسوایی نجات بیابد و بعد از آن به گناهانش توبه کند. راهب نیز به گفته شیطان عمل کرد و زن را کشت و دفن کرد. وقتی برادران او آمدند و خواهر را نیافتند، گفتند که شیطان او را برده و نتوانسته‌اند او را نجات دهند. برادران به این سخن اکتفا کرده و رفتند. اما شیطان در خواب به برادران گفت که راهب خواهرشان را کشته و در مکانی خاص دفن کرده است. این خواب را سه شب متوالی به آنها نشان داد تا اینکه آنها به آن مکان رفتند و جسد خواهر را از خاک بیرون کشیدند. برادران او را از صومعه بیرون آوردند و صومعه را خراب کردند و او را پیش پادشاه بردند تا به گناهش اعتراف کند. پادشاه دستور داد تا او را به دار آویزند. در آن لحظه شیطان به سراغ او آمد و گفت که تمام این کارها از من بوده و اگر به فرمان من عمل کنی، تو را نجات خواهم داد. راهب پاسخ داد که هر چه بگویی انجام می‌دهم. شیطان از او خواست که برایش سجده کند. آن شخص بیچاره سجده کرد و بدین ترتیب کافر شد. در نهایت، شیطان از او فاصله گرفت و گفت که من از تو بیزارم و از خداوند، پروردگار عالمین می‌ترسم.
هوش مصنوعی: عاقبت شیطان و برصیصا این بود که هر دو در آتش جهنم ماندگار شدند و این جزای ستمکاران و کافران است. ابن عباس میگوید: خداوند این مثال را برای یهود بنی نضیر و منافقین اهل مدینه زد. زمانی که خداوند به پیامبر (ص) دستور داد که بنی نضیر را از مدینه بیرون کند، منافقین به آنها گفتند که پیشنهاد محمد (ص) را نپذیرند و از دیارشان خارج نشوند. آنها گفتند: "اگر با شما جنگ کنند، ما هم در کنار شما خواهیم بود و اگر مجبور به خروج شدید، ما هم با شما خواهیم رفت." و اینگونه آنها اطاعت کردند و در خانه‌های خود ماندند و به انتظار کمک منافقین نشستند. تا اینکه پیامبر (ص) به آنها حمله کرد و آنها جنگ را علیه او آغاز کردند و امیدوار بودند که منافقین به کمکشان بیایند، اما در نهایت، آنها را رها کردند و از آنها دوری جستند، درست مانند شیطان که برصیصا را رها کرد. ابن عباس میگوید: در میان بنی‌اسرائیل، راهبان تنها با تقیه و پنهانکاری حرکت میکردند و اهل فساد و فحشا به نیکوکاران طعمه میزدند و آنها را به بدنامی متهم میکردند. اما پس از اینکه خداوند جریح راهب را از اتهاماتی که به او زده بودند پاک کرد، راهبان دیگر با قاطعیت و علنی در برابر مردم ظاهر شدند.
هوش مصنوعی: ای کسانی که ایمان آوردهاید، از خداوند بترسید و فرایض او را انجام دهید و از معاصی دوری جویید. هر کس باید به آنچه برای روز قیامت آماده کرده است، توجه کند. باید هر فردی بداند که آیا برای خود عمل صالحی انجام داده که او را نجات دهد یا عمل سيئهای که او را به هلاکت میبرد. در مورد تقوا، این توصیه به خاطر اهمیت بالای آن تکرار شده است. خداوند به خوبی از اعمال شما آگاه است. وقتی آدمی بمیرد، مردم از او میپرسند چه چیزی برای خود جا گذاشته است، اما فرشتگان از او میپرسند چه چیزی برای آیندهاش آماده کرده است. در اینجا تکرار تقوا به دو معناست: اولی درباره دوری از کفر و انکار، و دومی درباره مراقبت و آگاهی. همچنین میتوان گفت که اگر از مخالفت با دستورات من دوری نکردید، از عذاب من بترسید. درجات مختلفی از تقوا وجود دارد و این دعوت به پیشرفت در هر مرتبه از آن است. در واقع، مطلب اول به آغاز تقوا و مطلب دوم به ثبات و استمرار در آن اشاره دارد.
هوش مصنوعی: ایرانید نباشید مانند افرادی که خدا را فراموش کردند؛ یعنی منافقانی که یاد خدا و اطاعت از او را ترک کردند و به همین دلیل، خدا هم آنها را از نعمتهای نجات و رهایی محروم کرد. گفته شده که فراموش کردن خدا به معنی ترک یاد و شکر خداوند است. آنان را به عذاب فراموشی مبتلا کرد که نتیجهاش فراموش شدن یکدیگر نیز بود. این افراد، فاسق هستند و از اطاعت خداوند بیرون رفتهاند.
هوش مصنوعی: آنگونه که در آیات اشاره شده، کسانی که در آتش دوزخ هستند با کسانی که در بهشت قرار دارند، هیچگاه با هم برابر نخواهند بود. زیرا مؤمنان در نعمت و خوشی هستند در حالی که کفار در عذاب و رنج قرار دارند. مؤمنان از دوستان و اولیای خدا به شمار میآیند اما کفار دشمنان خدا به حساب میآیند. همچنین، در آتش دوزخ، درجات و پلههایی وجود دارد و همینطور در بهشت نیز درجات متفاوتی وجود دارد. در نتیجه، بهشت جای فائزین و نجاتیافتگان است.
هوش مصنوعی: اگر ما این قرآن را بر روی کوهی نازل میکردیم، قطعاً آن کوه را خاشع و متزلزل میدیدید به خاطر خوف از خدا. برخی گفتهاند این به منزله توبیخ مردم است. اگر قرآن بر روی کوهی نازل میشد، آن کوه به خاطر عظمت قرآن، از شدت خوف خدا به شدت میلرزید، در حالی که انسان‌ها با وجود شنیدن آیات قرآن همچنان از عبرتهای آن غافل هستند و دلهایشان سخت میشود. همچنین گفته شده که این آیه نوعی نعمت برای پیامبر (ص) است؛ چرا که اگر قرآن بر کوه نازل میشد، آن کوه نمیتوانست تاب آورده و متزلزل میشد، در حالی که ما قرآن را بر تو نازل کرده و تو را ثابت نگه داشتیم. بنابراین، این قرآن بر بنیآدم آسانتر و سبکتر شده در حالی که بار آن بر آسمانها و زمینها سنگین بوده است. همچنین از ابن عباس نقل شده است که آسمان به خاطر سنگینی الواح در زمان موسی (ع) به صدا درآمد و خداوند برای هر حرف از آن الواح، فرشتهای را فرستاد که نتوانستند آن را حمل کنند؛ لذا خداوند بار آن را بر موسی (ع) سبک کرد. همچنین انجیلی که بر عیسی (ع) نازل شد و قرآن بر محمد (ص) نیز به همین ترتیب بوده است. این مثالها را ما برای مردم میزنیم تا شاید به تفکر و عبرت بپردازند و از معاصی دوری کنند.
هوش مصنوعی: اوست خدایی که هیچ معبودی جز او نیست. زجاج میگوید: این جمله به آغاز سوره برمیگردد که در آن گفته شده است: «هر چه در آسمانها و زمین است، خداوند را تسبیح میگوید» و سپس گفته میشود او خدایی است که هیچ معبودی جز او نیست و قادر است به خلقت اشیاء. او تنها شایسته عظمت و صفات جلال است. او عالم به غیب و شهادت است، به این معنا که به پنهان و آشکار آگاهی دارد. غیب به آنچه که از دید مردم پنهان است و آن را نمیبینند و نمیدانند اشاره دارد و شهادت به آنچه که دیده و شناخته شده است. اوست رحمتی بیپایان و مهربان.
هوش مصنوعی: اوست خداوندی که هیچ معبودی جز او نیست. او پادشاهی است که سلطنت ویژه اوست و توانایی ایجاد و تصرف در سلطنت را دارد بدون اینکه نیاز به برهانی داشته باشد. او پاک و مقدس است و از هر آنچه که به او نسبت دادهاند و شایستهاش نیست، پاک است. در واقع، هنگامی که میگوییم "نقدّس لک"، منظورمان این است که تو را از صفات ناپسند، منزه میداریم.
هوش مصنوعی: سلامتی که بندگان او از آن برخوردار میشوند. سلامتی به این معناست که مؤمنان از عذاب او در امانند، و برخی گفتهاند که او خود را سلام نامیده زیرا از هر آسیب و آفتی در امان است. مؤمن کسی است که مردم را از ظلم خود در امان میدارد و کسانی که به او ایمان میآورند، از عذاب او در امان هستند. همچنین ایمان به معنای تصدیق است، یعنی او کسی است که بندگانش را در توحید و اقرار به یگانگیاش تصدیق می‌کند و رسولانش را در نشان دادن معجزات تصدیق می‌کند و خود نیز در اخبارش تصدیقکننده است. مهیمن به معنای نگهدارنده و مراقب بر اعمال، روزیها و عمر خلقش است. قیام او بر خلقش به معنای آگاهی و حفظ آنهاست و همچنین به معنای رقیب بودن است، به این صورت که هنگامی که چیزی را زیر نظر داشته باشد، به آن هیمنه گفته میشود.
هوش مصنوعی: در این متن به بررسی صفات خداوند پرداخته شده است. ابتدا به توضیح نام "عزیز" اشاره شده که به معنای قدرت و توانمندی است و بیان می‌کند که خداوند هیچ همانندی ندارد و همواره برتر از دیگران است. سپس به صفت "جبار" اشاره میشود که به معنای عظمت و قدرت خداوند در نظام هستی و تأثیر او بر دیگران است. همچنین توضیح داده میشود که جبار به معنای اصلاح نیز میتواند باشد و به فقیر مدد میرساند.
در ادامه، به صفت "متکبر" اشاره میشود که به معنای بزرگ بودن خداوند و فراتر بودن او از مشابهت با مخلوقات است. نهایتاً، به دعوت به پاکی و دوری از نقایص در صفات الهی پرداخته میشود و بیان می‌کند که خداوند از هرگونه شرک و خرافاتی که دیگران به او نسبت می‌دهند، پاک و منزه است.
هوش مصنوعی: ابن عمر میگوید: من رسول خدا (ص) را دیدم که بر روی منبرش ایستاده بود و از جانب خداوند متعال سخن میگفت. او فرمود: «وقتی روز قیامت فرا میرسد، خداوند آسمانها و زمینها را در دستش جمع می‌کند و میگوید: اینگونه!» و در همین حال مشت خویش را میبندد و سپس آن را باز می‌کند و می‌فرماید: «منم خدا، منم بخشنده، منم رحیم، منم پادشاه، منم قدوس، منم سلام، منم مؤمن، منم نگهبان، منم عزیز، منم قهّار، منم بزرگوار، منم کسی که دنیا را آغاز کردم در حالیکه چیزی نبود، منم کسی که آن را سامان داد.» سپس میپرسد: «این شاهان کجا هستند؟ این جباران کجا هستند؟»
هوش مصنوعی: خداوند خالق، پدیدآورنده و صورتدهنده تمامی موجودات است. هر چیزی که از عدم به وجود میآید، ابتدا نیازمند اندازهگیری و سپس به وجود آمدن بر اساس آن اندازهگیری و در نهایت نیازمند شکلگیری است. خداوند خالق است زیرا همه چیز را با اندازهگیری صحیح میآفریند و پدیدآورندهای است که بهترین شکلها را برای موجودات ایجاد می‌کند. او دارای نامهای نیکو است که به خوبی از اعمالش نشأت گرفته است و همچنین این نامها نشاندهنده کمال صفات و عظمت او هستند. تمامی موجودات در آسمانها و زمین به نحوی او را تسبیح می‌کنند، چه به صورت بیان و سخن و چه از طریق نشانهها و آفرینش. او عزیز و حکیم است و پایان سوره به ستایش از او ختم میشود که بر هر حال سبحانالله است.
هوش مصنوعی: هر کس در صبحگاه سه بار بگوید: «به خداوند سمیع و علیم از شیطان رجیم پناه میبرم» و سه آیه آخر سوره حشر را قرائت کند، خداوند برای او هفتاد هزار ملک میفرستد که تا شب بر او درود میفرستند. اگر آن شخص در آن روز بمیرد، شهید محسوب میشود. همچنین، اگر کسی در شب این کار را انجام دهد، به همان مقام نائل میگردد.
هوش مصنوعی: از ابی امامة روایت شده است که پیامبر اسلام (ص) فرمودند: هر کس آیات پایانی سوره حشر را در شب یا روز بخواند و در همان روز یا شب جان بسپارد، به بهشت وعده داده شده است.
هوش مصنوعی: ابی هریره میگوید: از حبیب رسول خدا (ص) درباره اسم اعظم خدا سؤال کردم. ایشان فرمودند: به آخر سوره حشر توجه کن و آن را زیاد بخوان. من این پاسخ را برای ایشان دوباره تکرار کردم و ایشان هم دوباره گفتند.
