هوش مصنوعی: این سوره به نام "مُزَّمِّل" (شماره 73) در مکه نازل شده و شامل 20 آیه است. ابن عباس میگوید، تنها در آیهای «إن رَبَّكَ يَعْلَمُ» و آخر سوره سه آیه منسوخ وجود دارد. در ابتدای سوره، قیام شب به عنوان عبادت بر پیامبر و مسلمانان واجب شده بود، اما بعداً به دلیل سختی، این حکم نسخ شد و به مردم اجازه داده شد فقط به اندازهای که میتوانند بخوانند، قرآن را تلاوت کنند. پیامبر ص توسط جبرئیل در حالتی لرزان و وحشتزده از کوه حراء از وحی آگاه شد و گفت: "زملونی".
در سوره تأکید بر تلاوت قرآن با دقت و در آرامش وجود دارد و قرآن به عنوان کلامی سنگین و با اهمیت توصیف شده است. همچنین، در این سوره بر شبزندهداری و نماز شب تأکید شده و بیان شده که در شب، عبادت آسانتر و مؤثرتر است.
سوره به عنوان یادآوری و تذکر برای مردم معرفی شده و در آن به عقاب کافران و مجازات آنها اشاره شده است. در پایان، خداوند به رحمت و بخشش خود یادآوری میکند و از مؤمنان خواسته میشود تا به خوبی عمل کنند و از خداوند استغفار کنند.
این سوره در واقع مردم را به پرهیز از کفر و پیروی از دین خدا تشویق میکند و نوید اجر و پاداش الهی را به مؤمنان میدهد.
هوش مصنوعی: این سوره شامل 20 آیه است و تعداد کلمات آن 285 و تعداد حروف آن 838 میباشد. این سوره در مکه نازل شده و جزء سور مکّی محسوب میشود. ابن عباس اشاره کرده است که تنها در آیهای خاص، یعنی «إِنَّ رَبَّکَ یَعْلَمُ» تا انتهای سوره استثناء وجود دارد. همچنین در این سوره سه آیه نسخ شدهاند.
هوش مصنوعی: در ابتدا، در سوره، نماز شب به عنوان واجب برای پیامبر (ص) و مسلمانان مشخص شد. سپس در پایان سوره، این حکم لغو گردید و آیهای نازل شد که به مردم اجازه میداد فقط آن مقدار از قرآن را که برایشان آسان است، بخوانند.
هوش مصنوعی: آیهای که میگوید "هر کس میخواهد، میتواند راهی به سوی پروردگارش انتخاب کند" به قدری منسوخ شده است که خداوند در آیهای دیگر میفرماید: "شما نمیتوانید چیزی بخواهید مگر اینکه خدا بخواهد." همچنین در مورد فضیلت سورهای از ابی بن کعب روایات جالبی وجود دارد.
هوش مصنوعی: این آیه به شخصی اشاره میکند که در حال پوشیدن لباس است. برخی گفتهاند که این پیام به پیامبر اسلام (ص) داده شده، زمانی که او از کوه حرا بازگشت و به شدت ترسیده بود بعد از اینکه جبرئیل (ع) بر او نازل شد و خواست که او را بپوشانند. به همین دلیل، این خطاب به او به صورت "ای پوشیده" بود. برخی توضیح دادهاند که او ممکن است در لباس خواب یا برای نماز پوشیده شده بوده است. همچنین، تعبیراتی مانند "ای کسی که بار سنگین نبوت را بر دوش داری" و "ای کسی که در خواب به سر میبری" هم در اینجا مطرح شدهاند. برخی دیگر نیز بر این باورند که این پیام برای آماده کردن او به منظور آغاز رسالت و اعلان پیام بوده است. این عبارت همچنین میتواند به معنای بالا بردن ذکر و نام او در میان مردم باشد.
هوش مصنوعی: در شبها، هرگاه میخواهید نماز بخوانید، جز به مقدار کمی از خواب، مستحب است که شب را به قیام بپردازید. در ابتدای اسلام، بر مسلمانان واجب بود که شبها نمازی بخوانند. در این راستا، خداوند تعیین کرد که باید حداقل نیمی از شب را بایستید یا از آن کمی بکاهید، و نیز مجاز هستید که بین نیمی تا دو سوم شب را عبادت کنید. پیامبر (ص) و یارانش به این مقادیر عمل میکردند. مردان به قدری عبادت میکردند که نمیدانستند چه زمانی به یک سوم شب، نصف شب یا دو سوم شب رسیدند و تا صبح میایستادند تا مبادا مقدار واجب را فراموش کنند. این سختی به حدی رسید که پاهایشان متورم شد. خداوند بر آنها رحم کرد و بعد از یک سال، این واجب را تخفیف داد و فرمود: «دانسته است که شما نمیتوانید به درستی آن را انجام دهید، پس توبه کرد و بر شما آسان گرفت. پس آنچه برایتان ممکن است از قرآن بخوانید» و منظور این است که هر مقدار از نماز که ممکن است، بخوانید، حتی اگر به اندازه دو یا سه شیرین شتر باشد. سپس بعد از یک سال دیگر، وجوب قیام شب به پنج نماز روزانه تغییر یافت، بنابراین میان واجب بودن و تخفیف یک سال و میان واجب بودن و نسخ کلی آن دو سال فاصله بود.
هوش مصنوعی: قرآن را به آرامی و با دقت تلاوت کن و حروف آن را به روشنی بیان کن و به حقوق آنها کاملاً توجه کن. به گونهای بخوان که بین هر حرف و حرف دیگر فاصله بیندازی. اصطلاح "ترتیل" از گفتههای العربی است و به معنای جایی است که فاصله وجود دارد. ترتیل یعنی حروف را به درستی ادا کردن و ایستادن در جای مناسب. همچنین گفته شده که به ترتیب خاصی قرآن را بخوان و نه پیش از موعد چیزی را مطرح کن و نه تأخیر بینداز. بعضی نیز میگویند که باید با صدای آرام و حزین بخوانی. ام سلمه میگوید که رسول خدا (ص) قرآن را آیه به آیه میخواند.
هوش مصنوعی: ابن مسعود گفت: این متن را مانند دانههای خرما پخش نکنید و آن را مانند شعر تند نخوانید. در برابر شگفتیهای آن بایستید و با آن دلها را به حرکت درآورید.
10
ولایکنهمّاحدکمآخرالسّورة.
هوش مصنوعی: و نگذارید که هیچ یک از شما در پایان سوره غمگین باشد.
هوش مصنوعی: از انس پرسیدند: تلاوت پیامبر (ص) چگونه بود؟ او پاسخ داد: تلاوت او به گونهای طولانی بود. سپس گفت: وقتی «بسمالله الرحمن الرحیم» را میخواند، «بسمالله» را کشیده میخواند و بعد «الرحمن» و سپس «الرحیم» را نیز کشیده میخواند.
هوش مصنوعی: عمر بن حصین، بر قاصی (راوی قصه) گذشت که در حال خواندن بود و سپس از او سؤال کرد. بعد از شنیدن پاسخ، او گفت که از رسولالله (ص) شنیدهاست که فرمود: «هر کس قرآن را بخواند، باید از خداوند درخواست کند، چرا که به زودی گروههایی خواهند آمد که قرآن میخوانند و از مردم طلب کمک میکنند.»
هوش مصنوعی: ما به تو سخنی سنگین خواهیم نازل کرد، که منظور از آن قرآن است. قرآن کتابی است با ارزش و محتوای غنی که بیبیارزش و بیمحتوا نیست و دارای وزن و اهمیت در صحت و بیان خود است؛ چنانکه گفته میشود: این سخن وزین و دارای اهمیت است. جعفر میگوید: سنگینی آن در خواندن نیست، بلکه در عمل به آن است. برخی گفتهاند که سنگینی آن به خاطر دستورات و نهیها و قوانین و احکام آن است. همچنین گفتهاند که قرآن به خاطر وزن و ارزشی که در روز حساب دارد، سنگین است.
هوش مصنوعی: ابن عباس گفت: هنگامی که سوره انعام نازل شد، شتر پیامبر (ص) از سنگینی قرآن و هیبت آن حرکت کرد. منظور از سنگینی قرآن، عظمت و احترام آن است. همچنین نقل شده است که الحارث بن هشام از پیامبر (ص) پرسید: ای پیامبر، وحی چگونه به شما میرسد؟ پیامبر (ص) فرمود: «گاه وحی مانند صدای زنگ میآید که برایم بسیار شدید است و بعد از آن به من فهمانده میشود که چه گفته است. و گاه فرشته به صورت یک انسان برایم تجلی میکند و با من صحبت میکند و من آنچه را که میگوید به خاطر میسپارم.»
هوش مصنوعی: در این متن به این نکته اشاره میشود که "ناشئه شب" به مجموعه تمام ساعات شب اشاره دارد که به خاطر این که بعد از روز شکل میگیرند، به این نام خوانده میشوند. هر چیزی که در شب اتفاق میافتد و آغاز میشود، ناشئه محسوب میشود. ابن ابی ملیکه از ابن عباس و ابن الزبیر در مورد این مفهوم سوال کرده و آنها گفتهاند که تمام شب ناشئه است. همچنین، سعید بن جبیر و ابن الزبیر توضیح دادهاند که هر ساعتی که در شب نماز بپا داشته شود، ناشئه محسوب میشود. عایشه نیز توضیح داده که ناشئه به معنای برخاستن بعد از خواب است، در حالی که ابن کیسان بر این باور است که منظور از ناشئه، برخاستن در آخر شب است و عکرمه گفته که ناشئه به معنای برخاستن از ابتدای شب است.
هوش مصنوعی: ابن ابیالازهری میگوید: بیداری در شب به معنای نماز شب است. این واژه مانند "عافیة" که به معنی عفو است، به کار رفته و نشاندهنده کارهایی است که انسان در شب انجام میدهد، از جمله خواندن قرآن و نماز. برخی از قرائتها مانند قرائت ابن عامر و ابو عمرو، "شدت موافقت" را به معنای همراستایی و هماهنگی میدانند. گفته میشود که در شب هماهنگی بین قلب، گوش، چشم و زبان بیشتر رخ میدهد تا در روز، زیرا در شب صداها آرامتر هستند و هیچ چیز مانع فهم نمیشود. قرائتهای دیگر هم این عبارت را با معنای "سنگینی بر نمازگزار" در نظر میگیرند و میگویند که نماز شب به دلیل خواب و آسایش در شب، سختی کمتری برای بدن دارد. به همین دلیل، اگر کسی بخواهد از این آرامش استفاده کند، ممکن است برای بدن سنگینتر باشد.
20
قولهصلّیاللَّهعلیهوسلّم:«اللّهماشددوطأتکعلیمضر»
هوش مصنوعی: پیامبر اکرم (ص) فرمودند: «خدایا، فشار و سختیات را بر قبیله مضر افزون کن.»
هوش مصنوعی: این متن به تأکید بر اهمیت عبادت در شب و همچنین تأثیرات مثبت آن بر قلب و روح انسان اشاره دارد. گفته میشود که عبادت در شب به دلیل آرامش و سکوت بیشتری که وجود دارد، آسانتر و مؤثرتر است. همچنین، این عمل به نیت و خلوص قلبی بیشتری نیاز دارد، که میتواند ثواب بیشتری نیز به همراه داشته باشد. در نهایت، به این نکته اشاره میشود که بهتر است انسان در هنگام عبادت در شب به سخنان و نیتهای خود توجه کرده و با دقت عمل کند.
هوش مصنوعی: ملائکه قرآن را نمیخوانند و دوست دارند که آن را از انسانها بشنوند. همچنین گفته شده است که بهترین سخن این است که دعای سریعتری به اجابت برسد.
هوش مصنوعی: در طول روز، تو زمانی طولانی برای فعالیت و انجام کارهای خود داری. این به دو معناست: یکی اینکه تو در طول روز فرصت و فضای کافی داری تا به نیازها و مشغلههایت رسیدگی کنی. واژه "سبح" به معنای سریع رفتن است و از آن میتوان به شنا کردن در آب هم تعبیر کرد. معنای دوم این است که تو در روز زمان کافی برای خواب داری، بنابراین باید در شب بیدار بمانی و در روز بخوابی. همچنین گفته شده که در روز، مشغولیتهای زیادی داری و شب فرصتی است برای آرامش و دریافت الهامات، پس باید از خواب شب خود بیرون بیایی. یکی دیگر از تفاسیر این است که واژه "سبح" به معنای استراحت و تسکین بدن است.
هوش مصنوعی: خود را به نام پروردگارت یاد کن و او را با توحید و عظمتش بزرگ بشمار و او را به نامهای نیکو بخوان. همچنین گفته شده که وقتی میخواهی قرآن بخوانی یا نماز بخوانی، باید بگویی: «بسم الله الرحمن الرحیم». به او به طور کامل توجه کن و عبادتت را خالصانه برای او انجام بده. به او اعتماد کن و به او توکل کن.
هوش مصنوعی: تبتّل به معنای ترک دنیا و دوری از آن و جستجوی آنچه خداوند دارد است. ریشه واژه تبتّل به معنای قطع کردن است. گفته میشود که فردی صدقهای تبتّل کرده است، یعنی آن را از داراییاش جدا کرده و به دیگران داده است. به مریم، به عنوان "بتول"، اشاره شده است زیرا او دنیا و وابستگیهایش را رها کرده و از مردم دوری گزیده است. در اینجا، تبتّل به عنوان یک قاعده مدیر در ساختار متن، به کار رفته و به خاطر هماهنگی با اصول بلاغت و زیبایی متون قرآنی، استفاده شده است. همچنین میتوان این معنا را هم در نظر گرفت که تبتّل به سوی خداوند بدون متعلقات دنیوی است، همانطور که خداوند در قرآن میفرماید که او شما را از زمین به صورت گیاهان میرواند.
هوش مصنوعی: خداوند مشرق و مغرب میخواهد به نوع مشرقها و مغربها اشاره کند در فصول سرد و گرم، به عنوان خالق و مالک آنها. همچنین اهل حجاز و ابو عمرو و حفص کلمه «رب» را با باء مشدد خواندهاند.
هوش مصنوعی: به طور کلی، برخی از خوانندگان کلمه "رَبِّکَ" را به صورت مرفوع میخوانند، در حالی که دیگران آن را با حالت جرّ (مجرور) میخوانند و این حالت به صفت "رَبّ" اشاره دارد در آیهای که میگوید: "و به یاد آور نام پروردگارت."
هوش مصنوعی: گفته شده است که ایامی که به شما وعده دادهاند، باید به امور خود اعتماد کنید و آنها را به او بسپارید. باید تحمل کنید بر آنچه که دیگران میگویند دربارهی خدا، از جمله ادعاهایی در مورد دختر یا پسر داشتن، یا شریک داشتن و نیز نسبت دادن شما به جادوگری و کاهنی و جنون. همچنین باید با آنها به شیوهای زیبا رفتار کنید؛ این رفتار زیبا به معنی ترک انزوا از حقیقت است، نه اینکه دعوت به حق را رها کنید. مانند قول خدا که میفرماید: «بخشش زیبا داشته باش» و «از آنها بگذر و بگو سلام». این آیات بعدها با آیهای دیگر که در زمینهی جهاد نازل شده است، نسخ شده است.
هوش مصنوعی: و بگذار من و دروغگویان را تنها بگذارم، ای محمد. آنها که زندگی مرفه و ثروت و نعمت دارند، به این خاطر به نعمت توصیف شدهاند تا به خاطر ترک شکرگذاری مخاطب قرار گیرند و روشن شود که همین نعمت و توانگری باعث سرکشی آنها شده است.
هوش مصنوعی: صبر کن بر آنها کمی و به آنها مهلت بده و نگرانشان نباش، زیرا همه امورشان به من مربوط است و من خودم به کار آنها رسیدگی میکنم. گفته شده این آیه درباره سران قریش که به پیامبر (ص) به تمسخر میپرداختند نازل شده است. همچنین گفته شده این آیه درباره کسانی نازل شده که در جنگ بدر به مهمانی دعوت شده بودند و بین نازل شدن این آیه و جنگ بدر یک سال فاصله بوده است.
هوش مصنوعی: ما در اختیار داریم برای اهل آتش، زنجیرهایی و غل و زنجیرهایی که به منظور تحقیر آنان است و نه به دلیل ترس از فرارشان. و همچنین داریم آتشی که سوزان و بسیار داغ و شدید است، به گونهای که روزی به نام روزی سوزان و بسیار گرم توصیف شده است.
هوش مصنوعی: و غذایی که گلو را میخراشد، مانند درخت ضریر و زقّوم که در گلو گیر میکند و قابل خوردن نیست. و عذابی دردناک که دردش به قلب میرسد. در تفسیر آمده که وقتی این آیه نازل شد، پیامبر (ص) بیهوش بر زمین افتاد.
هوش مصنوعی: ابن کلبی میگوید: این نوع شن، زمانی که از آن چیزی بردارید، باعث میشود که قسمتهای دیگر نیز به دنبالش بیایند. به این نوع شن، "هِلَت" میگویند، به این معنا که وقتی زیر آن حرکت میکنید، بالای آن نیز شروع به ریزش میکند.
هوش مصنوعی: ما پیامبری را به سوی شما فرستادهایم، یعنی محمد (ص)، که در روز قیامت به اعمال شما گواهی میدهد، چه در پاسخگویی و چه در خودداری. همانطور که برای فرعون نیز پیامبری ارسال کردیم، یعنی موسی (ع).
هوش مصنوعی: چطور میتوانید از عذاب روزی که باعث سفید شدن موی کودکان میشود، بترسید در حالی که در دنیا به خداوند کافر بودهاید و ایمان نیاوردهاید؟ برخی گفتهاند این مانند یک ضربالمثل است و برخی دیگر معتقدند در روز قیامت، بچهها به خاطر دیدن سختیها و وحشتهای آن روز، سفید مو میشوند. برخی نیز میگویند که این زمانی است که خدا به آدم میگوید که از نسل او عدهای را برای جهنم بفرستد و او از خدا میپرسد چند نفر؟ و خدا پاسخ میدهد که ۹۹۹ نفر به جهنم و فقط یک نفر به بهشت میرود و در آن موقع بچهها از ترس سفید مو میشوند. همچنین بیان شده که چگونه میتوانید در روز قیامت تقوا داشته باشید در حالی که در دنیا کافر بودهاید. درباره تعبیر آسمان در این مورد گفته شده که به نوعی در آن روز شکافته میشود و برخی نیز گفتهاند که این اشاره به نزول خداوند در آن روز دارد. وعدهای که به اولیای خود میدهد، حتماً عملی خواهد شد و به دشمنانش نیز مطابق وعدههایش جزا خواهد داد.
هوش مصنوعی: این متن به بیان این موضوع میپردازد که این آیات یادآوری و پندهایی هستند و به هر کس که بخواهد، این امکان را میدهند که راهی به سوی خداوند انتخاب کند تا به رضا و خشنودی او دست یابد. یعنی رسیدن به اطاعت از خدا ممکن است و شناخت او از طریق نشانهها و دلایلی که قرار داده است، قابل دستیابی است. همچنین اشاره میکند که خداوند میداند که تو در نیمه شبها چه مقدار عبادت میکنی؛ بنابراین، اطمینان دارد که او از اعمال شما آگاه است. این آگاهی به صورت دقیق شامل زمانهای خاصی از شب است که در آن نماز خوانده میشود و این موضوع با توجه به نظرات مختلف درباره قرائتها نیز توضیح داده میشود.
هوش مصنوعی: خداوند متوجه شد که شما نمیتوانید در نیمه شب و یک سوم و دو سوم شب به طور کامل به عبادت بپردازید، بنابراین بر شما رحمت آورد و از شما خواست که به اندازهای که برایتان آسان است، قرآن را بخوانید. به این معنا که میتوانید مقدار کمی از قرآن را در شب بخوانید. برخی گفتهاند که حتی خواندن یک آیه کوتاه هم کافی است. همچنین آمده است که میتوانید از سورههای کوتاه که در نماز مغرب و عشاء خوانده میشود، انتخاب کنید و این انتخاب میتواند مربوط به نماز واجب یا مستحب باشد. ابن عباس گفته که خواندن حدود صد آیه مناسب است، در حالی که برخی دیگر مانند سدّی، دویست آیه را پیشنهاد کردهاند و برخی دیگر سه آیه کوتاه را کافی میدانند.
هوش مصنوعی: پیامبر اکرم (ص) فرمودند: خداوند دو آیه از آخر سوره بقره را از گنجی که در زیر عرش است نازل کرده است و هر کسی آن دو آیه را در یک شب بخواند، برای او کافی خواهد بود.
هوش مصنوعی: قیس بن حازم میگوید که او در بصره به اقتدای ابن عباس نماز خوانده و در رکعت اول سوره حمد و اولین آیه از سوره بقره را خوانده است. سپس در رکعت دوم نیز سوره حمد و دومین آیه از سوره بقره را خوانده و رکوع رفته است. پس از پایان نماز به ما اشاره کرد و گفت که خداوند میفرماید: «بخوانید از آنچه برای شما آسان است.» همچنین انس بن مالک نقل میکند که از رسولالله (ص) شنیده است: «کسی که در یک روز یا شب پنجاه آیه بخواند، از غافلین شمرده نمیشود و کسی که صد آیه بخواند، از قانتین ثبت میشود. و اگر کسی سیصد آیه بخواند، قرآن در روز قیامت به او اعتراض نمیکند و کسی که پانصد آیه بخواند، برای او قنطاری از اجر نوشته میشود.»
هوش مصنوعی: عبدالله بن عمرو نقل میکند که پیامبر (ص) به او فرمود: «قرآن را در هر ماه بخوان». عبدالله پاسخ داد: «من توانایی این کار را ندارم». پیامبر فرمود: «پس آن را در بیست شب بخوان». عبدالله دوباره گفت: «من توانایی ندارم». پیامبر در پاسخ گفت: «پس آن را در هفت شب بخوان و بیشتر از این نخوان».
هوش مصنوعی: سپس دلیل آسانگیری در این امر را بیان کرد و گفت: او میدانست که برخی از شما مریض خواهند شد و بر آنها شبزندهداری دشوار میشود. همچنین برخی دیگر در سفر خواهند بود.
هوش مصنوعی: آنها از فضل خدا طلب میکنند، بعضی از طریق تجارت و گروهی دیگر در جهاد و نبرد. بدین ترتیب، بین درجات مجاهدان و کسانی که برای تأمین معاش خود و خانواده به کسب و کار مشغولند، برابری وجود دارد. ابراهیم از ابن مسعود روایت میکند که هر مردی که چیزی را به یکی از شهرهای مسلمانان با صبر و نیت خوب آورده و آن را با قیمت روز میفروشد، در نزد خداوند مقام شهیدان را خواهد داشت. سپس عبد الله این آیه را خواند: "و گروهی دیگر در زمین میکوشند تا از فضل خدا بهرهمند شوند و گروهی در راه خدا جهاد میکنند." همچنین ابن عمر میگوید: خداوند هیچ گونه مرگی را که پس از کشته شدن در راه خدا باشد، محبوبتر از مرگی نمیداند که در حالی باشد که من در زمین برای طلب فضل خدا میکوشم.
هوش مصنوعی: پس از آنچه که برایتان آسان است از قرآن بخوانید. این دعوت به خواندن قرآن به نیت طاعت و نشان دادن رغبت در شبزندهداری است و در عین حال اشارهای به لغو واجب بودن آن به منظور افزایش رفاه و آسایش دارد.
هوش مصنوعی: نماز را برپا دارید که این به معنای نسخ نماز شب به نمازهای پنجگانه است. زکات را نیز بدهید، زیرا این به ارتباط نماز با زکات اشاره دارد و در این زمینه تفکیکی بین دو آیه وجود ندارد. برای خدا قرض حسنه دهید؛ هر عملی که برای خدا انجام دهید، مانند قرضی در پیشگاه خدا برای شما محسوب میشود. هر خیر و نیکی که برای خودتان مقدم میدارید، یعنی هر کار نیک و صدقهای که انجام میدهید، آن را نزد خدا خواهید یافت و پاداش آن نزد او از هر متاع دنیوی بهتر است. همچنین میگویند این بهتر از بخل و قصور است. در اینجا "بهتر" مفعول دوم جمله "تجدوه" است که بر آن متکی است. خداوند همچنین اجر مؤمنان را بدون حساب خواهد داد و از او بخواهید که در صورت قصور و گناهانی که از شما سر زده، مورد آمرزش قرار بگیرید، زیرا خداوند برای کسانی که به توبه بپردازند، بخشنده و مهربان است.
هوش مصنوعی: حارث بن سوید نقل میکند که عبد اللَّه گفت: رسول اللَّه (ص) فرمود: «کدام یک از شما مال خود را بیشتر از مال وارثش دوست دارد؟» آنها پاسخ دادند: «یا رسول اللَّه، هیچکدام از ما نیست که مال خود را بیشتر از مال وارثش دوست داشته باشد.» او فرمود: «پس آنچه میگویید عمل کنید.» آنها گفتند: «ما چیزی جز همین نمیدانیم، یا رسول اللَّه.» فرمود: «هیچکدام از شما وجود ندارد که مال وارثش را بیشتر از مال خودش دوست داشته باشد.» آنها پرسیدند: «چطور، یا رسول اللَّه؟» او پاسخ داد: «زیرا مال هر یک از شما، آن چیزی است که پیش فرستاده و مال وارثش، آن چیزی است که عقب گذاشته است.»