هوش مصنوعی: این سوره، ۲۹ آیه و ۱۰۴ کلمه دارد و به مکة نازل شده است. برخی یادآوریهای مهم در مورد روز قیامت را شامل میشود. در سوره به ویژگیهای خاص روز قیامت اشاره شده است؛ مانند کُردن خورشید، افتادن ستارهها، به هم ریختن کوهها و تغییرات عظیم در طبیعت. همچنین، تأکید شده است که در آن روز، انسانها به طور جداگانه و بر اساس اعمال خود مورد حسابرسی قرار میگیرند.
در طول سوره، به انواع عذابها و پاداشها اشاره شده و به این نکته پرداخته میشود که سوره پیامبر را به عنوان رسول خدا معرفی میکند و قرآن را کلام خداوند میداند. در نهایت، آیهای وجود دارد که میفرماید انسانها تنها در صورت اراده خدا میتوانند به سوی ایمان و حقیقت حرکت کنند. به طور کلی، سوره به بیان حقایق مربوط به قیامت و دعوت به تفکر درباره اعمال و نتایج آنها میپردازد.
هوش مصنوعی: این سوره شامل بیست و نه آیه، صد و چهار کلمه و پانصد و سی و سه حرف است. تمام آیات آن در مکه نازل شدهاند و مفسرین آن را به عنوان سوره مکی دستهبندی کردهاند. در این سوره چیزی به عنوان ناسخ و منسوخ وجود ندارد، جز یک آیه: "لمن شاء منکم أن يستقيم" که با آیه بعدی یعنی "و ما تشاؤون إلا أن شاء الله رب العالمین" نسخ شده است.
هوش مصنوعی: عبدالله بن عمر نقل میکند که پیامبر (ص) فرمودند: هرکس دوست دارد نگاهی به روز قیامت بیندازد، باید سورهای را که آغازش با "وقتی که خورشید تابیده میشود" است، بخواند.
هوش مصنوعی: ابو بن کعب نقل میکند که پیامبر (ص) فرمودند: هر کسی که سوره "إِذَا الشَّمْسُ کُوِّرَتْ" را بخواند، خداوند او را از رسوایی در روزی که اعمالش منتشر میشود، حفظ خواهد کرد.
هوش مصنوعی: آیه مورد اشاره درباره «تکویر» خورشید صحبت میکند که به معنای گرد کردن و جمع نور آن است. از این اصطلاح میتوان فهمید که خورشید نورش بهنحوی جمع میشود که مانند کلاهی گرد بر سر انسان میماند و به همین ترتیب نور آن تاریک میشود. علاوه بر این، اشاره شده که در روز قیامت، خورشید و ماه جمعآوری میشوند و در دریایی قرار میگیرند که سپس بادی بر آن وزیده میشود و آن را به آتش تبدیل میکند. در نهایت، در روایتی نیز آمده که در روز قیامت خورشید و ماه بهصورت گرد در میآیند.
هوش مصنوعی: زمانی که ستارهها کمنور یا پراکنده شوند، به معنای آن است که از آسمان فروافتاده و بر زمین میریزند. همچنین، گفته میشود که پرندهای از آشیانهاش میافتد. یکی از مفسرین گفته است که در آن روز آسمان ستارهها را باران میکند و هیچ ستارهای باقی نمیماند مگر اینکه به زمین میافتد.
هوش مصنوعی: زمانی که کوهها حرکت داده شوند، به این معنا که از مکانهای خود برکنار شده و به صورت گرد و غبار پراکنده شوند و زمین به وضعیت قبلی خود، یعنی قبل از خلقت کوهها، بازگردد.
هوش مصنوعی: در این متن به مفهوم "عشار" اشاره شده که به چهارپایانی مانند شترانی اطلاق میشود که به مدت ده ماه باردار بودهاند. پس از به دنیا آوردن فرزندشان، همچنان به این نام شناخته میشوند. این نوع مال به عنوان یکی از ارزشمندترین داراییها در بین عربها به شمار میآید. واژه "عُطِّلَتْ" به معنای رها شدن یا فراموش شدن است و بدین معناست که در روزهایی با حوادث وحشتناک، مردم داراییهای خود را ترک میکنند. همچنین، برخی عقیده دارند که این واژه به ابرهایی که از باران خالی شدهاند نیز اطلاق میشود.
8
وقیل:«الْعِشارُ»الارض«عُطِّلَتْ»عنالحرثوالزّرع.
هوش مصنوعی: گفته شده است که «عُشُر» به معنای زمین است که از کشاورزی و کشت و کار خالی شده است.
هوش مصنوعی: وقتی که حیوانات وحشی به محشر آورده میشوند، به گفته عکرم، از ابن عباس نقل شده است که این حشر به معنای مرگ آنها است. مرگ تنها شامل موجودات زندهای مثل جن و انسان نمیشود، زیرا آنها در روز قیامت مورد حسابرسی قرار میگیرند. برخی گفتهاند که اگر این موجودات در مرگ کنار هم جمع شوند، پس به نوعی "حشر" شدهاند. همچنین، گفته شده که آنها برای تصدیق وعده خداوند مبنی بر زنده کردن همه مردگان به محشر میآیند. در احادیث آمده است که در روز قیامت، حیوانات برای گرفتن انتقام از یکدیگر جمع میشوند، بهطوری که حیوانی که شاخ ندارد (جماء) از حیوانی که شاخ دارد (قرناء) قصاص میگیرد و سپس به خاک تبدیل میشود. برخی نیز بر این باورند که قصاص در مورد آسیبهایی که حیوانات به یکدیگر زدهاند، از آنها رفع شده است.
هوش مصنوعی: اما در مورد دردها و سختیهایی که انسان تحمل میکند، بدون شک پاداشی برای آن در نظر گرفته شده است. برخی بر این باورند که این پاداش در همین دنیا داده خواهد شد، عدهای دیگر معتقدند که این جبران در آخرت خواهد بود و گروهی نیز میگویند که پاداش واقعی در بهشت خواهد بود.
هوش مصنوعی: برخی گفتهاند: خداوند برای او باغهایی میآفریند که در آنها میوهها میروید. افرادی دیگر نیز تأکید کردهاند که در واقع، برای اهل بهشت، هیچگونه راحتی در نگهداری آن باغها وجود ندارد و همچنین تماس یا صدای آنها هم برایشان آرامشبخش نیست.
هوش مصنوعی: و زمانی که دریاها به شعله ور شوند، ابن کثیر و ابو عمرو و یعقوب به شکل ملایم آن را خواندهاند و دیگران با تأکید بیشتری. ابن عباس میگوید: این یعنی دریاها به آتش تبدیل میشوند مانند آتش تنور، و الله آنها را برای مؤمنان و عبادتکنندگان آب قرار داد تا برای پاکیزگی و استفاده باشد. اما در روز قیامت، آنها به حال اولیه خود برمیگردند. مجاهد و مقاتل میگویند که «سُجِّرَتْ» به معنای این است که شیرینی و شوری دریاها به هم میریزد و موانع بین آنها برداشته میشود و همه دریاها به یک دریای جوشان تبدیل میشوند که اهل جهنم با آن عذاب میشوند. کلبی میگوید: دریاها پر میشوند تا اینکه بر زمین سرازیر شوند که آن را به نام دریاهای سوزان میشناسند. همچنین گفته شده است که دریاها خشک میشوند و هیچ آبی در آنها نمیماند. ابو العالیه از ابی بن کعب روایت کرده که شش نشانه قبل از قیامت رخ میدهد، در حالی که مردم در بازارها هستند، ناگهان نور خورشید خاموش میشود و در آن حال ستارهها سقوط میکنند. سپس کوهها بر زمین فرود میآیند و به تحرک درمیآیند و جنها به سمت انسانها و انسانها به سمت جنها میدوند و وحشها و پرندگان و حیوانات مختلط میشوند. این حالت، اشاره به آیهای است که میفرماید: «و زمانی که وحوش جمع شوند».
هوش مصنوعی: وقتی که شترهای باردار به حال خود رها شوند و دریاها به آتش تبدیل شوند، جنها به انسانها میگویند: «ما خبرهایی برای شما داریم، به سمت دریا بروید.» و دریا به صورت شعلههای آتش درخواهد آمد. در حالی که آنها چنین در حال مشاهده بودند، زمین به یکباره شکافته شد تا عمق زمین و آسمان، و همین که همچنان در این وضعیت بودند، بادی وزید و آنها را از بین برد. ابن عباس میگوید: این موضوع دوازده ویژگی دارد؛ شش ویژگی در دنیا و شش ویژگی در آخرت که بعداً به آنها اشاره خواهد شد.
14
وَإِذَاالنُّفُوسُزُوِّجَتْ
هوش مصنوعی: و هنگامی که جانها به هم وصل و اتحاد مییابند.
هوش مصنوعی: در این حدیث از پیامبر اسلام (ص) بیان شده است که هر فردی با افرادی که همنوع خود هستند و مشابه اعمالشان هستند، همنشین خواهد شد. همچنین عمر بن خطاب در توضیح این حدیث گفته است که افراد نیکوکار در بهشت کنار یکدیگر قرار میگیرند و افراد بدکار در دوزخ نیز با هم خواهند بود.
هوش مصنوعی: عکرمه میگوید: هر انسانی به گروه و عقیده خود متصل میشود؛ یهودی به یهود و مسیحی به مسیحیان. حسن و قتاده هم بر این باورند که جانهای مومنان با حوریان بهشتی پیوند داده میشوند و جانهای کافران با همنوعان خود از شیاطین مرتبط میگردند. عطاء و مقاتل میگویند: "زُوِّجَتْ" به معنای پیوند دادن جانها با ارواح است که دوباره به اجساد برمیگردند. برخی میگویند که "زُوِّجَتْ" به معنای پیوند دادن جانها با اعمال خودشان است. همچنین اشاره شده که این به آیهای مرتبط است که میگوید: "و شما سه نوع همسر داشتید."
هوش مصنوعی: وقتی دختری که زنده به گور شده مورد سوال قرار میگیرد که به چه دلیل کشته شده است، اشاره به این است که در عرب جاهلی، به خاطر ترس از فقر و بردگی و شرم، دختران را زنده به گور میکردند. «مَوْؤُدَة» به معنی دخترانی است که زنده اینگونه دفن شدهاند و سوال از آنها به نوعی تهدیدی برای کسانی است که چنین عمل زشتی انجام دادهاند. ابن عباس میگوید زنان در دوره جاهلی وقتی حامله میشدند، در زمان زایمان حفرهای حفر میکردند و اگر دختر به دنیا میآوردند، او را در آن حفره دفن میکردند، اما اگر پسر به دنیا میآوردند، او را نگه میداشتند. همچنین روایت شده است که قیس بن عاصم منقری - که از بزرگان قوم خود بود - به پیامبر (ص) گفت که او نه دختر را زنده به گور کرده است و پیامبر (ص) به او دستور داد که برای هر یک از آن دختران یک گوسفند قربانی کند. قیس پاسخ داد که او دارای شتر است و پیامبر (ص) از او خواست برای هر یک از دختران یک شتر قربانی کند.
هوش مصنوعی: قتاده میگوید: ضمیر در عبارت «و اگر از فرزند دختر که زنده به گور شده سؤال شود» به قاتلان برمیگردد، یعنی از قاتلان پرسیده میشود که چرا او را کشتهاند؟ همچنین گفته شده که این معنا نیز وجود دارد: «و اگر فرزند دختر درخواست کند تا علیه والدین خود شکایت کند.» ابن عباس هم به شکل دیگری خوانده است: «و اگر فرزند دختر سؤال کند.»
19
بِأَیِّذَنْبٍقُتِلَتْایهیتسأل.
هوش مصنوعی: به چه دلیلی او کشته شده است؟ ای او که میپرسی.
هوش مصنوعی: وقتی که صفحات منتشر میشوند، نافع، ابن عامر، عاصم و یعقوب این کلمه را به صورت «نُشِرَتْ» با کسره خواندهاند، در حالی که بقیه قراء این کلمه را با تشدید خواندهاند، همانطور که در عبارت «صُحُفاً مُنَشَّرَةً» آمده است. معنای این عبارت این است که هر انسانی کتاب اعمالش به صورت گشوده به او داده میشود و به او گفته میشود: «کتاب خود را بخوان». بر اساس روایتی، مردم در حالی که عریان و برهنه هستند، محشور میشوند. امسلمه از رسولالله پرسید: «وضعیت زنان چگونه است؟» ایشان پاسخ دادند: «مردم مشغول هستند، ای امسلمه.» او پرسید: «این مشغولیت چیست؟» و رسولالله فرمودند: «انتشار صفحات که شامل مثقالهای بسیار کوچک و ریز است.»
هوش مصنوعی: زمانی که آسمان برچیده شود، به صورت کامل و به شدت از جای خود کنده خواهد شد. واژه "کشط" به معنای کَندن و جدا کردن است، همانطور که سقف از جای خود جدا میشود. این عمل به گونهای است که چیزی از آن باقی نمیماند. همچنین، گفته شده که در این زمان، خورشید، ماه و ستارهها نیز از آسمان حذف خواهند شد.
هوش مصنوعی: زمانی که جهنم شعلهور شود، نافع، ابن عامر و حفص از عاصم این واژه را با تشدید قرائت کردهاند، در حالی که سایرین آن را با تخفیف خواندهاند. به این معنی که جهنم برای دشمنان خدا روشن و آتشین میشود. قتاده میگوید که خشم خدا آن را شعلهور کرده و گناهان انسانها سبب این آتشسوزی شده است.
هوش مصنوعی: هر انسانی آگاه است که آنچه را که انجام داده است، به خوبی یا بدی، به یاد دارد و به اندازه عملش پاداش میگیرد. این موضوع ممکن است برای او غافلگیرکننده باشد، و این تمام مطلب است و به سوال مرتبط با به هم پیچیده شدن خورشید و موارد بعد از آن پاسخ میدهد.
هوش مصنوعی: من به نشانهای قسم نمیخورم و نه میخواهم بر کسانی که به روز قیامت و صداقت پیامبر ایمان ندارند، تأکیدی داشته باشم. تعبیر «قسم به خنّس» به ستارههایی اشاره دارد که به تدریج حرکت میکنند، و شیطان به عنوان خنّاس نامیده شده است زیرا به دل مؤمن وارد میشود و وسوسه میکند. وقتی مؤمن به یاد خدا میافتد، شیطان از او دور میشود. «خنّس» به ستارههایی که همواره برمیگردند و خود را مخفی میکنند اشاره دارد و «کنّس» به ستارههایی که در آسمان ساکن هستند. این ستارهها، مانند خورشید، ماه و دیگر ستارهها، در آسمان مانند چراغهایی روشن حرکت میکنند. در کل، این ترکیب به پنج ستاره اشاره دارد که در آسمان در حال گردش هستند و وقتی به طرف جلو حرکت میکنند، فعالیت دارند و وقتی به عقب بازمیگردند، مخفی میشوند. از طرفی برخی مفسران بیان کردهاند که این ستارهها در شب ظاهر میشوند و در روز پنهان میگردند.
26
وقیل:الکنسبقرالوحشوالکنسالظّباء.
هوش مصنوعی: گفته شده است: که بُزرگانی مانند الکنس، از ظواهر وحشی و همچنین الکنس از آهوها.
هوش مصنوعی: و شب، زمانی که تاریکیاش آغاز میشود، به این معنا که شب با تاریکی خود نزدیک میشود و این قول از حسن است. دیگران نیز گفتهاند که این به معنای دور شدن شب است. عربها میگویند وقتی شب به تاریکی میرسد یا به تدریج در حال دور شدن است، دیگر چیزی از آن باقی نمیماند جز اندک نوری.
هوش مصنوعی: و صبح وقتی که روشن میشود، به معنای آغاز و تابش و نمایان شدن ابتدایی آن است. همچنین گفته شده که صبح ادامه مییابد و بالا میرود تا اینکه به روز تبدیل میشود.
هوش مصنوعی: این متن درباره این است که قرآن، کلام خداوند است که توسط جبرئیل به پیامبر محمد (ص) منتقل شده است. قرآن نه تنها بیان خداوند، بلکه وحی و کلامی است که جبرئیل آن را نازل کرده و پیامبر وظیفه دارد آن را ابلاغ کند و پیامهای الهی را به مردم برساند. همچنین بیان شده که قرآن به هیچ وجه کلام بشری نیست و بهراستی از جانب خداوند است.
هوش مصنوعی: «ذی قوه» به جبرئیل اشاره دارد و یکی از تواناییهای او این است که قوم لوط را از آب بیرون کشید و آن را بر دوش خود حمل کرد و به آسمان برد. سپس آنجا را معکوس کرد. او همچنین ابلیس را دید که با عیسی سخن میگفت و با یک وزش بال خود ابلیس را به دورترین نقطه یعنی کوههای هند پرتاب کرد. او به قوم ثمود فریاد زد که «صبحگاهان شما در حالت زانو زدن خواهید بود». جبرئیل به سرعت از آسمان به زمین نازل میشود و دوباره به آسمان صعود میکند. در پیشگاه خداوند جایگاه ویژهای دارد و در آسمانها فرشتگان نسبت به او اطاعت و پیروی میکنند. طاعت او بر اهل آسمانها واجب است، همانطور که طاعت پیامبر برای اهل زمین لازم است. فرشتگان نیز به عنوان نشانهای از اطاعت خود، در شب معراج دروازههای آسمان را به خاطر پیامبر (ص) گشودند و دروازههای بهشت را نیز برای او باز کردند. او بر وحی و رسالت خداوند به پیامبران امین است و در نزد خداوند نیز به عنوان امین شناخته میشود.
هوش مصنوعی: و دوست شما، محمد (ص)، مجنون نیست. او در حقیقت به شما میگوید که قرآن توسط جبرئیل نازل شده و او مانند آنچه که اهل مکه میگویند، مجنون نیست. اهل مکه ادعا کردند که او دیوانه است و آنچه را بیان میکند از خودش نیست.
هوش مصنوعی: این متن به ملاقات و دیدار پیامبر (ص) با جبرئیل (ع) اشاره دارد. در اینجا بیان شده که پیامبر جبرئیل را در شکل واقعیاش در افق بالای مشرق دیده است، جایی که نور روز از آنجا آغاز میشود. پیامبر از جبرئیل خواسته تا او را در شکل آسمانیاش ببیند، اما جبرئیل به او گفته که او نمیتواند این شکل را تحمل کند. پیامبر با اصرار درخواست کرده و جبرئیل درباره مکان تجلی خود صحبت میکند. در نهایت، پیامبر میگوید که چنین دیداری برای او ممکن نیست.
هوش مصنوعی: در اینجا گفته شده است که شخصی از پیامبر (ص) میپرسد از کجا میتوان به خدا نزدیک شد و پیامبر جواب میدهد که جاهای مختلفی وجود دارد. سپس به محل عرفات اشاره میشود و در ادامه، پیامبر (ص) به بزرگترین تجلی الهی برخورد میکند. وقتی پیامبر (ص) جبرئیل را میبیند، به شدت تحت تأثیر قرار میگیرد و از حال میرود. جبرئیل به شکل خود بازمیگردد و پیامبر (ص) را تشویق میکند که نترسد و به او میگوید اگر اسرافیل را میدیدی، که وضعیتش همچنان حیرتآور است و در مقایسه با جبرئیل، حتی بزرگتر و تأثیرگذارتر است. در نهایت، این تصویر از عرش و هیبت الهی به ما انتقال مییابد تا عظمت خداوند را نشان دهد.
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که محمد (ص) درباره امور غیبی، یعنی وحی و اخبار آسمانی و آنچه از حوادث و داستانها که از او پنهان بوده، چیزی را با احتیاط و دقت بیان میکند. او به هیچ وجه متهم به نقصان یا کمکاری نیست. در اینجا واژه «بضَنِینٍ» به معنای «بخیل» نیز آمده است که به این معناست که او آنچه را که به او وحی شده به طور کامل و بدون هیچ گونه خودداریای به شما میآموزد و منتقل میکند. در این حالت، واژه «ضنّ» به معنای بخل و خودداری در دادن چیزی است.
هوش مصنوعی: این آیه به صراحت بیان میکند که قرآن کلام شیطان رانده شده نیست. بلکه به این نکته اشاره دارد که قرآن نه شعر است و نه نشانههای جادوگری، همانطور که برخی از مردم قریش گفته بودند.
هوش مصنوعی: این متن به بیان این موضوع میپردازد که چرا باید از قرآن فاصله گرفت در حالی که این کتاب مملو از شفا و الهام است. نویسنده از زبان زجاج میپرسد: آیا راهی برای هدایت بهجز این مسیر واضح وجود دارد؟ همچنین اشاره میکند که آیا میخواهید از عذاب خدا فرار کنید یا از پاداش او؟ قرآن فقط یادآوری برای همه انسانهاست و بهخصوص به کسانی که میخواهند در مسیر درست قرار بگیرند. در ادامه روایت میشود که وقتی آیهای نازل شد که به مردم میگفت انتخاب با خودشان است، آنها با این دیدگاه پاسخ دادند که اگر بخواهند استقامت میکنند و اگر نخواهند، نمیکنند. اما آیهای بعدی نازل شد که یادآور میشود که هیچکس نمیتواند به هدایت و استقامت برسد مگر اینکه خدا خواسته باشد. در نهایت، متن به قدرت و اراده خدا اشاره دارد و بیان میکند که هیچیک از اعمال انسان بدون خواست و اراده او تحقق نمییابد.