هوش مصنوعی: این سوره ۲۶ آیه دارد و به مکه نازل شده است. در این سوره، آیتی منسوخ بهنام "لست علیهم بمصیطر" وجود دارد که دربارهی عدم تسلط بر مردم است. خداوند در قیامت به کسانی که این سوره را بخوانند، حسابرسی آسان خواهد داشت.
سوره از قیامت و عذاب کافران صحبت میکند و توضیح میدهد که در آن روز، چهرههای کافران خاشع و متواضع خواهد بود و عذابهایی چون نار و خوراکیهای ناخوشایند مانند “ضریع” خواهند داشت. همچنین، اهل بهشت با چهرههای ناز و نعمت وارد بهشت میشوند و از نعمتها و لذاتی همچون آبهای جاری و سرورهای زیبا برخوردار خواهند بود.
در ادامه، خداوند به مخلوقات زمانه، از جمله شتر و آسمان و زمین، اشاره میکند و از مردم میخواهد به این پدیدهها بنگرند و از قدرت خدا بیندیشند. در نهایت، ذکر میشود که بازگشت همه به سوی خداست و او حسابرسی خواهد کرد.
پیام اصلی این سوره، دعوت به تفکر در آیات الهی و هشدار دربارهی قیامت و عذاب کافران است.
هوش مصنوعی: این سوره شامل بیست و شش آیه، هفتاد و دو کلمه و سیصد و سی حرف است. به دلیل نزول آن در مکه، به آن "مکّی" گفته میشود. در این سوره یک آیه که منسوخ شده وجود دارد: "لَسْتَ عَلَیْهِمْ بِمُصَیْطِرٍ" که با آیه سیف جایگزین شده است. ابی کعب از پیامبر (ص) نقل کرده که فرمود: «هر کسی این سوره را تلاوت کند، خداوند در قیامت حساب او را آسان خواهد گرفت».
هوش مصنوعی: مرحوم به آیهای اشاره دارد که در آن از نور روز قیامت سخن گفته میشود. این عبارت به معنای این است که هیچگاه اطلاع دقیقی دربارهی قیامت به شما و قوم شما نرسیده است. منظور این است که آنچه دربارهی قیامت بیان شده، از علم شما و قوم شما نبوده و به همین خاطر، این سؤال مطرح شده است. در اینجا تأکید بر عظمت موضوع قیامت وجود دارد. قیامت به مانند شب تاریک بر همهچیز سایه میافکند و دلها را با وحشت و سختی خود میپوشاند. گاهی نیز تعبیر «غاشیه» به آتش جهنم نسبت داده میشود که چهرهی کافران را در روز قیامت با عذاب خود میپوشاند. در ادامه، ویژگیهای روز قیامت و حال افراد مورد بحث قرار میگیرد. چهرههای کافران در آن روز خاشع و ذلیل خواهد بود، به گونهای که از شدت ذلت و خضوع به نظر میرسند. همچنین دربارهی افرادی که در دنیا به کارهای ناپسند مشغول بوده و از دین اسلام دور بودند، توضیحاتی داده میشود. این افراد در آخرت جزای خود را در آتش جهنم خواهند دید و هیچ عملی از آنها پذیرفته نخواهد شد. در نهایت، با ذکر تصاویر وحشتناک از عذاب در روز قیامت، به شدت و سختی عذابهای آنها اشاره میشود.
هوش مصنوعی: ضحاک میگوید: آنها موظف خواهند شد که بر روی کوهی از آهن در آتش بالا روند. این صحبتها بیانگر وضعیت خاصی است و منظور از آن افراد مرتبط با این موضوع است.
هوش مصنوعی: آیه به توصیف آتش شدیدی میپردازد که شخص عذابدهنده را در خود فرو میبرد. برخی از خوانندگان آیه را به گونهای خواندهاند که با دیگر آیات همخوانی دارد و برخی دیگر به شکل دیگری خواندهاند. در اینجا نوعی اشاره به شدت دمای آتش و اینکه چقدر سوزان و خطرناک است، وجود دارد.
هوش مصنوعی: از چشمهای پرآب و لذیذ به آنها مینوشانند که اگر حتی یک قطره از آن بر روی کوههای دنیا بریزد، آب میشود. این نوشیدنی آنهاست. سپس در مورد غذای آنها گفته میشود که غذایی جز از گیاهی به نام «ضرع» ندارند. مجاهد، عکرمه و قتاده گفتهاند که این گیاه، گیاهی خاردار است و بر روی زمین نمیروید. به میوه تر آن «شبرق» میگویند و وقتی خشک شود، به آن «ضرع» میگویند که بدترین و زشتترین غذای ممکن است.
هوش مصنوعی: کلبی گفته است که هیچ حیوانی به آن نزدیک نشود زمانی که خشک شده است. در حدیثی از ابن عباس آمده است که «ضریر» چیزی در آتش است که مانند خار چیدن تلختر از صبر و بدبوتر از جسدهای مرده و داغتر از آتش است. مفسران درباره این موضوع توضیحاتی دادهاند.
هوش مصنوعی: زمانی که این آیه نازل شد، مشرکان گفتند که گیاه «ضریر» باعث چاق شدن شتران ما میشود و در این موضوع دروغ گفتند، زیرا واقعیت این است که شتران فقط زمانی از آن گیاه تغذیه میکنند که تازه و رطب باشد و وقتی خشک شد، دیگر قابل خوردن نیست. بنابراین، پروردگار جهان فرمود که این گیاه نه تنها موجب چاقی نمیشود، بلکه از گرسنگی نیز نمیتواند کسی را سیر کند. در تفسیر گفته شده که آنها با گرسنگی شدید مواجه خواهند شد و وقتی استغاثه کنند، از آنان گیاه «ضریر» و «زقوم» به آنها داده میشود که باعث خفگی آنها میشود و در آن لحظه به یاد میآورند که در دنیا چگونه با غذاهای خود را سیر میکردند و آنها را با آب رقیق میکردند و از چشمهای داغ مینوشیدند پس از دورهای طولانی از استغاثه. وقتی نزدیک به آب میشوند، گوشت صورتهایشان در آن آب متلاشی میشود و وقتی مینوشند، رودههایشان پاره میشود. سپس وصف اهل بهشت را بیان کرد که گفت: در آن روز، چهرههایی شاداب و سرزنده دارند و در نعمت و آرامش به سر میبرند.
هوش مصنوعی: در اینجا سخن از تقدم و تأخر در کلمات به میان آمده است. به گونهای که میتوان گفت، باید «راضیة» به عنوان نتیجه کارش در نظر گرفته شود و حرف «لام» به عنوان زاید، مشابه به جملاتی چون «ضارب لزید» که در واقع به معنای «ضارب زیدا» است. همچنین گفته شده است که «راضیة» به ثواب اعمالشان در بهشت اشاره دارد. برخی نیز معتقدند که آنها از اهل سنت هستند.
هوش مصنوعی: در یک بهشت با شکوه و بلند مرتبه، که از دو جنبه قابل توجه است: اول، بلندمرتبه بودن در شأن و مقام و دوم، بالا بودن از نظر مکان و ارتفاع. گفته شده که بهشت به دلیل قرار داشتن در آسمان «عالی» نامیده میشود، زیرا درجات آن در بالا است، در حالی که جهنم «هاویه» نامیده میشود، زیرا که در زمین و در عمق قرار دارد.
هوش مصنوعی: در این متن به این موضوع اشاره شده است که در آنجا سخن بیهودهای شنیده نمیشود. قرائتهای مختلفی از آیات وجود دارد که برخی از قاریان به یک شیوه و برخی دیگر به شیوهای متفاوت آن را خواندهاند. در اینجا به وضوح تأکید شده که در آن مکان، هرگز صدای بیهوده یا سخن ناپسند نخواهد بود. همچنین گفته شده که برخی از افراد در آنجا نمیتوانند یکدیگر را به دلیل گفتار بیمعنا و ناسزا بشنوند، به مانند حالتی که در دنیا و در جمع اهل گناه و فساد مشاهده میشود.
هوش مصنوعی: در آنجا چشمهای روان وجود دارد که به معنای چشمهای است که به هر جا و به هر حالتی که بخواهند، جاری میشود. این چشمه ممکن است همیشه و به طور مداوم جاری باشد و قطع نشود. همچنین ممکن است این چشمه از آب، شراب، عسل یا شیر باشد.
هوش مصنوعی: «مرفوعة» یک مکان بلند و عالی است که طول آن صد فرسخ میباشد. همچنین گفته شده است که این مکان بلند است تا زمانی که ساکنان آن نیایند، و وقتی فردی بخواهد بر روی آن بنشیند، به حالت تواضع در میآید تا او بر روی آن بنشیند و سپس دوباره به ارتفاع خود برمیگردد.
هوش مصنوعی: «اکواب» جمع واژه «کوب» است و به معنی ظرفهایی است که دستگیره یا لولهای ندارند. برخی گفتهاند که کوب به معنای لیوانی است که در کنار رودخانهها قرار داده شده است. همچنین گفته شده که این ظرفها برای تزئین مجالس استفاده میشوند.
هوش مصنوعی: در این متن به تشریح واژههایی مانند «نمارق» و «زرابی» پرداخته شده است. «نمارق» به عنوان وسایل و مبلهای نرم توصیف میشود که در کنار هم قرار دارند و افراد هنگام نشستن به آنها تکیه میکنند. همچنین، «زرابی» به نوعی فرشهای نرم اشاره دارد که به طور گستردهای در فضاهای مختلف پخش شده و میتوانند رنگ و طرحهای متفاوتی داشته باشند. این موارد به طور کلی بیانگر راحتی و آسایش در مجالس و فضاهای نشیمن هستند.
هوش مصنوعی: آیا آنها به شتران نمینگرند که چگونه آفریده شدهاند؟ یعنی وقتی که خداوند درباره بهشت و منزلگاههای بلند و تختهای عالی در آن صحبت کرد، مشرکان با خودشان گفتند: "چطور میتوانیم بر این تختها بنشینیم در حالی که قامت ما کوتاه است و نمیتوانیم بدون نردبان به ارتفاع بلند برویم؟" و از این موضوع عجیب شدند. در پاسخ، خداوند میفرماید: آیا به شتران نمینگرید که چگونه آفریده شدهاند، یعنی اگر صاحب شتر بخواهد بر آن سوار شود، چگونه میتواند این کار را انجام دهد؟
هوش مصنوعی: سر خود را به احترام او پایین آورد تا به سطحش برسد. به همین شکل، دستههای نرم و راحتی که برای مؤمنان فراهم است، به حالتی پایین میآیند تا او بتواند به راحتی بر روی آنها نشسته و سپس به طور ناگهانی بلند میشوند و در ارتفاعی متناسب قرار میگیرند. گفته شده که این چهار چیز به خاطر این که مردمی که به زندگی چادرنشینی و بدوی عادت داشتند، تنها زمینهای وسیع، کوههای مرتفع و آسمان بزرگ را میدیدند، مورد توجه قرار گرفته است. از آنجا که شترها مهمترین دارایی عربها بودند، به آنها به طور خاص اشاره شده است. شترها ویژگیهای خاصی دارند که در دیگر حیوانات وجود ندارد: بدنی بزرگ و مقاوم، قدرت حمل بار سنگین، و توانایی هدایتپذیری آسان به وسیلهی کودکان. آنها میتوانند در زمان کم آبی تا ده روز سفر کنند و در عین حال بار سنگین را به دوش بکشند. همچنین قادرند از گیاهانی تغذیه کنند که هیچ حیوان دیگر نمیتواند. این ویژگیها انحصاری به شترهاست. در آخر، به آسمان اشاره شده که بدون هیچ تکیهگاهی بر افراشته است، نشاندهندهی عظمت و استحکام آن.
هوش مصنوعی: به کوهها نگاه کن که چگونه بر اساس ساختارهای مختلف و استحکام پایههایشان برپا شدهاند. چطور خداوند آنها را بر روی زمین قرار داده تا از حرکت و آشفتگی محافظت شوند.
20
وَإِلَیالْأَرْضِکَیْفَسُطِحَتْایدحیتوبسطت.
هوش مصنوعی: به زمین نگاه کن که چگونه پهن شده و سطحی شده است.
هوش مصنوعی: تو بر آنها تسلط نداری تا آنها را بکشیدی و به ایمان آوردن وادارشان کنی. این آیه پیش از آن نازل شده که به جنگ با آنها دستور داده شود و سپس به آیهای که به قتال اشاره دارد، نسخ شده است.
هوش مصنوعی: جز کسانی که به سمت کفر میروند و به یادآوریها توجه نمیکنند، زیرا تو بر آنها با جهاد تسلط داری و خدا در آخرت عذاب بزرگتری برای آنها در نظر گرفته است. بنابراین در اینجا استثنا به طور متصل دیده میشود. برخی نیز میگویند این استثنا از جمله قبلی جداست و به این معناست که: اما کسی که بعد از یادآوری، به سمت کفر میرود.
هوش مصنوعی: پس خدا او را با عذاب بزرگ مجازات خواهد کرد و آن این است که او را به آتش دوزخ وارد کند. او به این عذاب "بزرگ" گفته است چون آنها در دنیا نیز با گرسنگی، خشکسالی، کشتار و اسارت عذاب دیدهاند.
هوش مصنوعی: سپس بر عهده ماست که در روز قیامت حساب آنها را بدهیم؛ ما نیکوکاران را با کارهای نیکشان پاداش میدهیم و بدکاران را به خاطر اعمال بدشان مجازات میکنیم. بنابراین، حساب در اینجا به معنای پاداش و مجازات است، مانند جملهای که میگوید: «حساب آنها فقط بر عهده پروردگار من است» که به معنای پاداش و جزاست.