هوش مصنوعی: سورهای که در اینجا به آن اشاره شده، سوره «همزه» است که 130 حرف و 33 کلمه دارد و در مکه نازل شده است. این سوره درباره افراد بدخواه و عیبجوست و هیچ آیاتی که آن را نسخ کند وجود ندارد. فضیلت این سوره به این گونه بیان شده که کسی که این سوره را بخواند، خداوند به تعداد افرادی که پیامبر را مورد تمسخر قرار دادهاند برای او نیکوئی مینویسد.
در این سوره به خصوص به ولید مغیره، امیه خلف و اخنس شریق اشاره شده که به پیامبر و یارانش توهین میکردند. این سوره ابتدا از رفتارهای ناپسند این افراد انتقاد میکند و آنها را به عذاب الهی تهدید میکند. توضیحات بیشتری درباره معانی واژههای «همزه» و «لمزه» داده شده که به عیبجویی و غیبت دیگران مربوط میشود.
در ادامه، سوره به توصیف عذاب جهنم پرداخته و از ویژگیهای آن مانند «الحطمه» و «جهنم» صحبت میکند که به عذاب ابدی کافران اشاره دارد. در انتها به مؤمنان توصیه میشود که از کارهای ناپسند دوری کنند و در زندگی خود به تقوا و دوری از فریبکاری و بدخواهی ادامه دهند.
هوش مصنوعی: در این سوره هیچ آیهای نسخ نشده و مضمون خاصی دارد. در فضیلت این سوره، حدیثی از ابی بن کعب نقل شده که پیامبر (ص) فرمودند: هر کسی این سوره را بخواند، خداوند به تعداد هر کسی که از دیدن پیامبری حسرت بخورد، ده حسنه برای او ثبت میکند. این سوره درباره کافران مکه نازل شده است. ولید مغیره، امیة بن خلف و اخنس شریق که در مسیر پیامبر (ص) و یارانش نشسته بودند، وقتی یکی از آنان از کنارشان میگذشت، با الفاظ بیاحترامی درباره او صحبت میکردند و به شکلهای مختلف به او توهین میکردند. گاه به صورت مستقیم به او طعنه میزدند و گاه از پشت به او عیبجویی میکردند. تا اینکه خداوند متعال این سوره را درباره آنان نازل کرد و به سرنوشت شومشان اشاره کرد و فرمود: «وای به حال هر عیبجویی و عیبنشاندهنده». گفته شده این آیه شامل هر کسی با این ویژگیها میشود. ابن عباس در تفسیر این واژهها بیان کرد که همزه و لمزه معناهای مشابهی دارند و به معنای کسی هستند که به عیبجویی و نشر غیبت مشغول است، و در واقع میخواهد بین محبان جدایی بیندازد و به برآوردهای بیدلیل عیبجویی کند.
هوش مصنوعی: اسماء بنت یزید نقل میکند که رسول خدا (ص) فرمود: «آیا میخواهید به شما بگویم بهترین شما کیست؟» مردم گفتند: بله، ای رسول خدا. ایشان ادامه داد: «بهترین شما آنهایی هستند که وقتی نام خداوند عز و جل را میشنوند، برای ذکر کردن آن شوق دارند.» سپس فرمود: «آیا میخواهید بدترین شما را هم بگویم؟» و آنها پاسخ دادند: بله. ایشان گفت: «بدترین شما کسانی هستند که به انتشار شایعات میپردازند، بین دوستان جدایی میاندازند و به دنبال عیبجویی از افراد بیگناه هستند.»
هوش مصنوعی: مقاتل میگوید که "همزه" کسی است که در غیاب دیگران به آنها عیبجویی میکند و "لمزه" کسی است که به صورت رودررو عیب آنان را بر زبان میآورد. ابو العالیه و حسن نظر معکوسی دارند. سعید بن جبیر و قتاده معتقدند که "همزه" کسی است که گوشت مردم را میخورد و به غیبت آنها میپردازد، در حالی که "لمزه" کسی است که به طعنه زدن به آنها مشغول است. ابن زید میگوید "همزه" کسی است که با دستانش دیگران را میزند و "لمزه" کسی است که با زبانش به عیبجویی از دیگران میپردازد و ممکن است با ابرو یا سر به آنها اشاره کند. در واقع "همزه" و "لمزه" به کسی اطلاق میشود که این کارها را انجام میدهد.
هوش مصنوعی: پیامبر (ص) فرمودند: «من گروهی را میشناسم که سینههای خود را به شدت میزنند و صدای آن به گوش اهل آتش میرسد.» از ایشان پرسیدند: «آنها چه کسانی هستند ای رسول خدا؟» فرمودند: «آنها افرادی هستند که به عیوب دیگران خندیده و به عیوب مسلمانان ملتفت میشوند و پردهپوشیهای آنها را میدرند و در موردشان سخنان نابجا و زشت میگویند در حالی که چنین عیوبی در آنها وجود ندارد.»
هوش مصنوعی: سپس او را توصیف کرد و گفت: کسی که مال جمع کرده است. ابو جعفر و ابن عامر و حمزه و کسایی، جمع را با تشدید میم خواندهاند که نشاندهنده انبوهی است. اما دیگران آن را با تخفیف خواندهاند. "و عَدَّدَهُ" به معنای شمارش است، یعنی او تعداد مالش را بارها شمارش کرده و حفظ کرده است، در حالی که این شمارش به معنای ادای حق الهی از مالش نیست. برخی گفتهاند "عَدَّدَهُ" یعنی او آن را افزون کرده است، چرا که در تکثیر مالش، تعداد آن نیز افزایش مییابد. حسن گفته است: او مالش را به دستههای مختلف، مانند شتر، گوسفند، زمین، طلا و نقره تقسیم کرده است. او فکر میکند که مالش او را در دنیا جاودانه خواهد کرد و گمان میکند که هیچگاه نخواهد مرد و به همین دلیل با ثروت خود کارهایی انجام میدهد، انگار که برای همیشه در دنیا باقی خواهد ماند. پس او مالش را مثل زندگیاش نگهداری میکند و گویی هرگاه چیزی از مالش کم میشود، از عمرش کاسته میشود.
هوش مصنوعی: نه، اینطور نیست که او بر اساس آنچه فکر میکند، چیزی باشد. برخی گفتهاند که این جمله به جملهای که بعد از آن میآید، مرتبط است و معنایش واقعاً این گونه است.
هوش مصنوعی: افرادی که به جهنم فرستاده خواهند شد، در مکانی به نام "حطمه" قرار خواهند گرفت. "حطمه" یکی از نامهای آتش جهنم است و این آتش دارای هفت سطح مختلف است. اولین سطح آن جهنم است که در آن بر چهره مردم خشمگین میشود. اینجا محل ایمانداران به خدا است و آتش در اینجا وجود ندارد، اما حرارت آن به آنها خواهد رسید. وقتی که مؤمنان از این مکان خارج شوند، این سطح به باقی سطوح جهنم اضافه خواهد شد. سطح دوم "لظی" نام دارد که با شدت میسوزد. سطح سوم "سقر" است که به این معناست که هر چیزی که در آن قرار گیرد، ذوب میشود. سطح چهارم "حطمه" است که میتواند هر چیزی را درون خود بشکند و به نظر میرسد نام آن به خاطر خوردن زیاد به این شکل انتخاب شده است، به طوری که چیزی را از بین میبرد. همچنین "حطمه" به معنی شخصی است که بسیار میخورد.
هوش مصنوعی: و جهنم، آتش بزرگ است که گفته میشود: "آتش افروخته شد و به شدت شعلهور گشت." و سپس آتش سوزان وجود دارد که به شدت شعلهور است. پس از آن، هاویهای وجود دارد که مردم را به پایین میکشاند و هلاک میکند. این مراحل عذاب در اعماق زمین قرار دارند؛ جایی که سنگی وجود دارد که زیر آن خاک است و خاک بر روی ماهی بزرگ و ماهی زیر گاوی قرار دارد و گاو نیز در زیر زمین هفتم است. عبارتی مانند "وَ ما أَدْراکَ مَا الْحُطَمَةُ" نوعی تعجب و بزرگداشت است، به این معنا که چه چیزی تو را از "حطم" آگاه ساخته است، مگر اینکه خداوند شأن آن را برایت روشن کرده باشد. آتش خداوندی که مشتعل است، توصیف این آتش است؛ آتشی که به شدت شعلهور است و بر دلها میتابد، به گونهای که پوست و بدن را میسوزاند تا به دلها برسد و سپس آنچه را که سوزانده، دوباره جدید میکند. برخی میگویند، این آتش به حدی دردناک است که وقتی به دل میرسد، صاحبش میمیرد. آنها در حالتی هستند که میمیرند و نمیمیرند. مانند گفتهای که "در آن نمیمیری و زنده نمیمانی."
هوش مصنوعی: حمزه، کسایی و ابو بکر "عمد" را با ضمه خواندهاند، در حالی که دیگران آن را با فتحه خواندهاند. این موضوع از انتخابهای ابو حاتم است. او به آیهای اشاره میکند که میگوید: «آسمانها را بدون عمد بر افراشته است» و اشاره دارد که "عمد" جمع "عمود" است. برخی نیز آن را جمع "عماد" میدانند. درباره "ممددة" گفته شده که اشاره به عنکبوتهای طویل دارد که در آنها عذاب میشوند. همچنین گفته شده که ممکن است این "عمد" در آتش به پاهای کافران کشیده شود یا به زنجیرهایی در گردن آنان اشاره داشته باشد. برخی دیگر نیز بر این باورند که "عمد ممددة" به زنجیرهایی در گردن آنها اشاره دارد. همچنین گفته شده است که در جهنم، "عمد" به درهای آن کشیده شده است که امکان خروج را از آنها میگیرد. حسّان نیز اشاره به آیهای از سوره کهف دارند که میگوید: «محاط به سرادقهای جهنم» و بیان میکند که برای جهنم پردهنشینهایی وجود دارد که دارای عمد هستند. به نظر میرسد که در آتش، آنها در داخل عمد قرار میگیرند و سپس این عمدها در آتش کشیده میشوند. خداوند داناتر است.
هوش مصنوعی: انس بن مالک نقل میکند که پیامبر (ص) فرمودند: «مؤمن فردی هوشیار و با حواس است، احتیاط میکند و بر کارهایش تأمل دارد. او شتاب نمیکند و از دانایی وارسته و پایبند به اصول استفاده میکند، در حالی که انسان منافق اینگونه نیست.»
هوش مصنوعی: فردی که عیبجو و بدگو است و به دیگران طعنه میزند، مانند آتشزنهای است که هیچ نگرانی از کارهای خود ندارد و اهمیتی به این نمیدهد که چگونه به دست میآورد و در چه مسیری خرج میکند.
