شمارهٔ ۵
هوش مصنوعی: این شعر با توصیف زیبایی‌های طبیعت در بهار و تأثیر آفتاب بر جهان آغاز می‌شود. آفتاب فرمانروایی خود را بر زمین و هوا مستقر می‌کند و مواد طبیعی را به شکل‌های جدید و رنگارنگ در می‌آورد. در این زمان، گل‌ها و گیاهان شکوفا می‌شوند و حیوانات به چرا مشغول می‌شوند.
شاعر به ستایش پادشاه، ناصرالدین شاه، می‌پردازد و او را به عنوان یک پادشاه بزرگ و عادل معرفی می‌کند. او با ذکر صفات مثبت و کارهای نیک این پادشاه، به قدرت و حکومت او و تأثیرات آن بر ملت و دین اشاره می‌کند. پادشاه به مانند سلیمان، با حکمت و قدرت خود، در صلح و آبادانی جامعه تلاش می‌کند.
در نهایت، شاعر از برکات حکومت او و تأثیر آن بر دوستان و دشمنانش صحبت می‌کند و به او دعا می‌کند که سلطنتش پایدار بماند.
آفتاب اندر شرف شد بر جهان فرمانرواکرد دیگرگون زمین و کرد دیگرسان هوا
هوش مصنوعی: خورشید در حال طلوع است و بر جهان سلطه مییابد؛ زمین و آسمان به صورت جدیدی درآمدهاند.
داد فرمان تا کند در باغ نقاشی سحابکرد یاری تا کند در راغ عَطّاری صبا
هوش مصنوعی: فرمان صادر شد تا هنرمند در باغ نقاشی کند و نسیم صبحگاهی به کمکش بیاید تا فضای دلنشینی ایجاد کند.
گلبن از یاقوت رمّانی نهد بر سر کلاهیاسمین از پرنیان سبز بر بندد قبا
هوش مصنوعی: درختی زیبا از یاقوت سرخ میوهای بر سر کلاهی از یاسمن میگذارد و به لباس خود، پارچهای سبز و نرم میبندد.
هرکجا باشد بیابانی ز بی‌آبی چو تیهابر نوروزی زند بر سنگ چون موسی عصا
هوش مصنوعی: هرجا که بیابانی وجود داشته باشد و آب آنجا نباشد، ابرهای نوروزی مانند عصای موسی بر سنگ میبارند و میتوانند زندگی را به آن سرزمین بیاورند.
تا کنند از مرکبان در موج فوجی تاختنتا کنند از آهوان در سیل خیلی آشنا
هوش مصنوعی: افرادی در حال رقابت و شتابزدگی هستند، به طوری که مانند سوارکاران بر امواج دریا میتازند و همچنان که آهوان در سیل حرکت میکنند، با هم آشنا و هماهنگ هستند.
هست در عالم خلایق راکنون وقت‌نظرهست در صحرا بهایم را کنون جای چرا
هوش مصنوعی: در دنیای موجودات، اکنون زمان تفکر و تامل است، همانطور که در دشت، جا برای حیوانات وجود دارد.
سرخ شد منقار کبک و سبز شد سم گوزنتا توانگر گشت کوه از لاله و دشت از گیا
هوش مصنوعی: منقار کبک به رنگ سرخ درآمد و سم گوزن به رنگ سبز شد، به طوری که کوه به خاطر لالهها و دشت به خاطر گیاهان، سرسبز و زیبا گردید.
شنبلید و لالهٔ نعمان به روی سبزه برهست پنداری به مینا در، عقیق و کهربا
هوش مصنوعی: گلابی و لاله در کنار سبزه به نظر میآید که گویی در ظرفی از مینا سنگهای قیمتی مثل عقیق و کهربا وجود دارد.
خصم سوسن گشت نرگس چشم او زان شد دُژمعاشق گل شد بنفشه پشت او زان شد دو تا
هوش مصنوعی: رقیبی که خود را شبیه سوسن میداند، حالا چشمان نرگسگونهاش را به خاطر عشقش به گل، غمگین و دلتنگ کرده است. پشت او حالا به شکل دو گل بنفشه در آمده است.
بلبلان وقت سحر گویی همی دستان زنندپیش تخت ناصرالدین مطربان خوش نوا
هوش مصنوعی: پرندگان در صبحگاهان، گویی در کنار تخت ناصرالدین مشغول نواختن موسیقی هستند و با صدای دلنشین خود به جشن و سرور میپردازند.
قمریان گویی همی‌گویند شاه شرق راروز آدینه خطیبان بر سر منبر دعا
هوش مصنوعی: گویی قمریها به همدیگر میگویند که در روز جمعه، خطیبان در بالای منبر برای شاه شرق دعا میکنند.
شاه روزافروز ابوا‌لحارث ملک سنجر که هستپادشا گوهر خداوندی، عجم را پادشا
هوش مصنوعی: سلطان سنجر، که هر روز بر عظمت و قدرتش افزوده می‌شود، پادشاهی است از جانب خداوند و به عنوان حاکم ایرانیان شناخته شده است.
آن جهانگیری که هست او بر سریر مملکتآفتاب خسروی بر آسمان کبریا
هوش مصنوعی: آن کس که در رأس کشور حکومت می‌کند، مانند آفتابِ تابان در آسمان، مقام و بزرگی ویژهای دارد.
بازوی دولت خطاب و افسر ملت لقباز ملوک عالم او دارد که هست او را سزا
هوش مصنوعی: دولت و قدرت در دستان کسی است که خطابش به عنوان یک فرمانده و لقبش به عنوان یک نماینده ملت شناخته می‌شود و او در میان پادشاهان دنیا جایگاه و مرتبهای شایسته دارد.
بازوی نصرت به این بازو همی گردد قویافسر ملت به این افسر همی‌گیرد بها
هوش مصنوعی: بازوی کمک و حمایت به این قدرتها و تواناییها میچرخد و رهبری ملت به این رهبری و قدرتها نیز ارزش و اهمیت میدهد.
بخت عالی چون به درگاهش رسد هر بامدادخاک درگاهش به چشم اندر کشد چون توتیا
هوش مصنوعی: هر روز که شانس خوب به درگاه بخت میرسد، خاک آن درگاه را مانند توتیا به چشم می‌آورد.
شکر او گویند در خُلد برین با یکدگرهر زمان جان ملک سلطان و جان مصطفا
هوش مصنوعی: در بهشت، همیشه در کنار هم، سپاسگزار او هستند و جان پادشاه و جان پیامبر گرامی را ستایش میکنند.
آن همی‌گوید که صافی شد به عدلش ملک منوین همی‌گوید که باقی شد به تیغش دین ما
هوش مصنوعی: شخصی میگوید که به خاطر عدل او، فرمانروایی من پاک و خالص شده است و دیگری میگوید به خاطر شمشیر او، دین ما سالم و برقرار مانده است.
او سلیمان است و تیغ تیز او انگشتریوین مبارک پی وزیر‌ش آصف بن برخیا
هوش مصنوعی: او مانند سلیمان است و شمشیر تیزش مانند انگشتری و این فرد مبارک، وزیر او، آصف بن برخیا است.
پهلوانان سپاهش روز بزم و روز رزمچون پری و دیو در فرمان او فرمانروا
هوش مصنوعی: پهلوانان سپاه او در زمانهای شادی و جنگ مانند پری و دیو در اختیار او هستند و بر او تسلط دارند.
رای هر یک عالم آراید همی چون آفتابخشم هر یک دشمن او بارد همی چون اژدها
هوش مصنوعی: هر دانشمندی نظری خاص دارد که مانند خورشید درخشان است، اما هر دشمنی بر او میتازد و مانند اژدهای خشمگین بر او میبارد.
عز دین جان معزالدین بیفروزد همیزان کجا کردست با فرزند او عهد و وفا
هوش مصنوعی: عزت دین را معزالدین زنده نگهخواهد داشت، به خاطر پیوندی که با فرزند او بسته و به آن وفادار مانده است.
تیغ تیز نصرت‌الدین نایب است از ذوالفقارزانکه او در نصرت دین نایب است از مرتضا
هوش مصنوعی: تیغ تیز نصرت‌الدین نماینده ذوالفقار است، زیرا او در یاری دین، به نوعی نمایندگی از امام علی (مرتضا) را دارد.
از لطافت آسمان تفضیل دارد بر زمینهست با هر دو به تایید و سعادت آشنا
هوش مصنوعی: آسمان به خاطر لطافتش بر زمین برتری دارد، و هر دو با هم در مسیر تأیید و خوشبختی آشنا هستند.
گر دلیلی باید این را طالع او بس دلیلور گواهی باید آن را طینت او بس گوا
هوش مصنوعی: اگر دلیلی لازم است، طالع او کافی است، و اگر شاهدی میخواهی، ذات او به تنهایی گواهی میدهد.
شد ز رای این وزیر و دانش این دو امیرکار این خسرو عجب چون معجزات انبیا
هوش مصنوعی: این خسرو با تدبیر این وزیر و علم و دانش این دو امیر به کارهای شگفتانگیزی دست یافته که مانند معجزات پیامبران است.
ای فزوده گوهر سلجوق را عز و شرفداده ملک و دولت مُوروث را نور و نوا
هوش مصنوعی: ای کسی که به گوهر و ارزش سلجوق افزودهای، عزت و شرف به او دادهای و ملک و قدرتی که به ارث رسیده را نور و روشنی بخشیدهای.
رنجِ قارون است حاسد را ز تو روز نبردگنج قارون است سائل را ز تو روز عطا
هوش مصنوعی: رنج و ناراحتی حسود از آن است که در روز مبارزه، ثروت قارون به دست تو میرسد و در روز بخشش، گنج تو نصیب نیازمند می‌شود.
با عنا باشد کسی کز حکم تو تابد عنانبی‌هوی باشد کسی کش سوی تو باشد هوا
هوش مصنوعی: اگر کسی به خاطر فرمان تو از راه راست منحرف شود، به او میگویند که خود را به او نمیسپارد. و اگر کسی به سمت تو تمایل داشته باشد، نشان از عشق و ارادت اوست.
بادِ عدل تو بگرداند بلا از دوستانآتش شمشیر تو بر دشمنان بارد بلا
هوش مصنوعی: نسیم عدل تو بلا را از دوستان دور می‌کند، اما آتش شمشیر تو مشکلی برای دشمنان به وجود می‌آورد.
درگه میمون توکعبه است و دستت ز‌مزم استپایهٔ تخت تو رکن است و رکاب تو صفا
هوش مصنوعی: محل پرستش تو مانند کعبه است و دست تو از آب زلال ز‌مزم سرچشمه میگیرد. پایه بلند تو، همچون رکن کعبه است و رکاب تو به صفای دل راه دارد.
گر به خواب اندر ببیند رایت تو رآی هندور نبرد لشکر تو بشنود خان ختا
هوش مصنوعی: اگر کسی در خواب پرچم تو را ببیند، نشان از پیروزی او بر هندیان است و اگر لشکر تو به میدان نبرد نرود، خان ختا نیز صدای آن را خواهد شنید.
از فَزَع شوریده گردد رآی را تدبیر و رآیوز نهیب اندیشهٔ خان ختا گردد خطا
هوش مصنوعی: از ترس و نگرانی، فکر و تدبیر انسان تحت تاثیر قرار میگیرد و ممکن است دچار اشتباه شود. وقتی که آدمی از چیزی هراس داشته باشد، در نتیجهٔ آن، تصمیماتش نادرست و نا مطمئن خواهد بود.
بر سریرِ خسروی بادت بقای سَرمدیتا بود خاک و هوا و آب و آتش را بقا
هوش مصنوعی: در جایگاه فرمانروایی، باد بر تو باد که همیشه و برای همیشه برقرار بمانی، تا زمانی که خاک، هوا، آب و آتش وجود دارند.
دشمنت را باد همچون آسیا پر آب چشمتا همی‌گردد سپهر آبگون چون آسیا
هوش مصنوعی: دشمنت را، مانند آسیاب که با آب میچرخد، به گریه و اندوه بینداز تا آسمان هم مانند آسیاب به رنگ آب درآید و بچرخد.
تهنیت کرده تو را میران به صد جشن چنینشاعران گفته به هر جشنی تو را مدح و ثنا
هوش مصنوعی: حاکمان به تو تبریک میگویند و در هر جشن، شاعران برای تو مدح و ستایش میخوانند.