شمارهٔ ۱۹۹
هوش مصنوعی: شاعر در این قطعه به ستایش یک پادشاه بزرگ می‌پردازد که از نسل سلجوقیان است و بر دنیای اسلام حکمرانی می‌کند. او را پیروز و کامکار توصیف کرده و تأثیر او را بر کشورها و ملت‌های مختلف برجسته می‌سازد. به این پادشاه نسبت‌های بلندی چون سلیمان و فریدون داده می‌شود و از قدرت و شکوه او سخن به میان می‌آید. همچنین از انصاف و عدالت او یاد شده و به تأثیر مثبت او بر زندگی مردم و وزیرانش اشاره می‌شود. شاعر بیان می‌کند که او اسباب پادشاهی را به دست دارد و در مقام خود به شکوه و عظمت رسیده است. نهایتاً، امیدوار است که بخت و سرنوشت او همواره نیکو و پیروز باشد.
ای آمده ز مشرق پیروز و کامکارکرده نشاط مغرب دلشاد و شاد خوار
هوش مصنوعی: ای کسی که از سوی مشرق آمدهای و پیروز و موفق هستی، دلهای مردم در مغرب را شاد کردهای و آنها را خوشحال و شاد میکنی.
داده قرار زاول و هند و نهاده رویبر عزم آنکه روم و عرب را دهی قرار
هوش مصنوعی: این بیت به بحث قرار و پیمان در میان اعراب و ممالک مختلف اشاره دارد. گوینده از تلاشهای خود برای ایجاد آرامش و ثبات در میان مردم روم و عرب سخن میگوید. او به این موضوع اشاره می‌کند که با توجه به ویژگیهای مختلف سرزمینها، به دنبال یافتن توافقی است که به ایجاد یک شرایط امن و پایدار برای همه کمک کند.
از دودمان و گوهر سلجوق چون تو کیستصاحبقران عالم و سلطان روزگار
هوش مصنوعی: از خانواده و نسل سلجوقی، آیا کسی در جهان هست که به عظمت و شاهنشینی تو برسد؟
زان هفت پادشا که ز سلجوق بوده‌اندکس را نداد آنچه تو را داد کردگار
هوش مصنوعی: از میان هفت پادشاهی که متعلق به سلجوقیان بودهاند، هیچیک به کسی عطای الهیای که به تو داده شده است، عطا نکردند.
جز تو به یک زمان که برآورد در جهاناز پادشاه و لشکر زاولستان دمار
هوش مصنوعی: جز تو، هیچ کس به اندازهٔ تو در یک لحظه، از پادشاه و لشکر زاولستان در این جهان تباهی به بار نیاورده است.
جز تو که کرد بر در غزنین و نیم روزصد ساله گنج و مملکت خصم تار و مار
هوش مصنوعی: جز تو کسی نیست که در غزنین، در ساعتی از روز، به مدت صد سال، خزانه و قلمرو دشمن را نابود کند.
جز تو به ساعتی که گرفت از ملوک دهرهفتاد پیل مست و چهل تخت شاهوار
هوش مصنوعی: غیر از تو، در زمانی که هفتاد فیل مست و چهل تخت شاهانه از دست پادشاهان به دنیا آمدند، هیچ کس دیگری نبوده است.
اندر دیار توران و اندر دیار هندبهرام شاه و خان ز تو گشتند تاجدار
هوش مصنوعی: در سرزمینهای توران و هند، بهرام شاه و خان از تو تاجدار شدند و سلطنت پیدا کردند.
سلطان نشان نبود چو تو هیچ پادشاهخاقان نشان نبود چو تو هیچ شهریار
هوش مصنوعی: هیچ پادشاهی به بزرگی و مشخصاتی چون تو وجود ندارد؛ هیچ حاکمی را نمیتوان پیدا کرد که به عظمت تو باشد.
هر شاه نیست چون تو جهانگیر و مُلک‌بخشهر مرد نیست حیدر و هر تیغ ذوالفقار
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به ویژگیهای خاص و برجسته یک شخصیت اشاره می‌کند و میگوید که هر پادشاهی تواناییهای تو را در گسترش سلطنت و قدرت ندارد. همچنین، او به این نکته تاکید می‌کند که هر مردی به اندازهی حیدر (علی) شجاع و فداکار نیست و هر شمشیری به اندازهی ذوالفقار (شمشیر علی) قدرت و اثرگذاری ندارد. به عبارتی، شاعر بر این امر صحه میگذارد که برخی افراد و ابزارها ویژگیها و قابلیتهای خاصی دارند که آنها را از دیگران متمایز می‌کند.
اقرار داده‌اند همه آفریدگانکز نصرت آفرید تو را آفریدگار
هوش مصنوعی: همه موجودات به این حقیقت اعتراف کردهاند که تو را، ای آفریدگار، به عنوان یاریکننده خلق کردهای.
در شاهنامه گرچه شگفت است و نادرستاخبار جنگ رستم و رزم سفندیار
هوش مصنوعی: در شاهنامه، خبرهایی درباره جنگ رستم و سفندیار وجود دارد که ممکن است عجیب و غیرواقعی به نظر برسند.
بیش از سفندیار و زیادت ز رستم استهر پهلوان ز لشکر تو روز کارزار
هوش مصنوعی: هر قهرمان از لشکر تو در میدان جنگ بیشتر از سفندیار و از رستم قویتر و توانمندتر است.
هستی تو چون سلیمان بر اسب بادپایهستی تو چون فریدون با گرز گاوسار
هوش مصنوعی: وجود تو مانند سلیمان است که بر اسب بادپایی سوار است و وجههات مانند فریدون است که با گرز پرقدرتش به میدان می‌آید.
با گرز چیره‌تر که فریدون کند نبردبر باد خوبترکه سلیمان شود سوار
هوش مصنوعی: فریدون با قدرت و توان بیشتری جنگ را به پیش میبرد تا اینکه سلیمان بر اسب سوار شود.
روزی که تیغ گیری و مردی کنی به رزمخورشید و ماه را نتوان دید از غبار
هوش مصنوعی: روزی که توانایی و شهامت جنگیدن پیدا کنی، در نبرد با خورشید و ماه، گرد و غبار چنان زیاد خواهد بود که نمیتوان آنها را دید.
روزی که جام گیری و شادی کنی به بزمبینند بر زمین مه و خورشید صدهزار
هوش مصنوعی: روزی که تو با شادی و نشاط به جشن و میگساری مینشینی، بر زمین مانند خورشید و ماه، زیبایی و روشنی زیادی خواهد بود.
اندر پناه عدل تو هستند بی‌گزنداز چرغ و باز و شاهین کبکان کوهسار
هوش مصنوعی: در سایهی عدالت تو، آنها امن هستند و از خطر شکارچیان و پرندگان درنده در اماناند.
وز فرﹼ دولت تو شدستند مهربانبر آهوان دشتی شیران مرغزار
هوش مصنوعی: به خاطر نعمتی که تو به آن مهربانی بر آهوهای دشت افکندهای، شیران در مرغزارها هم با آنها مهربان شدهاند.
هنگام جود فرق و تفاوت بسی بوداز دست بَد‌ره بار تو تا ابر قطره بار
هوش مصنوعی: در لحظهای که برکات و بخششها نازل می‌شود، تفاوتهای زیادی بین انسانهای بخشنده و ابرهایی که باران میبارند وجود دارد.
کان را زآب صرف بود قطره بی‌قیاسوین را ز زرﹼ ناب بود بدره بی‌شمار
هوش مصنوعی: به مانند اینکه یک قطره از آب خالص و بینظیر، به اندازهای کم و ناچیز است، در همین حال، یک سکه از طلا نیز میتواند همچون یک خروار بینهایت از همان طلا ارزشمند باشد.
ای خیل بندگان تو چون سیل بر جبالوی فوج جنگیان تو چون موج در بحار
هوش مصنوعی: ای گروهی از بندگان تو که مانند سیل بر کوهها میریزید، و لشکرهای تو همچون امواج در دریاها هستند.
گر بر شکارگاه تو قیصر کند گذرنخجیر و مرغ پیش تو راند گه شکار
هوش مصنوعی: اگر قیصر بر شکارگاه تو بگذرد، آهو و پرندهها را به سوی تو روانه می‌کند تا شکار کنی.
ور سوی بارگاه تو فغفور بگذردمهره زند به چهر بساط تو روزبار
هوش مصنوعی: اگر کسی به پیشگاه تو بیفتد و در کنار تو قرار گیرد، همچون مهرهای در بازی، تمام روزهای خوب و خوشی را در دنیای تو تجربه خواهد کرد.
امسال گرد اسب تو خیزد ز قیروانگر پار خواست گرد سپاهت ز قندهار
هوش مصنوعی: امسال گرد و غبار اسب تو از قیروان بلند می‌شود، اگر پارس خواست، گرد و غبار سپاهت از قندهار برمیخیزد.
بر جان آن کسی نخورد زینهار چرخکوبنده‌وار پیش تو آید به زینهار
هوش مصنوعی: اگر کسی به تو نزدیک شود و مانند چرخ ستمگر بر او فشار آورد، از او بپرهیز.
ور خصم کارزار تو را آرزو کندگردد ز کارزار تو بر خصم کار زار
هوش مصنوعی: اگر دشمن تو آرزوی جنگ با تو را داشته باشد، این نشان میدهد که تو چقدر در میدان نبرد قوی هستی و همین باعث می‌شود که او نیز تحت تأثیر قرار گیرد.
خواهد سپرد ملک جهان را به تو خدایافزون از آنکه هست تو را وهم و انتظار
هوش مصنوعی: خداوند قصد دارد که تمام دنیا را به تو بسپرد، بر این اساس که تو بیشتر از آنچه هستی، در خیال و آرزویتی.
او حق شناس توست تو فضلش همی شناساو حق‌گزار توست تو شکرش همی‌گزار
هوش مصنوعی: او به حق و حقوق تو آگاه است و تو هم باید او را به خاطر لطف و رحمتش بشناسی. او به تو خدمت کرده و تو هم باید از او قدردانی کنی.
شاه بزرگواری و از فر طلعتتشادست و خرم است وزیر بزرگوار
هوش مصنوعی: ای پادشاه بزرگوار، تو چهرهای درخشان داری و وزیر بزرگوار تو همواره خوشحال و شاداب است از وجود تو.
همچون گل بهار رخ خواجه بشکفیدکز تو سرای خواجه بیاراست چون بهار
هوش مصنوعی: چهرهی دلانگیز و زیبای خواجه مانند گلهای بهار شکفته و زیبا شود، چرا که معشوق با حضورش خانه و زندگی خواجه را به زیبایی بهاری میآراید.
حاصل شد از حضور تو امروز خواجه راتاریخ حشمت و سبب عز و افتخار
هوش مصنوعی: حضور تو امروز باعث شد که خواجه به شهرت و عزت و افتخار دست پیدا کند.
چون یادگار جد و پدر در جهان توییاز عم خویش خواجه تو را هست یادگار
هوش مصنوعی: تو در این جهان یادگار جد و پدرت هستی و از عمویت، خواجهای به یاد تو مانده است.
پیش معز دین نسزد جز قوام دیندر پیش اختیار نزیبد جز اختیار
هوش مصنوعی: در برابر معز دین، تنها قوام دین شایسته است و هیچ چیز دیگری در برابر اختیار مناسب نیست.
اسباب شاهی از هنر توست مستقیماصل وزارت از قدم اوست استوار
هوش مصنوعی: ابزار و وسایل فرمانروایی به خاطر هنر و توانایی تو فراهم آمده است و اصل و اساس مدیریت و وزارت به قدمت و تلاش تو پیوند دارد.
تو صاحبِ حُسامی و او صاحبِ قلمتو مملکت ستانی و او مملکت نگار
هوش مصنوعی: تو دارای زیبایی و جذابیتی و او صاحبِ دانش و هنر است؛ تو از دیگران چیزی میگیری و او آن را با قلمش به تصویر میکشد.
گر جان ز بهر خدمت و مهرت نداشتیاندر ضیافت تو ز جان ساختی نثار
هوش مصنوعی: اگر برای خدمت و محبتت جانم را نمیدادم، در مهمانیات جانم را فدای تو میکردم.
از کردگار خویش برای صلاح خلقخواهد همی بقای تو پنهان و آشکار
هوش مصنوعی: خداوند برای بهبود و خوشبختی مردم، هم به صورت آشکار و هم به صورت پنهان، از تو محافظت خواهد کرد.
حون در بهار کار توشادی و عشرت استآن به که خواجه نیز بود در میان کار
هوش مصنوعی: زندگی در بهار، مملو از خوشی و شادی است، که از آن بهتر این است که در کنار دوستان و عزیزان هم باشی و این لحظات را با هم تقسیم کنید.
اندر نسیم بادهٔ تو باد دولت استچون بروزد به مرد شود مرد بختیار
هوش مصنوعی: در نسیم خوش بادهٔ تو، حالتی از خوشبختی و prosperity وجود دارد. زمانی که این حالت به انسان دست میدهد، شخص به انسانی موفق و خوشبخت تبدیل می‌شود.
از بادهٔ تو به که بزرگان شوند مستتا عقل بی‌حجاب بود مغز بی‌خمار
هوش مصنوعی: شراب تو، نوشیدن را به قدری خوشایند می‌کند که حتی بزرگان نیز بیمار عشق میشوند. زمانی که عقل از حجابهای دنیوی آزاد شود، فکر و اندیشه به آرامش دست مییابند.
تا در مدار باشد همواره هفت چرختا زیر هفت چرخ طبایع بود چهار
هوش مصنوعی: در اینجا اشاره به این است که چرخهای طبیعت همواره در حرکت و گردشاند و این چرخها به هفت نوع مختلف تقسیم میشوند که چهار نوع آن زیر نظر این هفت نوع فعالیت میکنند. به عبارت دیگر، جهان و طبیعت به گونهای سازماندهی شدهاند که همیشه در حال چرخش و تغییر هستند.
پیوسته بر مراد و هوای دل تو باداین چار را تولد و آن هفت را مدار
هوش مصنوعی: همواره برآورده شدن خواستهها و آرزوهای قلبیات باد، این چهار روز را برای جشن تولد و آن هفت روز را برای ادامهدادن بگذران.
امروز باد بخت تو پیروزتر ز دیو امسال باد بخت تو فرخنده‌تر ز پار
هوش مصنوعی: امروز حال و روز تو بهتر از دیروز است و امسال هم خوشبختیات بیشتر از سال گذشته خواهد بود.
تو خسرو زمان و زمان با تو نیک عهدتو داور جهان و جهان با تو سازگار
هوش مصنوعی: تو بهترین و محبوبترین فرد در زمان هستی و زمان هم با تو در دوستی و وفاداری است. تو قاضی و داور زندگی هستی و دنیا نیز با تو هماهنگ و سازگار است.