شمارهٔ ۲۹۸
هوش مصنوعی: این شعر دربارهٔ شکوه و عظمت شاهی به نام "ملک شاه جهانگیر" است که در زمان عید در بغداد و در کنار دجله جشن و شادی برپا شده است. توصیفاتی از زیباییهای طبیعت، بوی ریحان و لاله و حضور جمعیت برای جشن و شکرگزاری به خاطر موفقیتهای این پادشاه به چشم میخورد. شاعر به فضیلتهای پادشاه اشاره میکند و او را به عنوان حامی عدل و انصاف معرفی میکند که همه مردم در سایه سلطنت او به آرامش و امنیت دست یافتهاند. همچنین به خوبیهای پادشاه در علم و دانش و بخشش او اشاره میشود که تمامی خطرات را از سر مردم دور میکند. در پایان، شعر به شادی و خوشحالی در روز عید و عظمت این روز در بغداد و جوار دجله اشاره دارد.
موسم عید و لب دجله و بغداد خُرَمبوی ریحان و فروغ قدح و لاله به هم
هوش مصنوعی: در فصل عید و کنار دجله در بغداد، شاداب و خوشبو هستیم، بوی ریحان در فضا پیچیده و نور شراب و رنگ لاله در کنار هم زیبایی خاصی به وجود آورده است.
همه جمع اند و به یک جای مهیا شدهانداز پی عشرت شاه عرب و شاه عجم
هوش مصنوعی: همه در یک مکان گرد آمدهاند و آماده هستند برای جشن و شادی، به خاطر خوشحالی پادشاه عرب و پادشاه عجم.
رکن اسلام ملک شاه جهانگیر شهیکه امام ملکان است و خداوند اُمم
هوش مصنوعی: بیت به شخصیت و مقام شاه جهان، که یک پادشاه بزرگ و مهم در تاریخ اسلام بوده، اشاره دارد. او را به عنوان رکن و بنیاد اسلام معرفی میکند و بیان میدارد که در میان پادشاهان، او مقام والایی دارد و همچنین نقش او را در امت اسلامی مورد تأکید قرار میدهد. در این متن، به عظمت و اهمیت شاه جهان در دین و سرزمینش پرداخته شده است.
اندر آن وقت که بر لوح قلم رفت همیفخر کردند به پیروزی او لوح و قلم
هوش مصنوعی: در آن هنگام که نام او بر صفحه نوشته شد، لوح و قلم به خاطر پیروزیاش به خود میبالیدند.
علمش دفتر اشکال اقالیم شدستزانکه صد باره بپیمود جهان زیر علم
هوش مصنوعی: دانش او به قدری گسترده و عمیق است که تمامی مسائل و موضوعات دنیا را در بر میگیرد، زیرا او بارها و بارها به کاوش در تمامی جنبههای جهان پرداخته است.
لب شیران همه آنجاست که او راست رکابسرشاهان همه آنجاست که او راست قدم
هوش مصنوعی: محل اصلی قدرت و شجاعت در دست اوست، زیرا تنها اوست که میتواند به شاهان راه و نشان دهد. همچنین، در واقع تنها اوست که میتواند انسانها را به سوی عظمت و افتخار هدایت کند.
از حد مشرق و چین تا به حد مغرب و رومعدل اوکرد تهی از بد و خالی زستم
هوش مصنوعی: از شرق تا غرب، از چین تا روم، عدل او دنیا را از بدیها خالی کرده و پر از نیکی کرده است.
هر هنرمند که از خدمت او جوید نامشجر همتش از دولت او یابد نم
هوش مصنوعی: هر هنرمندی که از او کمک و حمایت بخواهد، درخت استعداد او از نعمت و برکت او رشد خواهد کرد.
خلق را نیست به از درگه او هیچ پناهصید را هیچ حصاری نبود به ز حرم
هوش مصنوعی: بهترین پناه برای انسانها در پیشگاه خداوند است و هیچگونه امنیتی برای زندگی و روح انسان، جز در نزد او وجود ندارد.
در میان خرد و حکمت اگر حکم کندبهتر از رای صوابش نبود هیچ حکم
هوش مصنوعی: اگر در میان عقل و دانایی، حکمی صادر شود، هیچ حکمی بهتر از نظر درست آن نخواهد بود.
بخشش یم به بر بخشش او باشد خرددانش چرخ بر دانش او باشد کم
هوش مصنوعی: بخشش، نیکی و سخاوت را از او میگیرد و خرد و دانش انسان نیز بر پایه دانش او شکل میگیرد. بر همین اساس، هر چه علم و دانش کسی کمتر باشد، درک او از بخشش و نیکی نیز محدودتر خواهد بود.
آنچه او داند در ملک کجا داند چرخوانچه او بخشد در جود کجا بخشد یم
هوش مصنوعی: آنچه او میداند در کجا است که گردونهٔ زمان نیز از آن آگاه نیست و آنچه او بخشش میکند، در نوع سخاوتش چگونه است که هیچ کس دیگری نمیتواند به آن دست یابد.
ای فلک را به علمهای رفیع تو شرفوی ملک را به قدمهای عزیز تو قسم
هوش مصنوعی: ای آسمان، به علمهای بلند و والای تو قسم، و ای ملک، به قدمهای با ارزش و محترم تو قسم.
جز برای عدوی تو ننهد گردون دامجز بهکام ولی تو نزند گیتی دم
هوش مصنوعی: جز به خاطر دشمن تو، آسمان چنگی نمیزند و جز به خاستگاه تو، دنیا سخنی نمیگوید.
خالق عرش سه چیز سه پیمبر به تو دادمعجز عیسی و عمر خضر و شاهی جم
هوش مصنوعی: خداوندی که عرش را آفریده، سه هدیه به تو داده است: معجزه عیسی، عمر طولانی خضر و پادشاهی جمشید.
کنیت و نام و خطاب تو در اسلام بس استتا قیامت شرف خطبه و دینار و درم
هوش مصنوعی: نام و لقب و عنوان تو در دین اسلام به اندازهای اعتبار دارد که تا روز قیامت ادامه خواهد یافت، و این ارزش از خطبه و پول و ثروت بیشتر است.
نیمی از بتکدهٔ هند برانداختهایوان دگر نیمه به شمشیر براندازی هم
هوش مصنوعی: نیمهای از معبد و پرستشگاههای هندی را ویران کردهای و نیمهی دیگر را هم با شمشیر سرنگون میکنی.
مرکبان تو به سم خرد بخواهند شکستهرچه در خانهٔ کفار صلیب است و صنم
هوش مصنوعی: سواران تو با نیروی عقل خواهند توانست هر چیزی را که در خانهی کافران است، بشکنند؛ چه آن چیز صلیب باشد و چه بت.
هرکه از چشمهٔ مهر تو کند آب حیاتبارد از ابر سخای تو بر او قطر نعم
هوش مصنوعی: هر کسی که از چشمهٔ محبت و مهرت بهرهمند شود، باران نعمت و سخاوت تو بر او نازل میشود.
وانکه باکین تو خواهد که شود جفت و ندیمنشود جان ز تنش تا نشود جفت ندم
هوش مصنوعی: کسی که به دنبال همسری برای خود است، نباید نگران جدا شدن جان از بدنش باشد تا زمانی که زوج و همدمش پیدا نشده است.
بس امیرا که مر او را نه حشم بود و نه خیلگشت در خدمت درگاه تو با خیل و حشم
هوش مصنوعی: بسیاری از فرماندهان و بزرگان وجود دارند که نه خدمتکار دارند و نه سپاهی. اما با این حال، در خدمت درگاه تو حاضر شدهاند و در جمع و مجموعهات قرار گرفتهاند.
بس دلیرا که ز سیاره خدم خواست همیچون تورا دید ببوسید زمین همچو خدم
هوش مصنوعی: بسیاری از دلیران که از سیاره به خدمت آمدهاند، چون تو را دیدند، به احترام تو زمین را بوسیدند مثل خدمتکاران.
بر گنه کار چو قادر شوی از کردهٔ اونکنی یاد و کنی عفو و همین است کرم
هوش مصنوعی: وقتی که بر کسی که خطایی کرده، قدرت پیدا کنی، نباید به خطایش فکر کنی و باید او را ببخشی و این است بخشی از نیکی و بزرگواری.
یک دل اندر همه گیتی نشناسم که بر اونیست از منت تو داغ و ز شکر تو رقم
هوش مصنوعی: در این دنیا، هیچ دلی را نمیشناسم که از محبت و لطف تو زخم خورده و از شیرینیات نشانی نداشته باشد.
تا ز باغ ارم از خوشی و خوبی مثل استباد بزمت به خوشی خوبتر از باغ ارم
هوش مصنوعی: به باغ ارم که اشاره به زیبایی و خوشی دارد، نگاهی بینداز! خوشی و زیباییای که در آنجا وجود دارد، همچنان نمیتواند با شادی و خوشی که در اینجا به وجود آمده، مقایسه شود.
تو جهان بخش و جهانگیر نشسته شب و روزنیکخواه تو به شادی و بداندیش به غم
هوش مصنوعی: تو که دنیای خوشبختی و شکوه را در دست داری، همیشه شب و روز در فکر دیگران هستی؛ به خوبی برای شادی و به بدی برای غمها در دلها.
دل دینداران در عهد تو چون تیر توراستپشت بدخواهان مانند کمان تو به خم
هوش مصنوعی: دلهای مومنان در زمان تو مانند تیرهای آماده است و در مقابل بدخواهان، همانند کمانی که به قوس درآمده، میباشند.
بر تو میمون و براولاد و عبید و خَدَمَتعید فرخنده و بغداد و لب دجله به هم
هوش مصنوعی: به تو و خانوادهات عید خوشی تبریک میگویم و امیدوارم روزگار خوشی در بغداد و کنار دجله داشته باشید.