شمارهٔ ۳۱۷
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به شادی و شادمانی مردم در روز عید عرب اشاره می‌کند و بر اهمیت و بزرگی شاه عجم، ناصر دین خسرو، تاکید می‌کند. او شاه را مقایسه می‌کند با شخصیت‌های بزرگ تاریخی مانند طهمورث، جمشید و فریدون و چگونگی تاثیر او بر جهان را توصیف می‌کند. شاعر به شجاعت و هنر شاه اشاره دارد و بیان می‌کند که با وجود او، آسمان و زمین تحت تاثیر قدرتش هستند. همچنین، ضمن ستایش از فضایل او، شاخصه‌هایی چون عدل و انصاف را به عنوان عوامل مهمی برای آرامش و امنیت جهان معرفی می‌کند. در کل، شعر به تمجید از شاه و پیروزی‌های او می‌پردازد و روز عید را به عنوان نماد شادی و بهروزی در نظر می‌گیرد.
شادند همه خلق به عید عرب اکنونبر شاه عجم عید عرب باد همایون
هوش مصنوعی: همه مردم به خاطر عید عرب شادمان هستند و به شاه عجم در این روز مبارک تبریک میگویند.
فخر ملکان ناصر دین خسرو مشرقتاج سر دولت عضد دولت میمون
هوش مصنوعی: ناصر دین شاه، پادشاه و افتخار سلطنتها، که در شرق تاج و اعتبار حکومت را به دوش دارد و سبب رونق و خوشبختی دولت است.
سنجر که به مردی و جهانداری و شاهیبیش است ز طهمورث و جمشید و فریدون
هوش مصنوعی: سنجر به جنبههای انسانی و رهبری، از طهمورث، جمشید و فریدون بیشتر است.
نازنده به پیروزی او گوهر سلجوقچون گوهر عباس به بهروزی مأمون
هوش مصنوعی: جوانی که به پیروزی او ناز می‌کند، همانند گوهر سلجوقی است، مانند گوهر عباس که به خوشبختی مأمون میماند.
سلطان معظم به هنرمندی او شادچون موسی عمران به هنرمندی هارون
هوش مصنوعی: سلطان بزرگ به دلیل مهارت هنری او شاد و خوشحال است، همانطور که موسی عمران به خاطر هنرمندی هارون خوشحال بود.
با همت او اختر سیار بود پستبا دولت او گنبد دوار بود دون
هوش مصنوعی: با تلاش و اراده او، ستارههای درخشان به زمین میافتند و گنبد آسمان به خاطر قدرت او، پستی و پایین بودنش را احساس می‌کند.
سیاره نداند که قیاس خردش چندایام نداند که شمار هنرش چون
هوش مصنوعی: سیاره نمیداند که اندازهگیری عقلش چقدر است و تعداد هنرهایش را هم نمیتواند مشخص کند.
گیتی به حقیقت خطر او نشناسددریا چه شناسد خطر لؤلؤ مکنون
هوش مصنوعی: جهان به درستی خطر او را نمیشناسد، مانند اینکه دریا خطر گوهر نهان را نمیداند.
ای گشته فلک بر مه منجوق تو عاشقوی گشته ظفر بر سر شمشیر تو مفتون
هوش مصنوعی: ای آسمان که به دور سر من چرخیدهای، تو نیز به خاطر زیباییهای من مجنون شدهای و پیروزی بر سر شمشیر تو نیز تحت تأثیر عشق تو است.
یک تن نشناسم نه به احسان تو محتاجیک دل نشناسم نه به فرمان تو مرهون
هوش مصنوعی: هرگز کسی را نمیشناسم که به لطف تو نیاز داشته باشد و هیچ کسی را نمیشناسم که به دستورات تو وابسته باشد.
عدل و نظر تو سبب امن جهان استچون باده و مطرب سبب شادی محزون
هوش مصنوعی: انصاف و توجه تو باعث آرامش و امنیت در این دنیا است، همانطور که شراب و موسیقی موجب شادی و خوشحالی دلهای غمگین میشوند.
تا با تو جهان راست‌تر از قد الف شدقد همه اعدای تو شد چفته‌تر از نون
هوش مصنوعی: تا زمانی که با تو هستم، دنیا برایم زیباتر از همیشه به نظر میرسد و دشمنانم از همیشه ضعیفتر و ناتوانتر میشوند.
هر کس که سر از چنبر حکم تو بتابدیا دل برد از دایرهٔ عهد تو بیرون
هوش مصنوعی: هر کسی که از قوانین و دستورات تو سرپیچی کند یا از پیمان تو دل بکند، از دایره همراهی و وفا خارج میشود.
هرگز نبود مقبل و آهسته و عاقللابد که بود مدبر و آشفته و مجنون
هوش مصنوعی: هرگز کسی که آرام و عاقل باشد، به استقبال مشکلات نمیرود؛ بلکه کسی که آشفته و دیوانه است، ممکن است تدبیر بهتری در مواجهه با موانع داشته باشد.
آن روز که تو گوی زنی پیش سواراناز سُمّ سمند تو رسد گَرد به‌گردون
هوش مصنوعی: روزهایی که تو در مسابقه با دیگران شرکت میکنی، غبار حاصل از پای سمند تو تا آسمان بلند میشود.
وان روز که تو صید کنی بر کُه و صحرااز سنگ دمد لاله و از خاک طبرخون
هوش مصنوعی: روزهایی که تو به شکار خواهی رفت، در کوهها و دشتها، از دل سنگ گل لاله خواهد شکفت و از خاک سرزمین طبرستان، زندگی و شادابی خواهد زاده شد.
وان روز که تو تیغ زنی در صف لشکرپستی و بلندی همه خانی شود از خون
هوش مصنوعی: در روزی که تو با شمشیر خود در میدان جنگ ظاهر شوی، دشت پر خواهد شد از خون، و زمین به طور مساوی پوشانده خواهد شد.
از نیزهٔ تو بیشه نماید همه صحراوز رایت تو کوه نماید همه هامون
هوش مصنوعی: با نیزهٔ تو، جنگل به سادگی در برابر فرود میآید و پرچم تو، قدرتی دارد که کوهها را تحت تأثیر قرار میدهد.
خصم تو به افسون و به افسانه کند کارلیکن به زمانی شود آن کار دگرگون
هوش مصنوعی: دشمن تو با جادو و قصهها شیوهای پیش میبرد، اما در مدتی دیگر آن کار تغییر خواهد کرد.
بیچاره نداند که همی سود نداردبا دولت و شمشیر تو افسانه و افسون
هوش مصنوعی: بیچارهای که نمیداند در کنار قدرت و شمشیر تو هیچ فایدهای ندارد؛ همه چیز فقط افسانه و جادو است.
ملک پدران داد به دست تو زمانهبسته است میان تا تو چه فرمان دهی اکنون
هوش مصنوعی: پدران تو سلطنت را به تو سپردهاند و اکنون زمانه در میان آمده است تا ببیند تو چه دستوری صادر میکنی.
گر رای به زابل کنی از بهر تماشاور روی به توران نهی از بهر شبیخون
هوش مصنوعی: اگر قصد داری به زابل بروی برای لحظاتی دیدن و تماشا، یا اگر بخواهی به توران روی آوری برای حمله و غافلگیری.
فغفور بنالد ز تو در بتکدهٔ چینچیپال بترسد ز تو بر ساحل سیحون
هوش مصنوعی: فغفور از تو در معبد بتها در چین شکایت می‌کند و چیپال از تو در کنارهٔ سیحون میترسد.
تو خرم و خندان به نشابور نشستهسهم تو به دجله است و نهیب تو به جیحون
هوش مصنوعی: تو در نشابور خوشحال و شاداب هستی، اما سهم تو از زندگی باید به دجله تعلق داشته باشد و قدرت و صدای تو باید به جیحون برسد.
بس نماندست که ملک ملکان راآرند به دیوان تو آواره و قانون
هوش مصنوعی: دیگر چیزی نمانده که پادشاهان برای ثبت نام خود به دیوان تو پناه بیاورند و در این میان بیقانونی حاکم باشد.
پیش کف تو خوارتر از خاک نمایدگر خاک به تو هدیه دهد نعمت قارون
هوش مصنوعی: اگر خاک به تو هدیه بدهد، ارزش تو از خاک هم کمتر میشود، چون مقام تو در برابر کسی که تو را قدر نمیداند، پایینتر است؛ حتی اگر صاحب نعمت و ثروت بزرگی مثل قارون باشی.
خوانم به صفت جود تو را معجز موسیگر زنده شد از معجز او مردهٔ مدفون
هوش مصنوعی: بیت اشاره به ویژگیهای بخشندگی و بزرگی شخصی دارد که به مانند معجزه موسی میتواند تأثیری عمیق و شگرف در زندگی و احوال دیگران بگذارد. این شخص به اندازهای باعظمت و بخشنده است که اگر زنده میبود، میتوانست حتی مردههای مدفون را نیز زنده کند. در واقع، این سخن نشاندهنده تأثیر شگفتانگیز و مثبت افراد با ویژگیهای نیکو و کریمانه است.
ای مدح تو در هر دهنی لؤلؤ و یاقوتوان لؤلؤ و یاقوت به عنبر شده معجون
هوش مصنوعی: تمدح و ستایش تو در زبان هر کسی به مانند مروارید و یاقوت است و این مروارید و یاقوت به شکل عطر خوشبو درآمدهاند.
ناهید ز میزان فلک مدح تو خواندچون گشت به میزان خرد مدح تو موزون
هوش مصنوعی: ناهید، که به صورت نمادین به سیاره زهره اشاره دارد، به اندازهگیری فضیلت و مقام تو در آسمانها پرداخته و وقتی که به خرد و عقل میرسد، زیبایی و سازگاری تو را به گونهای موزون و هماهنگ توصیف می‌کند.
تا موسم تِشرین بود اندر مه نیسانتا نوبت کانون بود اندر مه کانون
هوش مصنوعی: تا زمانی که فصل بارندگی (تشرین) در ماه نیسان بود و بعد نوبت فصل سرد (کانون) در ماه کانون فرارسید.
احباب تو را باد رخ از نار چو تِشرینو اعدای تو را باد دل از رنج چو کانون
هوش مصنوعی: دوستان تو مانند رنگ نارنجی در پاییز، شاداب و خوشاند. و دشمنانت از رنج و درد، بیقراری دل دارند.
از طایر میمون، تو ندیم ظفر و فتحخصم تو ندیم نَدَم از اختر وارون
هوش مصنوعی: از پرندهٔ خوشحال، تو همنشینی موفق و پیروزی در برابر دشمن، تو همنشین تغییرات ناگوار نباش.
خالق ز تو راضی و خلایق ز تو خشنوددولت به تو موصول و سعادت به تو مقرون
هوش مصنوعی: خدا از تو راضی است و مردم هم از تو خوشحال هستند. نعمت و شانس به تو مرتبط است و خوشبختی با تو همراه است.
عید تو همایون و همه سال تو چون عیدپیروزی و اقبال تو هر روز بر افزون
هوش مصنوعی: عید تو مبارک است و هر سال تو مانند روز پیروزی و خوشبختی، روز به روز بیشتر میشود.