بخش ۴ - فصل در اخلاق - خطاب به خود
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر نزاری به بیداری روح و اخلاق پاکیزه اشاره می‌کند. او بر اهمیت داشتن افکار و اعمال پاک تأکید می‌کند و از تفاخر به چیزهای بی‌ارزش پرهیز می‌کند. شاعر به ما یادآوری می‌کند که در عمق وجود، همه ما نور و جان پاکی هستیم و نباید خود را در قالب مادیات محدود کنیم. او در نهایت به درک عمیق‌تری از وجود انسانی دعوت می‌کند که فراتر از ظاهر و مادیات باشد. شاعر پیش‌زمینه‌ای از دیدن حقیقت و آغاز سفر درونی به سوی خودآگاهی و عرفان را ترسیم می‌کند.
نزاری ز پاکیزه کاران درایز پاکان و پاکیزه‌کاران سرای
هوش مصنوعی: از افرادی که فرهیخته و پاکاند دوری کن و به منزلت انسانهای پاک و نیکوکار توجه کن.
ملایک صفت باش کز مُهلکاتز اخلاق پاکیزه‌یابی نجات
هوش مصنوعی: مانند فرشتگان باش تا از خطرها و آسیبهای اخلاقی رهایی یابی و نجات پیدا کنی.
به فکر و به قول و عمل پاک باشتفاخر به آتش مکن خاک باش
هوش مصنوعی: فکر و قول و عملت را پاک و درست نگهدار، و به خودنازیدن و به دیگران برتری جستن مشغول نباش، بلکه humble و خاکی باش.
گراز خود برون آمدی باک نیستکه در بی‌خودی آتش و خاک نیست
هوش مصنوعی: گراز از سوراخ بیرون آمد، هیچ نگرانی وجود ندارد چون در حالت گیجی نه آتش هست و نه خاک.
همه نور محضی همه جانِ پاکنه آبی نه آتش نه بادی نه خاک
هوش مصنوعی: همه چیز نور خالص و روحی پاک است، نه آب است نه آتش، نه باد و نه خاک.
من و تو غمامیم و نفس آفتابتو از پیش باری برافگن نقاب
هوش مصنوعی: ما دو نفر همچون ابرهایی هستیم و نفس تو، همانند نور آفتاب، پرده را از جلو کنار میزند.
ببین تا چه بینی به چشم عیاناگر تو نباشی ولی در میان
هوش مصنوعی: به خوبى نگاه کن تا ببینى که چه چیزى را میتوانى با چشم خود ببینى، حتی اگر تو در آنجا نباشى، اما چیزی در وسط باشد.
همه نفس باشی نباشی غمامهمه نور بینی نبینی ظلام
هوش مصنوعی: اگر همهی افراد را به یکدیگر مرتبط بدانیم، حس وجود و عدم وجود را درک میکنیم. به این معنا که در این دنیا حتی اگر چیزی را نبینیم، همچنان میتوانیم درخشش و روشنی را احساس کنیم.
چو از خویشتن باز پرداختیمکان سدره المنتهی ساختی
هوش مصنوعی: وقتی که از خودت فاصله گرفتی و به رشدی عمیقتر رسیدی، به مرتبهای بالاتر و درک بالاتری دست پیدا کردی.
عیان در عیان و نهان در نهانچه باشد چه گویم دگر وا رهان
هوش مصنوعی: واضح و روشن است در آشکار و پنهان چه وجود دارد، چه میتوانم بگویم، دیگر مرا رها کن.