بخش ۶ - پاسخ روز به شب
هوش مصنوعی: این شعر دربارهٔ گفتگو و تنش بین دو شخصیت، یکی به نام صبا و دیگری که به او نصیحت می‌کند، نوشته شده است. گویا شخصی در حال تحذیر صبا است که از کارهای نادرست خود دوری کند و به خود واقعیش بپردازد. او به صبا می‌گوید که باید از تاریکی و نادانی خود رها شود و به حقیقت و روشنی برگردد. همچنین اشاره می‌کند که صبا توانایی فهم و درک او را ندارد و در نتیجه در حال غفلت است. او تصمیم می‌گیرد که صبا را از این وضعیت نجات دهد، اما در عین حال هشدار می‌دهد که اگر به رفتارهای نادرست ادامه دهد، عواقب وخیمی در انتظارش خواهد بود. شعر با تأکید بر لزوم بازنگری در رفتار و افکار پایان می‌یابد.
با صبا گفت: «دم مزن دیگربه رسالت قدم بزن دیگر
هوش مصنوعی: با نسیم گفتم: «دیگر سخن نگو، فقط با رفتار و عمل خود نشان بده.»
باز گرد از همین قدر سوی شبکه: ز نادانی تو نیست عجب
هوش مصنوعی: به سوی شب برگرد، زیرا که نادانی تو جای تعجبی ندارد.
چون تویی را چه حد پایه ماست؟خود سواد تو عکس سایه ماست
هوش مصنوعی: چقدر تو جایگاه والایی داری! وجود تو تنها بازتابی از ماست.
گهگهت دل که همچو رخ سیه استروشن از عکس شمعدان مه است
هوش مصنوعی: دل تو هر لحظه مانند چهرهی سیاه روشن و نورانی است و این روشنی از تصویر مهتابی که بر روی شمعدان میتابد، نشأت می‌گیرد.
شمع مه گر نکردمی روشنکی شدی گلخن تو چون گلشن؟
هوش مصنوعی: اگر من شمع را روشن نمیکردم، چگونه فضای تو به شادی و زیبایی یک باغ تبدیل میشد؟
روی تاریک تو چو دود تنوردر خورد راستی مقابل نور
هوش مصنوعی: تصویر چهرهات چون دودی است که از تنور برمیخیزد و در حالی که در سایه است، بر روی واقعیت نمایان میشود. در مقابل نور، حقیقت خود را نشان می‌دهد.
جای تو چاه تنگ و تار بودکنج تاریک و نفت و غار بود
هوش مصنوعی: جای تو در یک چاه کوچک و تاریک بود که در گوشهای از آن، ظلمت و نفت و غاری وجود داشت.
هر مقامی که باز پردازمگه‌گهش سایه بر سر اندازم
هوش مصنوعی: در هر جایگاهی که به آن میرسم، هر از گاهی سایهام را بر سر آن میافکنم.
چون شود عکس من از او خالیخلوت آباد خود کنی حالی
هوش مصنوعی: وقتی تصویر من از او خالی شود، تو میتوانی فضای خالیات را آرام و آباد کنی.
در غلط اوفتاده‌ای با خویشسر و کاری نهاده‌ای با خویش
هوش مصنوعی: تو در اشتباهی گرفتار شدهای و به نوعی به خودت مشغول شدهای.
از دماغت برون کنم سودانگذارم که دم زنی فردا
هوش مصنوعی: من اجازه نمیدهم که کارها و خیالاتت تو را وادار به حرف زدن کند، و اگر چنین کنی، به زودی همه چیز را ازت میگیرم.
کی چنین بودی آمر و ناهیکه مرا زیردست می‌خواهی؟
هوش مصنوعی: کی چنین بودهای که بخواهی مرا زیر دست خود داشته باشی و در مقام آمر و ناهی قرار بگیری؟
به درازی خود مشو مغرورتیره‌تر هم نباشی از دیجور
هوش مصنوعی: به خودت مغرور نشو و فکر نکن که با سختیهای زندگی بهتر میشوی.
من چنانت فرو برم به زمینکه ز من یاد ناوری پس از این
هوش مصنوعی: من چنان تو را به زمین میزنم که بعد از این کسی از تو یاد نخواهد کرد.
آمدم، برگ کار خویش بسازتا قیامت ز تو نگردم باز»
هوش مصنوعی: به این معناست که من تصمیم میگیرم کارهای خود را بهطور صحیح و درست انجام دهم تا این که در هیچ زمانی از تو و ارتباطمان دور نشوم.
خواست رخصت صبا و باز آمدچون مشعوِذ که مهره‌باز آمد
هوش مصنوعی: صبا از خدا اجازه گرفت و بازگشت، مانند شعبدهبازی که دانههایش را به نمایش میگذارد.
خواند هرگونه ز آفتاب خبرکرد شب را چو دود زیر و زبر
هوش مصنوعی: هر کسی بر اساس تابش خورشید، خبری از شب را میخواند، همچون دودی که در هم ریخته و آشفته است.
هر جوابی که روز باز نوشتهمچو آتش فتاد در انگشت
هوش مصنوعی: هر پاسخی که در روز روشن داده شود، مانند آتش به fingertips میچسبد و باعث سوختن میشود.