بخش ۱۹ - تسلیم شدن شب به آفتاب و مدح شاه
هوش مصنوعی: در این بیت‌ها، شاعر به موضوع گفتگو و مقایسه خود با شخص دیگری می‌پردازد. او احساس بیچارگی کرده و به مانع‌های موجود در زندگیش اشاره می‌کند. در ادامه، شاعر به تسلیم شدن در برابر قدرت و عظمت شاه سخن می‌گوید و به این نتیجه می‌رسد که باید به عدالت و بزرگی او اعتراف کند.
شاعر بیان می‌کند که هریک باید در حد توان و استعداد خود خدمت کنند و به مدح شاه ادامه دهند. او تأکید می‌کند که اگرچه از نظر نیرو و توان متفاوتند، اما باید با یکدیگر همکاری کنند. در نهایت، شاعر از زیبایی و نیکی شخص صحبت می‌کند و به این نکته اشاره می‌کند که اگر فیض شاه نبود، او به این زیبایی نمی‌رسید.
به طور کلی، این اشعار به موضوع بندگی، مدح و تأثیر قدرت اشاره دارند.
شب‌ِ دامن‌دراز کوته‌رایسر بیچارگی فگند به‌پای
هوش مصنوعی: شب با دامن بلندش، درد و رنج را به پای ناامیدی میریزد.
عاجز آمد ز حجّت آوردنتاب بسیار داد بر گردن
هوش مصنوعی: توان آوردن دلایل و استدلالها برای او به قدری دشوار بود که به شدت احساس ناتوانی کرد و فشار زیادی را بر دوش خود احساس کرد.
سر تسلیم عاقبت بنهادگفت با آفتاب از سر‌ِ داد:
هوش مصنوعی: در نهایت، او سر فرود آورد و گفت که به مانند آفتاب، از حق و عدالت دست برنمیدارد.
«تو به رتبت فرد ز من زانیکه لقب‌تاش‌ِ شاه ایرانی
هوش مصنوعی: تو از جایگاه والای خود آگاه هستی، چرا که عنوانت به عنوان شاه ایران شناخته شده است.
نیست اینجا دگر مجال سخنمنقطع شد مقالت تو و من
هوش مصنوعی: در اینجا دیگر فرصتی برای ادامه صحبت وجود ندارد و گفتگو بین ما قطع شده است.
هریک اکنون به وسع و طاقت خویششیوه‌ای نیز بر سیاقت خویش
هوش مصنوعی: هر فردی طبق توانایی و امکانات خود، راه و روشی برای هدایت و رهبری خود پیدا کرده است.
پیش گیریم و مدح شاه کنیمروی در سایۀ الٰه کنیم
هوش مصنوعی: ما به پیش میرویم و ستایش پادشاه را از سر میگیریم و در سایهی پروردگار خود قرار میگیریم.
من و تو هر دو دستیار شویمخدمتی را مگر به کار شویم
هوش مصنوعی: بیاییم با هم همکاری کنیم تا به انجام یک کار مفید بپردازیم.
کمر بندگی چنان بندیمکه چو جان بر میان‌مان بندیم
هوش مصنوعی: باید بهگونهای بندگی کنیم که همچون جانمان آن را در وسط وجودمان قرار دهیم.
تو به روی و به رای مانندیبه کلاه و قبای مانندی
هوش مصنوعی: تو مانند زیبایی و لطافت هستی، همچون کلاهی بر سر و پوششی بر بدن.
من و شبرنگ‌ِ شاه همرنگیمهردو با کوه قاف هم‌تنگیم
هوش مصنوعی: من و شبرنگ‌ِ شاه (گوشنشین) شبیه هم هستیم و هر دو با کوه قاف (سلسله جبال افسانهای) همپایهایم.
او سبک‌خیز و من گران‌جانممن چو او سیر کرد نتوانم
هوش مصنوعی: او به راحتی و سبکی قدم برمیدارد، در حالی که من به خاطر سنگینی خود نمیتوانم همچون او به راحتی حرکت کنم.
تو چو اقبال او جهانگیریزان چنین بر فلک مکان گیری
هوش مصنوعی: تو مانند اقبال و شانس خوبی هستی که جهان را در دست میگیری، از این رو بر آسمان مقام و جایگاهی مییابی.
اوج رفعت ز قدر او داریقلب روشن ز صدر او داری
هوش مصنوعی: عظمت و بلندی مقام او باعث میشود که دل تو روشن و روشناییتان از او حاصل شود.
زو بیاموختی دُر افشانیمن چه گویم دگر تو خود دانی
هوش مصنوعی: از او آموختم که چطور سخن زیبا بگویم، حالا دیگر چه بگویم، خودت بهتر میدانی.
گر نه از فیض رای او بودیروی تو کی چنین نکو بودی؟»
هوش مصنوعی: اگر لطف و رحمت او نبود، چطور ممکن بود که تو اینقدر زیبا باشی؟