شمارهٔ ۱۰ - و قال ایضاً یمدحه
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به بزرگ‌ترین و مهم‌ترین آموزه‌های حکمت و درمان اشاره می‌کند و با نثری زیبا از حالاتی که بر بدن ناتوان او حاکم است، می‌گوید. او به ضعف‌های جسمی و بیماری‌هایش اشاره کرده و به تأثیر آنها بر روح و روانش پرداخته است. شاعر معتقد است که برای درمان و بهبود وضعیتش باید به حکمت و علم بزرگان توجه کند و از آنها بهره‌مند شود. او از این واقعیت آگاه است که علم و دانش می‌تواند به سلامت و نجات انسان کمک کند، و در نهایت دعا و تکیه بر قدرت پروردگار را مهم‌ترین وسیله برای برطرف کردن مشکلات می‌داند. در این شعر، تأکید بر اهمیت عقل و دانش در درک و حل مسائل زندگی و پیوند آن با سلامت جسم و روح محسوس است.
ای بزرگی که آستانۀ توروز بازار زمرۀ فضلاست
هوش مصنوعی: ای بزرگوار، تو به قدری دارای فضیلت و عظمت هستی که در روز بازاری که همه فضلا در آن حضور دارند، جایگاه تو در بین آنها مشخص و مورد توجه است.
نظمکی گفته ام طیبانهنه برآن سان که رسم و عادت ماست
هوش مصنوعی: من شعری را به زیبایی گفتهام، نه به آن شیوهای که معمول و مرسوم است.
گفته ام ای که نیم نکتۀ تواند ساله ذخیرۀ حکماست
هوش مصنوعی: به تو میگویم که اندیشه و درک عمیق تو، گنجینهای از دانش و خرد حکیمان در طول سالها را در خود دارد.
در اشارات تست هر قانونکه دران ملک را نجات و شفاست
هوش مصنوعی: هر نشانهای که در آن قانونی وجود دارد، می‌تواند به نجات و بهبودی این سرزمین کمک کند.
کلک بیمار ناتوان که هنوزاثر ضعف در تنش پیداست
هوش مصنوعی: دست بیمار و ناتوانی که هنوز نشانههای ضعف در تنش دیده میشود.
به سه کس می کشندش از سر دستوین هم از ضعف و سستی اعضاست
هوش مصنوعی: این بیت به این معنی است که برخی افراد به دلیل ناتوانی و سستی در شخصیت و تواناییهایشان، در مواجهه با مشکلات و چالشها به راحتی تسلیم میشوند و به نوعی تحت فشار قرار میگیرند. این افراد از ضعف‌های خود آسیب میبینند و به همین خاطر نمیتوانند بهخوبی در برابر مشکلات ایستادگی کنند.
دوسه علّت دروهمه متضادبدهم شرح ارت سر اصغاست
هوش مصنوعی: در اینجا به بررسی دو یا سه دلیل متضاد پرداخته میشود و در نهایت، به عمق موضوع و جوانب مختلف آن اشاره میشود.
دقّ او ظاهرست و خوردن آببر تواتر دلیل استسقاست
هوش مصنوعی: درد او آشکار است و نوشیدن آب مکرراً نشاندهنده درخواست کمک و آرامش است.
سیهیّ زبان و گونۀ زردگرچه هر دو علامت صفراست
هوش مصنوعی: زبان و رنگ زرد هر دو نشانههای صفرا هستند.
بند برپای و جنبش بسیارمی نماید که علّتش سوداست
هوش مصنوعی: دست و پا زدن و حرکتهای مداوم نشان میدهد که فرد به دنبال منفعتی است.
رایت ا ورا معالجت فرمودتاش علت فتاد در کم و کاست
هوش مصنوعی: او به تو دارویی داد تا مشکل و کمبودهایت برطرف شود.
لاجرم مثل تو درست قلماز وزیران روزگار نخاست
هوش مصنوعی: به ناچار، هیچ کس به اندازه تو نتوانسته است به خوبی و درستی بنویسد.
آمدم با حدیث تهنیتیکه زمن فایتست واینش قضات
هوش مصنوعی: من با خبری خوش آمدم که از من گذشته است و اینجا قضا و قدر در حال بررسی است.
دی چو گفتند صاحب عادلشربت دارو از طبیبان خواست
هوش مصنوعی: روز گذشته وقتی گفتند که مرد عادل در حال نوشیدن دارو است، او از پزشکان درخواست کرد تا داروی مناسب را برایش بیاورند.
خاطرم این سخن قبول نکردگفت کین نقل خود دروغ و خطاست
هوش مصنوعی: من این حرف را در ذهنم نپذیرفتم و احساس کردم که این روایت نادرست و غلط است.
زانک دانست ذات عالی اوکه بحمد الله الطف الاشیاست
هوش مصنوعی: زیرا او ذات برترش را می‌داند که نعمتهایش از هر چیزی لطیفتر و زیباتر است.
کو زدفع مضرّت فضلاتجاودان در پناه استغناست
هوش مصنوعی: هر گونه ضرری که به انسان برسد، با تکیه بر نیازی که به خداوند و نعمتهای او دارد، از بین میرود.
جان صافّی گوهرش بدرستکه ازو خلق مستعّد بقاست
هوش مصنوعی: وجود پاک و خالص او به گونهای است که از آن، انسانهایی آماده برای ادامه حیات به وجود میآیند.
نه چو اجسام سست ترکیبستکه ز علّت نیازمند دواست
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که موجودات مادی و جسمی به طور طبیعی ناپایدار و شکننده هستند و به علت نیازهای خود، به راه حل و درمان وابستهاند. به عبارت دیگر، اشیاء و موجودات فیزیکی به دلیل ترکیب و ساختارشان همیشه در معرض آسیب و تغییر هستند و برای حفظ تعادل و سلامت خود به عوامل مثبت یا کمککننده نیاز دارند.
بسر خواجه یاد کرد قسمکه من این حال بنگرم که چراست
هوش مصنوعی: بنده به یاد خواجه قسم میخورم که دلیل این وضعیت را بررسی کنم و بفهمم چرا به این حال افتادهام.
اندرین حال منهی فکرتمی دوانید هر سو از چپ و راست
هوش مصنوعی: در این وضعیت، ذهن من مانند پرندهای در حال پرواز است و به هر سمتی میرود، از طرف چپ و راست.
تا بداند که چیست صورت حالیا مبادّی این سخن ز کجاست
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که باید بفهمیم وضعیت چهگونه است و این سخن از کجا ناشی میشود و به چه موضوعی اشاره دارد.
عاقبت عقل گفت موجب اینمن بگویم که چیست روشن وراست
هوش مصنوعی: سرانجام عقل به این نتیجه رسید که باید بگوید دلیل این مسأله چیست و آن را به وضوح و راستگویی بیان کند.
خواجه را در سخا بهانه بسیستوین یکی از بهانه های سخاست
هوش مصنوعی: خواجه در generosity (بخشش) دلایل زیادی برای رفتار خود دارد و این یکی از دلایل او برای سخاوتش است.
نفع هر دارویی خورنده بردنفع داروی او طیبانراست
هوش مصنوعی: هر دارویی که فردی مصرف کند، به او سود میرساند و نفع آن فقط به فرد مصرفکننده تعلق ندارد، بلکه به کسانی که میتوانند از حاصل آن دارو بهره‌مند شوند نیز میرسد.
یعنی امساک را چنان خصمستطبع من کاندرو گشایشهاست
هوش مصنوعی: من به شدت از خودداری و خود محدود کردن بیزارم و این ویژگی باعث میشود که در زندگیام فرصتهای زیادی را از دست بدهم.
کآنک یارش بود علی الاطلاقدر خور جامه و زر و دیباست
هوش مصنوعی: چون او یاری دارد که در همه چیز بهترین و بینظیر است، بنابراین شایسته است که لباس و زربافت و هر چیز دیگری که متناسب با اوست، داشته باشد.
بیش ازین نیست رای و اندیشهعجز را بازگشت سوی دعاست
هوش مصنوعی: بیش از این نمیتوان به فکر و تدبیر ناتوانی بود، باید دوباره به دعا و درخواست از خدا روی آورد.
ساحت راحتت منّزه بادزان کدورت که در فنای بقاست
هوش مصنوعی: محل آرامش تو از هر ناخوشی و ناراحتی پاک و خالی است، زیرا این کدورتها در عالم فنا و زوال وجود دارند.