شمارهٔ ۱۱۵ - وله ایضاً فی صفة الفرس
هوش مصنوعی: این متن شاعرانه به بیان فضایل و صفات خوب یک مرکب (اسب) می‌پردازد و به طور خاص به ویژگی‌های ظاهری و احساسی آن اشاره می‌کند. شاعر به توصیف حالات مختلف اسب و انواع مشکلاتش می‌پردازد، از جمله لاغری و زخم‌ها، و در عین حال به زیبایی و بزرگواری آن در مقایسه با دیگر موجودات اشاره دارد. او از وضعیت اسب به عنوان نمادی از حال خود و جود و کرامت خداوند یاد می‌کند و از او درخواست رحمت و دلسوزی دارد. همچنین، شاعر به تمایل خود برای داشتن مرکبی بهتر و قوی‌تر سخن می‌گوید و در انتها از وضعیت موجود خود ابراز نارضایتی می‌کند.
ای ز انعام های گوناگونکرده جودت بر اهل فضل اسباغ
هوش مصنوعی: ای کسی که به اهل فضل و دانش به لطفهای مختلف انعام میکنی و بخششهای فراوان داری.
نیست بر چهرۀ عروس سخنجز ز خطّ مسلسلت اصداغ
هوش مصنوعی: بر چهرۀ عروس نشانی جز از زیبایی و برازندگی او نیست که همچون خطوطی از یک طرح زیبا در کنار لبانش نمایان است.
تا برو موکب تو پی سپردهمه دل روی گشت لالۀ راغ
هوش مصنوعی: زمانی که به حضور تو آمدم، تمام دلها با شوق و هیجان به سمت تو روی آوردند، مانند لالههایی که در دشت میرویند.
تا که گوید دعای دولت توگشت سوسن همه زبان در باغ
هوش مصنوعی: وقتی دعاهای خیر برای تو آغاز میشود، همه چیز در باغستان به زیبایی و شکوفایی میرسد.
سرفرازا ز حال مرکب خویشلاغی آورده ام ظریف و چه لاغ
هوش مصنوعی: من به خاطر وضعیت خوب اسبم لاغر شدهام و بسیار با احتیاط و ظریف شدهام.
دارم اسبی کش استخوان در پوستهست چون در جوال هیزم تاغ
هوش مصنوعی: دارم اسبی که استخوانهایش در پوستش معلوم است، مانند هیزمهایی که در یک کیسه ریخته شدهاند.
قطرۀ خون از او بصد نشتربر نیارد ز لاغری برّاغ
هوش مصنوعی: به خاطر لاغری شدیدش، او نمیتواند حتی یک قطره خون را به سادگی از بدنش خارج کند.
کوب خورده ز پهلویش مهمازسوخته بر سرین او دل داغ
هوش مصنوعی: بدنش زخمی شده و از پهلویش آسیب دیده، در حالی که جراحات جدی و اثرات سختی بر دل او باقی مانده است.
خشک ریشش چو شمع تو بر توحشو پشتش فتیله همچو چراغ
هوش مصنوعی: ریش او خشک و بیروح مانند شمع است و پشتش همچون فتیلهای در چراغ میباشد.
زان گشاده دست مهرۀ پشتشکه عصبهاش سست شد چو کناغ
هوش مصنوعی: از عدم توانایی و ضعف او در برابر مشکلات میتوان دریافت که او تحت تاثیر فشارهای زندگی، مثل رشتههایی که در زیر بار سنگینی تاب میآورند، دچار ضعف شده است.
موی بروی نرسته جز که نمدپوست بروی نمانده جز که جناغ
هوش مصنوعی: این بیت به نوعی به زیبایی و ظرافت اشاره دارد. شعری که در آن به مو و پوست اشاره شده، نشان دهندهی لطافت و زبری در زیبایی است. به طور کلی، میتوان گفت که شاعر به مقایسهی بین مو و پوست پرداخته و به زیباییهای ظاهری و ویژگی‌های خاص اشاره می‌کند.
گشته از خرقهای گوناگونپشت ریشش چو کلبۀ صبّاغ
هوش مصنوعی: ریش او به خاطر پوششهای مختلفی که دارد، مانند کلبهای از رنگها و بافتهای مختلف به نظر میرسد.
کرده باکاهلی ز یک منزلخبر نتن متن خویش ابلاغ
هوش مصنوعی: با بیتوجهی از یک مکان خبر نرساند، خود را معرفی کن و پیام خود را برسان.
گر بدار الجلود برگذردبگریزد ز گند او دبّاغ
هوش مصنوعی: اگر پوستها را حفظ کنیم، بویی که از آنها به مشام میرسد، باعث میشود که دباغی از آنها فرار کند.
نیست یک لحظه فارغ و خالیشکم و پشت او ز استفراغ
هوش مصنوعی: او هرگز لحظهای آرام و بیدغدغه نیست، چون همیشه از درد و ناراحتی شکم و پشتش رنج میبرد.
تختۀ گردنش کند ایمنمرد را از گرفت و گیر الاغ
هوش مصنوعی: تختۀ گردن او باعث میشود که مرد از مشکلات و دردسرهای ناشی از بارکشیدنی بر روی الاغ در امان باشد.
من چو مرهم نشسته بر سر ریشهمچو محدث فراز بیت فراغ
هوش مصنوعی: من مانند پمادی هستم که بر روی زخمی نشسته و در عین حال مانند کسی که سخن تازهای را از بالای یک سرای خوشحالکننده می‌گوید.
میروم مفرد و سلیمان واربر سرم صف کشیده باشه وزاغ
هوش مصنوعی: من به تنهایی میروم و مانند سلیمان، بر سرم گروهی از کلاغها صف کشیدهاند.
چند باشد نشسته بر مرداربلبل مدحت تو همچو کلاغ
هوش مصنوعی: چند بار میتوان بلبل را که بر روی مردار نشسته است ستایش کرد، در حالی که مانند کلاغ بیارزش است؟
رحمتی کن که در مقاساتشکیسۀ صبر کرده ام افراغ
هوش مصنوعی: در دل خود برای درک فضاها صبر و تحمل زیادی را آماده کردهام، پس رحمتی کن و به من لطف کن.
گر زتو مرکبی دگر طلبمکه شدستم عظیم گنده دماغ
هوش مصنوعی: اگر از تو بخواهم که مرکبی دیگر به من بدهی، باید بدانی که من به شدت مغرور و خودخواه شدهام.
این توقّع زمن بدیع مدارکه شدستم عظیم کنده دماغ
هوش مصنوعی: از من انتظار کارهای بزرگ نداشته باش، زیرا که من در موقعیتی نیستم که بتوانم قدمی بلند بردارم.