شمارهٔ ۴ - نکنم اگر چاره
هوش مصنوعی: این شعر در مورد عشق و دلتنگی است. شاعر به احساسات عمیق خود اشاره می‌کند و بیان می‌کند که نمی‌تواند از عشق و یاد معشوق فاصله بگیرد. او به زیبایی و جذابیت معشوق اشاره کرده و از تنهایی و غم ناشی از آن سخن می‌گوید. شاعر همچنین به تمایز و خاص بودن معشوقش در میان دیگران تأکید می‌کند و این عشق را به گونه‌ای توصیف می‌کند که حتی درختان و گل‌ها نیز از آن می‌آموزند. به طور کلی، شعر ابراز احساسات عاشقانه و تأمل در مورد درد و زیبایی عشق است.
نکنم اگر چاره دلِ هرجائی رانتوانم تن ندهم رسوائی را
هوش مصنوعی: اگر نتوانم برای دل آدمهای ناآرام کاری بکنم، هرگز رسوایی را نمیپذیرم.
نرود مرا از سر، سودایت بیروناگرش بکوبی تو سر سودائی را
هوش مصنوعی: هرگز نمیتوانی احساس عاشقانهام را از ذهنم بیرون کنی، حتی اگر تمام تلاش خود را برای نابود کردن آن کنی.
همه شب من اختر شمرم، کی گردد صبحمه من، چه دانی تو غم تنهائی را؟
هوش مصنوعی: من تمام شب را به شمارش ستارهها میگذرانم، نمیدانم صبح چه زمانی خواهد آمد و مه من کی طلوع می‌کند. تو چه میدانی از غم تنهایی؟
چه خوش است اگر دیده رخ دلبر بیندنبود جز این فایده‌ای بینائی را
هوش مصنوعی: دیدن چهره دلبر برای چشم لذتبخش است و جز این، بینایی هیچ فایده‌ای ندارد.
چه قیامت است این که تو در قامت داریبنگر به دنبالت عجب غوغائی را
هوش مصنوعی: این چه شگفتی است که تو با این زیبایی و جذبهات میدرخشی! نگاه کن به آنچه پشت سر تو در حال وقوع است؛ چه هیاهویی بهپا شدهاست!
به چمن بکن جلوه که تا سرو آموزدز قد تو، ای سرو روان، رعنائی را
هوش مصنوعی: به چمن بیاید و زیباییات را به نمایش بگذار، تا سرو که به قد تو مینگرد، زیبایی را بهتر بفهمد، ای سرو دلربا.
نه چو وامقی همچون من گیتی دیده استنه نشان دهد چرخ چو تو عذرائی را
هوش مصنوعی: هیچکس در جهان به اندازه من مانند وامق (شاعر عاشق) نیست و هیچ چیز هم مانند تو زیبایی عذری را نشان نمیدهد.
همه جا غم عشق تو رفت و باز آمدچو ندید خوش تر ز دلم مأوایی را
هوش مصنوعی: غم عشق تو در همه جا پراکنده شد و بار دیگر بازگشت، چرا که دلم هیچ جایی را بهتر از عشق تو نیافت.
تو جهان پر از شهد سخن کردی عارفز تو طوطی آموخته شکرخائی را
هوش مصنوعی: تو دنیای خود را با شیرینی کلمات آراستهای و عارف از تو یاد گرفته است که چگونه سخن گفتن را به زیبایی انجام دهد.