شمارهٔ ۲۳
هوش مصنوعی: این شعر درباره‌ی قدرت و عظمت شاه مشید است که به عنوان پادشاهی عادل و غازی توصیف می‌شود. او به قهر و غضب خود شناخته شده و توانایی‌های او در ایجاد رعب و وحشت در دل دشمنانش اشاره شده است. شاعر با استعاره‌ها و تشبیهات زیبایی، مقام و منزلت شاه را ستایش می‌کند و از توفیقات و بزرگی او در مدیریت و حکمرانی سخن می‌گوید. همچنین، شاعر به عشق و محبت به شاه اشاره می‌کند و بیان می‌دارد که اگرچه ممکن است در شعر قافیه‌های مشابهی وجود داشته باشد، اما هدف او تنها ستایش و ابراز ارادت به شاه است.
قصر هدی شد به سعی شاه مشیّدرایت اسلام سر کشید به فرقَد
هوش مصنوعی: به کمک تلاش و زحمت پادشاه، قصر هدی بنا شده است و پرچم اسلام بر فراز آن برافراشته شده است.
شاه جهان شهریار عالم عادلخسرو غازی طغانشه بن موید
هوش مصنوعی: این بیت به توصیف شخصیتی والا و قدرتمند میپردازد. شخصی را به عنوان شاه جهان و حاکم عادل معرفی می‌کند که سالار و فرماندهای دلاور است. به نوعی، قدرت و عدالت این فرد در عنوانهایش نمایان است و او را به عنوان رهبری بزرگ و محترم در میان مردمش معرفی می‌کند.
آنک مرکب کند صواعق قهرشخاصیت زهر در دماغ طبر زد
هوش مصنوعی: صاعقههای خشم او مانند زهر برای دشمنانش عمل می‌کند و آثار ویرانگری به جا میگذارد.
وانک نشیند بعون بازوی تیغشخنجر سوسن به جای تیغ مهند
هوش مصنوعی: اگر کسی به خنجر سوسن تکیه کند، نشان دهنده تکیه به قدرت و زیبایی است که جای تیغ تند و برنده را گرفته است. این به معنای روی آوردن به ظرافت و لطافت به جای استفاده از زور و قدرت خشن است.
از فزغ قهر و شدت غضب اودر دل کان پاره های خون معقد
هوش مصنوعی: از شدت خشم و قهری که در دل او وجود دارد، پارههای خون در دل به تپش میافتند.
زهره سنگ از نهیب او چو برآمدگردش چرخش لقب نهاد زمرد
هوش مصنوعی: زهره (ستارهای در آسمان) وقتی که از صدای نیرومند او به حرکت آمد، به گردشی در آسمان افتاد و به همین خاطر لقب زمرد را به خود گرفت.
ای به ترقی ورای چار عناصرجاه تو گسترده چار بالش و مسند
هوش مصنوعی: تو که از مرزهای四 عنصر فراتر رفتهای، جاه و مقام تو همچون چهار بال و تختی گسترده است.
رای تو در یک نظر مشاهده کردهنقش قضا و قدر ز تخته ابجد
هوش مصنوعی: با یک نگاه تو، تصاویر مقدر و سرنوشت را بر روی تختهی الفبا دیدم.
دل که چو درّی ست در هوای تو صافیاز کرمت سرخ روی گشت چو بسد
هوش مصنوعی: دل مانند دُرّی است که در آرزوی تو، زلال و خالص شده و به خاطر لطف و کرمت، چهرهاش به سرخی گراییده است.
از دم سرد حسود تو به طبیعتجرم هوا بفسرد چو صرح مُمَرّد
هوش مصنوعی: از نفوذ منفی حسادت تو، طبیعت و شرایط پیرامون دچار فساد و زوال می‌شود، همچون بنایی که از فلز نرم ساخته شده، و به راحتی آسیب میبیند.
منشی حکمت نعوذ بالله اگر هیچبر ورق حال من کشد قلم رد
هوش مصنوعی: اگر دفتری از حکمت به وجود بیاید و قلم حال و وضعیت من را بر روی آن بنویسد، باید از آن پناه برد.
روز وجودم چو روزنامه خصمتگردد از احداث روزگار مسوّد
هوش مصنوعی: روزهایی که وجودم به روزنامهای تبدیل می‌شود، که خبرهای بدی از دشمنیهای زمانه را منعکس می‌کند.
گر بمثل اره بر سرم نهد ای شاهگردش ایام چون حروف مشدد
هوش مصنوعی: اگر مانند اره بر سرم بگذاری، ای پادشاه، گردش روزگار همانند حروف مشدد است.
دست اجل تا که در نیاردم از پایدر نکشم سر زخط مدح تو چون مد
هوش مصنوعی: تا زمانی که دست سرنوشت به من نزدیک نشود، از پا نمیافتم و سرم را از تو به خاطر مدحگویی دور نمیکنم.
گرچه درین شعر یک دو قافیه ذالستنی غرض از شعر قافیه ست مجرد
هوش مصنوعی: هرچند در این شعر تعدادی قافیه وجود دارد، هدف اصلی از سرودن شعر فقط قافیهبندی نیست.
خاصه چو این جنس گفته اند بزرگانعذر من از راه اقتداست ممهد
هوش مصنوعی: بیشتر به این موضوع اشاره شده که وقتی بزرگان درباره‌ی این نوع از چیزها صحبت میکنند، من به خاطر عاشقانهام از آنها پیروی میکنم و این پیروی من را توجیه می‌کند.
تا عرق خد نیکوان بود از لطفراست چو بر برگ گل گلاب مصعد
هوش مصنوعی: تا وقتی که لطف خداوند بر نیکوکاران جاری باشد، مانند گلابی است که بر روی برگ گل میچکد.
همچو می از قطره های خون جگر بادخصم تو را از سموم غم ،عرق خد
هوش مصنوعی: مانند شرابی که از چکیدههای خون دل ساخته شده، دشمن تو را از زهرهای غم، عرق و رنج میسوزاند.