شمارهٔ ۸۰
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به وصف زیبایی محبوبش میپردازد و حالتی عاشقانه و دلتنگی را به تصویر میکشد. او به شباهت محبوب به ماه و سرو اشاره میکند و میگوید که نگاه او باعث بیداری احساساتش شده است. شاعر از درد جدایی و اشکهایش سخن میگوید و میگوید که دلش به عشق محبوب اسیر شده است. او همچنین به بزرگی مقام محبوبش اشاره میکند و او را پشتوانه دین و حقیقت میداند. در نهایت، شاعر بر اثر مرور زمان و حسادت دیگران نسبت به محبوبش تأکید میکند و از روزگار ناخوشی میگوید که بر او میگذرد.
ای ماه سروقامت و ای سرو ماه رویوصل تو تا نموده مرا چند گاه روی
هوش مصنوعی: ای ماه با قد بلند و ای سرو با چهره زیبا، مدت زیادی است که به وصال تو امیدوارم.
شکلم چو نال شد ز هوای تو و توراستبا شکل سرو قامت و بانور ماه روی
هوش مصنوعی: وقتی که هوای تو بر من مستولی شد، حالتی غمگین و زار پیدا کردم، اما در عین حال با زیباییای همچون قامت سرو و درخشانی همچون نور ماه توصیف میشوم.
تا بی حجاب دیده به رویت نگاه کردپر آب دیده دارم زان یک نگاه روی
هوش مصنوعی: چشمانم بیپرده و با شوق به تو خیره شدهاند و به خاطر آن یک نگاه، اشکهایم جاری شده است.
آیینه دلم سیه از آه سینه شدآیینه را سیه شود آری ز آه روی
هوش مصنوعی: دل من به خاطر اندوه و آههایی که از سینهام برمیآید، مانند آینهای تیره و تار شده است. آینه هم به خاطر زیبایی و روشنایی چهرهات، به همین خاطر تیره میشود.
بگرفت خطه دلم اینک سپاه عشقو آورد سوی عالم جان آن سپاه روی
هوش مصنوعی: اینک عشق به سرزمین دل من حملهور شده و جان آن سپاه زیبا را به جهان آورده است.
رویم ز تاب عشق تو زردست و بس بودبر وفق این حدیث که گفتم گواه روی
هوش مصنوعی: چهرهام از عشق تو رنگ پریده است و همین برای شهادت بر گفتهام کافی است.
روی تو از لطافت محض آفرید حقزان خوبتر که وهم نخواهذ مخواه روی
هوش مصنوعی: خداوند چهره تو را از لطافت خالص آفریده است، بنابراین میتوان گفت تو زیباتر از هر تصوری هستی که در ذهن کسی بگنجد.
اندر شب فراق تو شاید که روز وصلبنمایدم زچاه مقنع چو ماه روی
هوش مصنوعی: در شب جداییات شاید بتوانم روز وصالت را نشان دهم، همانطور که ماه از چاه مقنع نمایان میشود.
جان مرا که عاجز هجران توست نیستجز بارگاه مجلس عالی پناه روی
هوش مصنوعی: جان من که از دوری تو به شدت رنج میبرد، تنها جایی که میتواند آرام بگیرد، بارگاه بزرگ و باعظمت توست.
فرخنده مجد ملک سپهر دول که هستایام را ز هیبت او همچو کاه روی
هوش مصنوعی: این بیت به توصیف قدرت و عظمت یک پادشاه اشاره دارد که تأثیر او بر روزگار به اندازهای است که دیگران تحت سلطه و هیبت او قرار میگیرند و خود را کوچک میبینند. به طوری که حضور او مانند وزش باد یا قدرتی است که همه چیز را تحت تأثیر قرار میدهد.
عالی محمدبن علی اشعث آنک بختبنمودش از دریچه تمکین شاه روی
هوش مصنوعی: عالی محمدبن علی اشعث که بخت به او روی آورده و از درب شاهانه به او نگاه میکند.
با روی و رای او نبود مهر و ماه رازین پس بجز نهادن تاج و کلاه روی
هوش مصنوعی: از این پس، تنها با قرار دادن تاج و کلاه بر سر، هیچ چیزی جز محبت و زیبایی او به چشم نخواهد آمد.
اقبال با جلالت قدرش سپید کارخورشید بی عنایت رایش سیاه روی
هوش مصنوعی: در این جمله به جایگاه و ارزش والای اقبال اشاره شده است. او مانند خورشید درخشان است که نورش بدون توجه به نیکی یا بدی آن، بر زمین میتابد و بر سرنوشت افراد تأثیر میگذارد. این بیان از عظمت و تاثیرگذاری اقبال بر زندگی و جهانیان حکایت دارد.
افکنده بر موافق او عیش بهر چشمپوشیده از مخالف او عزّ و جاه روی
هوش مصنوعی: شادی و خوشی را به خاطر کسی که با او همنظر است، گسترش داده و برای کسی که با او مخالف است، مقام و جایگاهش را نادیده گرفته است.
شرم از گناه باشد و خورشید در کشدهر شب ز شرم طلعت او بی گناه روی
هوش مصنوعی: شرم از گناه باعث میشود که هر شب، خورشید به دلیل زیبایی او که بیگناه است، در خود فرورود.
ای پشت دین و مامن حق بارگاه توبخت ابد نهاده بدین بارگاه روی
هوش مصنوعی: ای پشتیبان دین و پناهگاه حقیقت، بخت ابدی در این بارگاه تو قرار داده شده و به این مکان روی آورده است.
راهی که موکب تو بدانجا گذر کنداقبال برنگیرد از آن خاک راه روی
هوش مصنوعی: مسیر و جادهای که کاروان تو از آن عبور کند، خوش شانسی و سعادت از آن خاک هرگز دور نخواهد شد.
جور و عنا چو روزه بر ایوب روز و شبخصم تو را نموده گهی پشت و گاه روی
هوش مصنوعی: زندگی تو پر از سختیها و مشکلات است که مانند روز و شب به تو حملهور میشوند. گاهی به صورت مستقیم با آنها روبهرو میشوی و گاهی از پشت به تو ضربه میزنند.
جایی رسید کار حسودت که از ضمیردارد همی نهفته ز مردم گیاه روی
هوش مصنوعی: حسادت تو به جایی رسید که حتی در دل خودت هم نسبت به دیگران مخفیانه کینه داری، در حالی که ظاهرت خوب و معصوم به نظر میرسد.
تا خسروان دهر و ملوک زمانه راباشد مدام یاره و دیهیم و گاه روی
هوش مصنوعی: تا زمانی که پادشاهان و سران زمانه وجود دارند، با شکوه و جلال خود و زیبایی ظاهری در میان مردم به ظهور میآیند.
از گردش زمانه عدوی تو را مبادجز روزگار ناخوش و عیش تباه روی
هوش مصنوعی: از تغییرات و ظروف زمان، هیچ دشمنی برای تو به جا نماند، جز روزهای ناخوش و لذتی نابود شده.