بخش ۳۰ - حکایت درویش صادق و پادشاه بیدادگر
هوش مصنوعی: پادشاهی بزرگ از سخنان یک مرد فقیر دل‌آزار شد و او را به زندان فرستاد. ولی مرد فقیر ترسی از زندان نداشت و بر این باور بود که این دنیا بسیار زودگذر است و به اندوختن و قدرت دنیا دل نبست. او پیامی برای پادشاه فرستاد، بیان کرد که هیچ غمی ندارد و حتی اگر در زندان بمیرد، به سعادت خود راضی است. مرد فقیر بر این نکته تأکید داشت که زندگی باید با احترام و نیکی سپری شود و انسان نباید برای قدرت و ثروت دیگران را آزار دهد. در نهایت، او از بی‌زبان بودن خود هیچ گونه واهمه‌ای نداشت و اعتقاد داشت که راستگویی همیشه پیروز خواهد بود.
شنیدم که از نیکمردی فقیردل آزرده شد پادشاهی کبیر
هوش مصنوعی: روزی شنیدم که پادشاهی بزرگ از یک مرد نیکوکار و فقیر ناراحت شده است.
مگر بر زبانش حقی رفته بودز گردن‌کشی بر وی آشفته بود
هوش مصنوعی: شاید او به دلیل نافرمانی و سرکشیاش، چیزی بر زبان آورد که باعث آشفتگیاش شده بود.
به زندان فرستادش از بارگاهکه زورآزمای است بازوی جاه
هوش مصنوعی: او را به زندان فرستادند زیرا که از قدرت و سلطهاش تمرد کرده بود.
ز یاران کسی گفتش اندر نهفتمصالح نبود این سخن گفت، گفت
هوش مصنوعی: یکی از دوستان به او گفت که در دل پنهان نکن، چون این حرف مفهومی ندارد و گفتن آن فایدهای ندارد.
رسانیدن امر حق طاعت استز زندان نترسم که یک ساعت است
هوش مصنوعی: انجام فرمان حق به معنای اطاعت است و من از زندان نمیترسم چون این وضعیت موقتی است.
همان دم که در خفیه این راز رفتحکایت به گوش ملک باز رفت
هوش مصنوعی: در همان لحظهای که این راز به صورت پنهانی فاش شد، داستان آن به گوش پادشاه رسید.
بخندید کاو ظن بیهوده بردنداند که خواهد در این حبس مرد
هوش مصنوعی: کسی که به خوشحالی و درستی زندگی میکند، نمیداند که با قضاوت نادرست و بیجهت، ممکن است به دردسرهای بزرگ بیفتد و در نهایت به سرنوشتی ناخوشایند دچار شود.
غلامی به درویش برد این پیامبگفتا به خسرو بگو ای غلام
هوش مصنوعی: یک خدمتگزار پیامی را به یک درویش رساند و گفت: به پادشاه بگو، ای غلام...
مرا بار غم بر دل ریش نیستکه دنیا همین ساعتی بیش نیست
هوش مصنوعی: درد و غم من بر دل شکستهام سنگینی نمیکند، زیرا دنیا فقط همین لحظهای است که در آن زندگی میکنم و بیشتر از این ارزش ناراحتی ندارد.
نه گر دستگیری کنی خرممنه گر سر بری بر دل آید غمم
هوش مصنوعی: اگر به من کمک کنی، خوشحال میشوم و از غمم کاسته میشود؛ اما حتی اگر مرا به شدت ناراحت کنی، باز هم اندوهی در دلم نخواهد ماند.
تو گر کامرانی به فرمان و گنجدگر کس فرومانده در ضعف و رنج
هوش مصنوعی: اگر تو در زندگی موفق باشی و به خواستههایت برسی، دیگران در سختی و مشکلات گرفتار خواهند بود.
به دروازهٔ مرگ چون در شویمبه یک هفته با هم برابر شویم
هوش مصنوعی: وقتی به دروازهٔ مرگ وارد شویم، به یک هفته زمان نیاز داریم تا به یکدیگر برسیم و همسان شویم.
منه دل بر این دولت پنج روزبه دود دل خلق، خود را مسوز
هوش مصنوعی: به دل خود بستگی نداشته باش و برای این دنیا که فقط پنج روز پایدار است، دلخوشی نداشته باش. خودت را به خاطر غم و اندوه دیگران، نسوزان.
نه پیش از تو بیش از تو اندوختندبه بیداد کردن جهان سوختند؟
هوش مصنوعی: همه به غیر از تو پیش از این نیز چیزهای زیادی جمع کردند و در نتیجه، به خاطر ظلم و ستم، جهان را به آتش کشیدند.
چنان زی که ذکرت به تحسین کنندچو مردی، نه بر گور نفرین کنند
هوش مصنوعی: به گونهای زندگی کن که یاد تو با عشق و تحسین بیان شود، نه اینکه پس از مرگت به تو بد و نفرین کنند.
نباید به رسم بد آیین نهادکه گویند لعنت بر آن، کاین نهاد
هوش مصنوعی: نباید سنتهای ناپسند را برقرار کرد، زیرا به آنهایی که چنین کارهایی میکنند، نفرین خواهد شد.
وگر بر سرآید خداوند زورنه زیرش کند عاقبت خاک گور؟
هوش مصنوعی: اگر خداوندی قدرتمند بر سر کسی بیفتد، هیچ چیز نمیتواند او را از سرنوشت نجات دهد و در نهایت به خاک سپرده خواهد شد.
بفرمود دلتنگ روی از جفاکه بیرون کنندش زبان از قفا
هوش مصنوعی: او دستور داد که چهره دلشکستهاش را از بدی دور کنند، زیرا زبانش از پشت به او ضربه میزند.
چنین گفت مرد حقایق شناسکز این هم که گفتی ندارم هراس
هوش مصنوعی: مردی آگاه و اهل حقایق گفت که از آنچه تو گفتی هیچ ترسی ندارم.
من از بی زبانی ندارم غمیکه دانم که ناگفته داند همی
هوش مصنوعی: من به خاطر اینکه نمیتوانم چیزی بگویم نگران نیستم، چون میدانم که او تمام گفتههای ناگفتهام را میداند.
اگر بینوایی برم ور ستمگرم عاقبت خیر باشد چه غم؟
هوش مصنوعی: اگر شخصی در سختی و مشکلات به سر ببرد یا مورد ظلم قرار بگیرد، با این حال اگر در انتها به خوشبختی و خوبی برسد، چرا باید نگران باشد؟
عروسی بود نوبت ماتمتگرت نیکروزی بود خاتمت
هوش مصنوعی: اگر روزگار بر وفق مراد باشد و خوشی در زندگی وجود داشته باشد، پایان زندگی نیز خوش خواهد بود. اما اگر در بدبختی و غم زندگی کنیم، حتی روز شادی هم به ماتم تبدل میشود.