بخش ۱۵ - حکایت
هوش مصنوعی: در این متن، گفته می‌شود که یک فرد سیه‌کار از نردبانی سقوط کرده و جان خود را از دست می‌دهد. پسرش بعد از مدتی گرسنگی و ناراحتی به خواب می‌رود و در خواب حال پدرش را می‌پرسد. پدر به او می‌گوید که به دوزخ می‌افتد و می‌افزاید که نیک‌سیرتی بهتر است از نیکنامی در جهان. او به پسرش توصیه می‌کند که همیشه در جستجوی حقیقت و راست‌گویی باشد و از ریا و فریب دوری کند. او همچنین بر لزوم اخلاص و نیت پاک در اعمال تأکید می‌کند و می‌گوید که ظاهر و باطن باید هماهنگ باشند. او به پسرش نصیحت می‌کند که از حال و هوای خود غافل نشود و امیدوار است که پندهای او در او تأثیر بگذارد. در نهایت، او به این نکته تأکید می‌کند که پشیمانی در آینده ممکن است به وجود آید اگر نصیحت‌ها را نادیده بگیرد.
سیهکاری از نردبانی فتادشنیدم که هم در نفس جان بداد
هوش مصنوعی: یک شخص بدشانس از نردبان سقوط کرد و شنیدم که او در همان لحظه جان خود را هم از دست داد.
پسر چند روزی گرستن گرفتدگر با حریفان نشستن گرفت
هوش مصنوعی: پسری به مدت چند روز گرسنه ماند و سپس دوباره با دوستانش دور هم جمع شد و نشست.
به خواب اندرش دید و پرسید حالکه چون رستی از حشر و نشر و سؤال؟
هوش مصنوعی: او در خواب او را دید و پرسید حالا که از جمع و سوالها رهایی یافتهای، چه احساسی داری؟
بگفت ای پسر قصه بر من مخوانبه دوزخ در افتادم از نردبان
هوش مصنوعی: بگو، پسر، قصهای برای من نگو؛ من از نردبان به جهنم سقوط کردهام.
نکو سیرتی بی تکلف برونبه از نیکنامی خراب اندرون
هوش مصنوعی: اگر کسی دارای سیرت نیک و بیپیرایه باشد، این بهتر از آن است که فقط به داشتن نام نیک و ظاهر خوب اکتفا کند در حالی که درونش خراب و ناپاک باشد.
به نزدیک من شبرو راهزنبه از فاسق پارسا پیرهن
هوش مصنوعی: بهتر است که یک مسافر شبرو و دزد به من نزدیک باشد تا اینکه یک فرد نیکوکار ولی در ظاهر فاسد و غیرصادق.
یکی بر در خلق رنج آزمایچه مزدش دهد در قیامت خدای؟
هوش مصنوعی: کسی که بر در مردم رنج میبرد و سختی میکشد، در قیامت چه پاداشی از خدا دریافت خواهد کرد؟
ز عمرو ای پسر چشم اجرت مدارچو در خانهٔ زید باشی به کار
هوش مصنوعی: ای پسر، در زندگی از عمر خود انتظار پاداش نداشته باش، زیرا وقتی که در خانهٔ زید به کار مشغول هستی، باید وظیفهات را بهخوبی انجام دهی.
نگویم تواند رسیدن به دوستدر این ره جز آن کس که رویش در اوست
هوش مصنوعی: نمیتوانم بگویم که تنها کسی که میتواند به دوش دوست برسد، کسی است که چهرهاش در مسیر دوست نمایان باشد.
ره راست رو تا به منزل رسیتو در ره نه‌ای، زین قبل واپسی
هوش مصنوعی: اگر میخواهی به مقصد خود برسی، باید در مسیر صحیح قرار بگیری و از گذشته عقبنشینی نکنید.
چو گاوی که عصار چشمش ببستدوان تا به شب، شب همان جا که هست
هوش مصنوعی: مانند گوسالهای که در حال دویدن است و چشمانش بسته شده، او تا شب به دویدن ادامه می‌دهد، در حالی که شب همانجاست که قبلاً بوده.
کسی گر بتابد ز محراب رویبه کفرش گواهی دهند اهل کوی
هوش مصنوعی: اگر کسی با چهرهاش از جایی که عبادت می‌شود دور شود، اهل محله و surroundings میتوانند بر کفر او شهادت دهند.
تو هم پشت بر قبله‌ای در نمازگرت در خدا نیست روی نیاز
هوش مصنوعی: اگر در نماز به سمت قبله نیستی و توجهی به خداوند نداری، همه اعمالت بیفایده است.
درختی که بیخش بود برقراربپرور، که روزی دهد میوه بار
هوش مصنوعی: درختی را پرورش بده که ریشهاش محکم باشد، زیرا او روزی میوههای خوبی به تو خواهد داد.
گرت بیخ اخلاص در بوم نیستاز این بر کسی چون تو محروم نیست
هوش مصنوعی: اگر در دل تو اخلاص و صداقت نباشد، دیگران هم از خوبیها و مزایای تو بینصیب خواهند بود.
هر آن کافکند تخم بر روی سنگجوی وقت دخلش نیاید به چنگ
هوش مصنوعی: هرکسی که تلاش بیهودهای کند و در جایی نادرست یا نامناسب سرمایهگذاری کند، نمیتواند به نتیجهای مثبت دست یابد و در حقیقت، بهرهای از تلاشهایش نخواهد برد.
منه آبروی ریا را محلکه این آب در زیر دارد وحل
هوش مصنوعی: آبروی ظاهری و ناپایدار را از خود دور کن، زیرا این آب در زیر سطح قابلیت و عمق واقعی خود را دارد.
چو در خفیه بد باشم و خاکسارچه سود آب ناموس بر روی کار؟
هوش مصنوعی: وقتی که در پنهان بد رفتاری کنم و خود را حقیر و ناچیز بدانم، چه فایده دارد که در ظاهر اقدام به پاسداری از آبرو و ناموس بکنم؟
به روی و ریا خرقه سهل است دوختگرش با خدا در توانی فروخت
هوش مصنوعی: اگر بتوانی با خداوند ارتباط واقعی برقرار کنی، به راحتی میتوانی ظاهر و ریا را کنار بگذاری و لباس دین و تقوا را به معنای حقیقی آن بپوشی.
چه دانند مردم که در جامه کیست؟نویسنده داند که در نامه چیست
هوش مصنوعی: مردم چه میدانند که در این ظاهر چه کسی نهفته است؟ تنها نویسنده است که میداند در نوشتههایش چه حقیقتی وجود دارد.
چه وزن آورد جایی انبان بادکه میزان عدل است و دیوان داد؟
هوش مصنوعی: در جایی که دلایل و شواهد وجود داشته باشد، وزن و اعتبار هر چیز مورد سنجش قرار میگیرد و عدالت به درستی برقرار می‌شود.
مرائی که چندین ورع می‌نمودبدیدند و هیچش در انبان نبود
هوش مصنوعی: فردی که ظاهر با تقوا و زهد زیادی داشت، در واقع درونش هیچ گونه ارزش و سرمایهای نداشت.
کنند ابره پاکیزه‌تر ز آسترکه آن در حجاب است و این در نظر
هوش مصنوعی: ابرها پاکتر از پوشش هستند، زیرا پوشش مانع دید می‌شود، در حالی که ابرها قابل مشاهده و واضح هستند.
بزرگان فراغ از نظر داشتنداز آن پرنیان آستر داشتند
هوش مصنوعی: بزرگان از کار و تماشای خود رهایى یافته بودند و از آرامش و آسایش در زندگی بهرهمند بودند.
ور آوازه خواهی در اقلیم فاشبرون حله کن گو درون حشو باش
هوش مصنوعی: اگر میخواهی در جامعه و بین مردم مشهور شوی، باید ظاهر زیبا و جذابی داشته باشی، اما در درون باید با سادگی و بیخبری زندگی کنی.
به بازی نگفت این سخن بایزیدکه از منکر ایمن‌ترم کز مرید
هوش مصنوعی: بایزید در گفتگویی به کسی نمیگوید که من از کسی که منکر است، در امانترم، بلکه از مریدان خود احساس امنیت بیشتری می‌کند.
کسانی که سلطان و شاهنشهندسراسر گدایان این درگهند
هوش مصنوعی: افرادی که در مقام سلطان و پادشاه قرار دارند، در واقع همه در برابر این درگاه مانند گدایانی humble هستند.
طمع در گدا، مرد معنی نبستنشاید گرفتن در افتاده دست
هوش مصنوعی: امیدواری به کسی که در وضعیت نامساعدی قرار دارد و دست نیاز به سوی دیگران دراز کرده، کار درستی نیست. نباید از کسی که خود در حال مبارزه با مشکلات است، انتظار کمک داشته باشیم.
همان به گر آبستن گوهریکه همچون صدف سر به خود در بری
هوش مصنوعی: همانطور که صدف برای نگهداری و پرورش یک گوهر، خود را درون صدف محافظت می‌کند، باید با دقت و احتیاط به پرورش استعدادها و گنجینههای درونی خود بپردازید.
چو روی پرستیدنت در خداستاگر جبرئیلت نبیند رواست
هوش مصنوعی: اگر عشق و محبت تو به خداوند از روی صدق و خلوص باشد، این طبیعی است که جبرئیل هم آن را نبیند و کاری نداشته باشد.
تو را پند سعدی بس است ای پسراگر گوش گیری چو پند پدر
هوش مصنوعی: اگر به نصایح من گوش کنی، کافی است که پندهایم را همچون نصیحتهای پدرت در نظر بگیری.
گر امروز گفتار ما نشنویمبادا که فردا پشیمان شوی
هوش مصنوعی: اگر امروز حرفهای ما را نشنوی، ممکن است فردا پشیمان شوی.
از این به نصیحتگری بایدتندانم پس از من چه پیش آیدت!
هوش مصنوعی: از این به بعد بهتر است که نصیحت نکنم، چرا که نمیدانم پس از من چه بر سر تو خواهد آمد!