بخش ۴ - حکایت در معنی سلامت جاهل در خاموشی
هوش مصنوعی: این شعر درباره فردی است که با وجود دانش و خرد خود، در جامعه‌ای خاموش و بی‌صدا زندگی می‌کند. او به این نتیجه می‌رسد که دانایی و دانش باید همراه با احتیاط و سنجیدگی باشد. او متوجه می‌شود که اگر کسی خود را بیش از حد نشان دهد، ممکن است دیگران او را نادان تر از آنچه هست بپندارند. به همین دلیل، او تصمیم می‌گیرد که به جای فخر فروشی، با وقار و آرامش رفتار کند.
شاعر همچنین به اهمیت سکوت و ندانستن در مواقع مناسب اشاره می‌کند و می‌گوید که نادانی بهتر از سخن گفتن بی‌فکر است. در نهایت، او تأکید می‌کند که در صحبت کردن باید به هوش و عقل توجه کرد و نباید مانند طوطی‌های نادان و بی‌معنا حرف زد. سکوت آگاهانه و سخنگویی با تفکر، زینت انسان و نشانه خردمندی است.
یکی خوب‌خلقِ خَلَق‌پوش بودکه در مصر یک‌چند خاموش بود
هوش مصنوعی: یک شخص خوشخلق و موجه وجود داشت که مدتی در مصر سکوت کرده بود.
خردمند مردم ز نزدیک و دوربه گِردش چو پروانه جویانِ نور
هوش مصنوعی: افراد دانا و خردمند، از هر جا که باشند، به خاطر نور و دانشی که دارد، همچون پروانهای به دور او میچرخند و به او نزدیک میشوند.
تفکّر شبی با دلِ خویش کردکه پوشیده زیرِ زبان است مرد
هوش مصنوعی: شبی اندیشیدم که در دل خود پنهان است، چیزی که بر زبان نمیآید.
اگر همچنین سر به خود در‌بَرمچه دانند مردم که دانشوَرم؟
هوش مصنوعی: اگر من به خودم بپردازم و در درون خود غرق شوم، مردم چه میدانند از حال من که دانا هستم؟
سخن گفت و دشمن بدانست و دوستکه در مصر نادان‌تر از وی هم‌اوست
هوش مصنوعی: او صحبت کرد و دشمن و دوست هر دو متوجه شدند که در مصر، کسی نادان‌تر از او وجود دارد.
حضورش پریشان شد و کار زشتسفر کرد و بر طاقِ مسجد نبشت
هوش مصنوعی: حضور او دچار اضطراب شد و کار ناپسند را انجام داد و بر دیوار مسجد نوشت.
در آیینه گر خویشتن دیدمیبه بی‌دانشی پرده ندریدمی
هوش مصنوعی: اگر به حقیقت خودم مینگریستم، به خاطر نادانیام پردهنشینی نمیکردم.
چنین زشت از آن پرده برداشتمکه خود را نکو‌روی پنداشتم
هوش مصنوعی: من از پرده زشتی کنار رفتم، زیرا خود را زیبا و نیکو میدیدم.
کم‌آواز را باشد آوازه تیزچو گفتی و رونق نماندت گریز
هوش مصنوعی: کسی که کم صحبت می‌کند یا صدایش بلند نیست، هنگام نیاز به کلام میتواند تاثیرگذارتر باشد. وقتی چیزی را گفتی و جذابیتی برایت نمانده، بهتر است که دوری کنی.
تو را خامشی ای خداوندِ هوشوقار است و نا‌اهل را پرده‌پوش
هوش مصنوعی: تو ای خداوند باهوش و باوقار، سکوت تو مانند پردهای است که نادانان را میپوشاند.
اگر عالِمی هیبتِ خود مبَروگر جاهلی پردهٔ خود مدَر
هوش مصنوعی: اگر عالِمی، شایستگی و زیبایی خود را از دست بدهد، نیکو نیست و اگر جاهلی، ادب و حیا را از خود دور کند، پسندیده نیست.
ضمیرِ دلِ خویش منمای زودکه هر گه که خواهی توانی نمود
هوش مصنوعی: اگر از احساسات درون خود زود پردهبرداری کنی، بدان که هر زمان که بخواهی میتوانی تغییرش دهی.
ولیکن چو پیدا شود رازِ مردبه کوشش نشاید نهان باز کرد
هوش مصنوعی: اما زمانی که راز یک مرد آشکار شود، نباید با تلاش برای پنهان کردن آن، دوباره آن را مخفی کرد.
قلم سِرِّ سلطان چه نیکو نهفتکه تا کارد بر سر نبودش نگفت
هوش مصنوعی: قلمی که رازهای سلطان را به خوبی پنهان کرده است، تا زمانی که کاردی بالای سرش نباشد، چیزی از آن بر زبان نمیآورد.
بهایم خموشند و گویا بشرزبان‌بسته بهتر که گویا به شر
هوش مصنوعی: حیوانات ساکت هستند و انسانها زبان بستهاند. بهتر است انسانهایی که نمیتوانند صحبت کنند، نسبت به کسانی که صحبت میکنند و به شر و بدی دچار میشوند، خاموش باشند.
چو مردم سخن گفت باید به هوشو‌گر‌‌نه شدن چون بهایم خموش
هوش مصنوعی: وقتی انسان صحبت می‌کند، باید با دقت و هوشیاری مراقب کلماتش باشد؛ وگرنه ممکن است مانند حیوانات بی‌صدا و خاموش شود.
به نطق است و عقل آدمی‌زاده فاشچو طوطی سخنگوی نادان مباش
هوش مصنوعی: انسان باید از نطق و عقل خود به درستی استفاده کند و مانند طوطی که بدون دانایی سخن می‌گوید، بی‌فکر و نادان صحبت نکند.
به نطق آدمی بهتر است از دوابدواب از تو به گر نگویی صواب
هوش مصنوعی: بهتر است که انسان با کلامش سخن بگوید تا اینکه مانند چهارپایان بیزبان باشد؛ اگر تو چیزی را به درستی بیان نکنی، از آن بهتر است که حرفی نزنی.