بخش ۱ - سر آغاز
هوش مصنوعی: این شعر به پرسش و تأمل درباره عمر و زمان میپردازد. شاعر به فردی که عمرش به هفتاد سال رسیده، یادآوری میکند که چرا در این مدت بهرهبرداری نکرده و از فرصتها استفاده نکرده است. او بر این نکته تأکید میکند که در روز قیامت، مردانگی و جایگاه انسانها بر اساس اعمال نیکو سنجیده خواهد شد و کسانی که کارهای خوب انجام دادهاند، در موقعیت بهتری خواهند بود. شاعر به این معنا اشاره میکند که زندگی کوتاه است و باید هر روز را غنیمت شمرد و از فرصتی که داریم به بهترین شکل استفاده کنیم. همچنین یادآوری میکند که اگر به غفلت گذرانده شود، فرصتهای زندگی از دست خواهد رفت و انسان باید به فعالیت و تلاش بپردازد تا در زندگی آیندهاش سرافراز باشد.
بیا ای که عمرت به هفتاد رفتمگر خفته بودی که بر باد رفت؟
هوش مصنوعی: بیا ای کسی که عمرت به هفتاد سال رسید، آیا خواب بودهای که این زمان از دست رفت؟
همه برگ بودن همی ساختیبه تدبیر رفتن نپرداختی
هوش مصنوعی: تو همواره در حال ایجاد و ساختن به نظر میآیی، اما در حقیقت به تدبیر و برنامهریزی خوبی برای رفتن و اقدام نکردی.
قیامت که بازار مینو نهندمنازل به اعمال نیکو دهند
هوش مصنوعی: در روز قیامت، در بازار بهشت، مکانها و منزلتها به کسانی داده میشود که اعمال نیک و صالحی انجام دادهاند.
بضاعت به چندان که آری بریوگر مفلسی شرمساری بری
هوش مصنوعی: اگر چیزی برای بخشش داری، با کمال میل آن را بده، اما اگر چیزی نداری، بهتر است خجالت نکشی و در نهان بمان.
که بازار چندان که آکندهترتهیدست را دل پراکندهتر
هوش مصنوعی: هر چه بازار پر رونقتر و شلوغتر باشد، دل بیپول و تهیدست بیشتر آشفته و نگران میشود.
ز پنجه درم پنج اگر کم شوددلت ریش سرپنجهٔ غم شود
هوش مصنوعی: اگر از دستم پنج جا کم شود، دل تو با غم پر میشود و آسیب میبیند.
چو پنجاه سالت برون شد ز دستغنیمت شمر پنج روزی که هست
هوش مصنوعی: وقتی که پنجاه سال از عمرت گذشت، این پنج روزی که باقی مانده را غنیمت بشمار.
اگر مرده مسکین زبان داشتیبه فریاد و زاری فغان داشتی
هوش مصنوعی: اگر مردهی بیچاره زبان داشت و میتوانست حرف بزند، حتماً از درد و عذابش فریاد و زاری میکرد.
که ای زنده چون هست امکان گفتلب از ذکر چون مرده بر هم مخفت
هوش مصنوعی: ای زنده، چرا که امکان دارد صحبت کنی، زبانت را از یاد خداوند باز مدار، چون مردهای که در سکوت خود چیزی را پنهان ندارد.
چو ما را به غفلت بشد روزگارتو باری دمی چند فرصت شمار
هوش مصنوعی: زمانی که روزگار بر ما غفلت میورزد، تو نیز بگذار مدتی را برای خودت در نظر بگیری و از آن بهرهبرداری کنی.