غزل شمارهٔ ۳۳
هوش مصنوعی: این شعر در مورد تنهایی عابد پرهیزگار و جستجوی او به سمت خرابات (محل خوشگذرانی) است. او در پی فراموشی دنیا و مشکلاتش به سمت لذتهای آن میرود و از به دوش کشیدن بار عمل در قیامت میترسد. شاعر به نکتهای اشاره میکند که در آن روز، اعمال نیک و نام نیک از اهمیت بیشتری برخوردار است. او به نادیده گرفتن عیبها توسط دیگران و نزدیکی دلها تأکید میکند و در پایان میگوید که اگر انسانها نتوانند اعمال نیک انجام دهند، لااقل داشتن نام نیک در خاطرشان مهم است.
ره به خرابات برد، عابد پرهیزگارسفرهٔ یکروزه کرد، نقد همه روزگار
هوش مصنوعی: راهی را انتخاب کرد که به مکانی پر از لذت و رهایی میرسد، در حالی که عابدی دیندار تصمیم گرفت تنها برای یک روز زندگی کند و از تمام داراییهایش در همان لحظه بهرهبرداری کند.
ترسمت ای نیکنام، پای برآید به سنگشیشهٔ پنهان بیار، تا بخوریم آشکار
هوش مصنوعی: میترسم ای بزرگوار، که پای تو به سنگی برخورد کند. شیشهای از راز را بیاور، تا آشکارا از آن بهرهمند شویم.
گر به قیامت رویم، بی خر و بار عملبه که خجالت بریم، چون بگشایند بار
هوش مصنوعی: اگر در روز قیامت برویم، بهتر است که بدون گناه و بار سنگین اعمال بد حاضر شویم تا شرمنده نشویم، هنگامی که بار گناهان از ما برداشته شود.
کان همه ناموس و بانگ، چون درم ناسرهروی طلی کرده داشت، هیچ نبودش عیار
هوش مصنوعی: تمام ناموس و شهرتش همچون سکهای بیارزش و بیکیفیت بود که بر رویش زرق و برق میتابید، اما در باطن هیچ ارزشی نداشت.
روز قیامت که خلق، طاعت و خیر آورندما چه بضاعت بریم، پیش کریم؟ افتقار
هوش مصنوعی: در روز قیامت که مردم اعمال نیک و اطاعتهای خود را به پیشگاه خداوند میآورند، ما با چه امکانات و چیزی میتوانیم در مقابل آن بزرگوار حاضر شویم؟ نیاز و در خواست ما بیشتر از هر چیز در آن روز نمایان خواهد شد.
کار به تدبیر نیست، بخت به زور آوریدولت و جاه آن سریست، تا که کند اختیار
هوش مصنوعی: کارها به تدبیر و برنامهریزی نیست، بلکه شانس و سرنوشت است که قدرت و مقام را به دست میآورد. این موضوع بستگی به این دارد که چه کسی اختیار را در دست گیرد.
بس که خرابات شد، صومعهٔ صوف پوشبس که کُتُبخانه گشت، مصطبهٔ دُردخوار
هوش مصنوعی: به دلیل زیاد شدن فساد و خرابی، خانههای عبادت و زهد به حال خرابی درآمدهاند و کتابخانهها بیشتر به محلی برای اندوه و درد تبدیل شدهاند.
مدعی از گفت و گوی، دولت معنی نیافتراه نبرد از ظلام، ماه ندید از غبار
هوش مصنوعی: مدعی در مکالمات خود نتوانست حقیقت را بیابد و در میانه نبرد، همچون ماهی که در تاریکی و غبار پنهان شده، نتوانست راه خود را پیدا کند.
مطرب یاران بگوی، این غزل دلپذیرساقی مجلس بیار، آن قدح غمگسار
هوش مصنوعی: ای مطرب، به دوستان بگو که این شعر زیبا را بخوان، و ساقی مجلس، آن جامی را که غم را از دل میبرد بیاور.
گر همه عالم به عیب، در پی ما اوفتدهر که دلش با یکیست، غم نخورد از هزار
هوش مصنوعی: اگر همه مردم به دنبال عیبها و نقصهای ما بیفتند، کسی که دلش با یک نفر است، نباید نگران باشد و از هزار مشکل ناراحت شود.
سعدی اگر فعل نیک از تو نیاید همیبد نبود نام نیک، از عقبت یادگار
هوش مصنوعی: اگر کار نیک از تو سر نمیزند، دستکم نام نیکو از تو باقی خواهد ماند و این یادگاری خوب است.