غزل شمارهٔ ۱۸۵
هوش مصنوعی: این شعر از سعدی به توصیف زیبایی و همچنین تأثیر عشق بر انسان‌ها می‌پردازد. شاعر می‌گوید که هیچ‌کس نمی‌تواند عیب او را نمایان کند چرا که همه به عشق معشوقش دلبسته‌اند. او معشوق را فرشته‌ای می‌داند که از زیبایی‌اش توان مقاومت در برابر او را نیست. شاعری از او به عنوان فرزندی که موجب افتخار والدینش است یاد می‌کند و به توصیف ویژگی‌های ظاهری معشوق می‌پردازد. در نهایت، سعدی به ایمان و وفاداری خود به عشق اشاره می‌کند و می‌گوید که قلبی که به عشق او وابسته شده، دیگر نمی‌تواند به کسی دیگر تعلق بگیرد.
کسی به عیب من از خویشتن نپردازدکه هر که می‌نگرم با تو عشق می‌بازد
معنی: هیچ کس عشق ورزیدن مرا به تو به دلیل مبتلا
بودن خود عیب نمیشمارد؛ برای این که هر کس را میبینیم عاشق توست. - منبع: شرح غزلهای سعدی
فرشته‌ای تو بدین روشنی نه آدمیینه آدمیست که بر تو نظر نیندازد
معنی: تو با این درخشش و تابندگی آدم نه، بلکه
فرشته‌ای و آن کسی که به تو توجه نکند و بر تو نظری نیندازد، آدمی نیست. - منبع: شرح غزلهای سعدی
نه آدمی که اگر آهنین بود شخصیدر آفتاب جمالت چو موم بگدازد
/ معنی: نه تنها آدمیزاد، بلکه اگر تنی هم از
آهن داشته باشد، باز در برابر خورشید زیبایی تو چون موم گداخته میشود. - منبع: شرح غزلهای سعدی
چنین پسر که تویی راحت روان پدرسزد که مادر گیتی به روی او نازد
معنی: شایسته است که روزگار بهسان مادری به چهرهٔ زیبای پسری چون تو که موجب راحت روح و روان پدر است، افتخار کند و ببالد. - منبع: شرح غزلهای سعدی
کمان چفته ابرو کشیده تا بن گوشچو لشکری که به دنبال صید می‌تازد
معنی: یار ابروان کمانی و پیوستهٔ خود را تا زیر
لالهٔ گوش کشیده است، همانند یک دلاور جنگی که به تعقیب صید می‌تازد. - منبع: شرح غزلهای سعدی
کدام گل که به روی تو ماند اندر باغکدام سرو که با قامتت سر افرازد
معنی: کدام گل در باغ وجود دارد که بتوان روی تو
را بدان تشبیه کرد؟ یا کدام سرو هست که بتواند پیش قامت بلندت سر برافرازد و ادعای
بلندی و راستی نماید؟ - منبع: شرح غزلهای سعدی
درخت میوه مقصود از آن بلندترستکه دست قدرت کوتاه ما بر او یازد
معنی: مقصود همانند درختی میوهدار است و میوه آن
بلندتر از آن است که دست کوتاه ما توان دست یازیدن بدآن را داشته باشد. - منبع: شرح غزلهای سعدی
مسلمش نبود عشق یار آتشرویمگر کسی که چو پروانه سوزد و سازد
معنی: عشق ورزیدن به چهرهٔ آتشین محبوب جز برای
عاشقی که همانند پروانه میسوزد و میسازد، مسلّم و محقّق نیست. - منبع: شرح غزلهای سعدی
مده به دست فراقم پس از وصال چو چنگکه مطربش بزند بعد از آن که بنوازد
معنی: ای معشوق، مرا همچون چنگنواز
که در آغاز چنگ را آرام نوازش می‌کند و سپس با زخمه میزند، به درد فراق و هجران گرفتار مکن. (بعد
از آنکه ملاطفت وصال را چشیدم بیرحمانه به دست کوبههای فراق مسپار.) - منبع: شرح غزلهای سعدی
خلاف عهد تو هرگز نیاید از سعدیدلی که از تو بپرداخت با که پردازد
معنی: پیمانشکنی و خلاف ورزیدن با تو از سعدی بر
نمیآید؛ به راستی کسی که دلش را از مهر تو تهی کرده، با عشق چه کسی پر کند و پس
از تو به عشق چه کسی پردازد؟ - منبع: شرح غزلهای سعدی / دکتر محمدرضا برزگر خالقی / دکتر تورج عقدایی