غزل شمارهٔ ۳۰۰
هوش مصنوعی: این شعر درباره عشق و صبر عاشقانه است. شاعر می‌گوید که عاشق باید در برابر ناملایمات و جفای یار صبر کند و رضایت خود را برای رضای یار ترک کند. عشق واقعی موجب می‌شود که عاشق حتی اگر به او آسیب برسد، اشتباهات خود را ببیند و خطای یار را نادیده بگیرد. شاعر به عشق و فراق اشاره می‌کند و بر این نکته تأکید می‌کند که هدف عاشق، تنها رسیدن به یار است. او همچنین می‌گوید که درد و چالش‌های عشق را نمی‌توان با هیچ چیز دیگری عوض کرد و در کنار یار، همه چیز معنی پیدا می‌کند. در نهایت، شاعر به وحدت و نزدیکی عاطفی با یار اشاره می‌کند و می‌گوید که هر کس در جمع باشد، ولی باید چهره واقعی یار را بشناسد و به آن پی ببرد.
یار آن بود که صبر کند بر جفای یارترک رضای خویش کند در رضای یار
هوش مصنوعی: یار واقعی کسی است که بر ناملایمات و سختیهای محبوبش صبر کند و به خاطر رضایت او، از خواستههای شخصی خود چشمپوشی کند.
گر بر وجود عاشق صادق نهند تیغبیند خطای خویش و نبیند خطای یار
هوش مصنوعی: اگر بر وجود عاشق ستمی برود، او فقط خطای خود را میبیند و اشتباهات معشوق را نادیده میگیرد.
یار از برای نفس گرفتن طریق نیستما نفْس خویشتن بکُشیم از برای یار
هوش مصنوعی: محبوب برای به دست آوردن نفس و زندگی معنوی راه و رسمی ندارد، بلکه ما باید نفس خود را قربانی کنیم تا محبوب به زندگیاش ادامه دهد.
یاران شنیده‌ام که بیابان گرفته‌اندبی‌طاقت از ملامت خلق و جفای یار
هوش مصنوعی: شنیده‌ام که دوستان به بیابان پناه بردهاند، زیرا از سرزنش مردم و بدیهای یار نقش بر آب شدهاند.
من ره نمی‌برم مگر آن جا که کوی دوستمن سر نمی‌نهم مگر آن جا که پای یار
هوش مصنوعی: من هیچ مسیر و راهی را نمیروم مگر اینکه به سمت دوستیام باشد و هیچ جا نمینشینم مگر اینکه پای یارم باشد.
گفتی هوای باغ در ایام گل خوش‌ستما را به در نمی‌رود از سر هوای یار
هوش مصنوعی: تو گفتی که هوای باغ در زمان گل زیباست و دلانگیز، اما من هرگز نمیتوانم از یاد محبوبم دست بردارم.
بُستان بی‌مشاهده دیدن مجاهده‌ستور صد درخت گل بنشانی به جای یار
هوش مصنوعی: باغی که در آن خبری از دیدار محبوب نباشد، در حقیقت، تلاش و زحمت است. حتی اگر صد درخت گل هم بکارید، باز هم نمیتواند جای محبوب را پر کند.
ای باد اگر به گلشن روحانیان رَوییار قدیم را برسانی دعای یار
هوش مصنوعی: ای باد، اگر به باغی بروی که مخصوص روحانیان است، خواهش میکنم پیام عشق قدیم ما را به یار برسانی و دعای او را منتقل کن.
ما را ز درد عشق تو با کس حدیث نیستهم پیش یار گفته شود ماجرای یار
AI: ما هیچ کس را در مورد درد و عشق تو خبر نداریم و حتی نمیتوانیم ماجرای عشق خود را با یارمان در میان بگذاریم. (تصحیح AI: ما با هیچ کس در مورد درد و عشق تو سخنی نداریم و ماجرای عشق خود را با یارمان در میان میگذاریم.)
هر کس میان جمعی و سعدی و گوشه‌ایبیگانه باشد از همه خلق آشنای یار
AI: هر کسی که در جمع دوستان باشد و خود را از آنها جدا کند، در حقیقت از همهی مردم نزدیکتر به محبوبش است. (تصحیح AI: هر کسی در جمع دوستان باشد، ولی سعدی خود را از آنها جدا کند. در حقیقت او از همهٔ مردم بیگانه و نزدیکتر به محبوبش است.)