غزل شمارهٔ ۳۵۵
هوش مصنوعی: این شعر دعوت به لطف و عشق و زندگی شاد است. شاعر از شنونده می‌خواهد که قبل از طلوع صبح و بیداری، به لذت‌های زندگی بپردازد و از خوشی‌ها و زیبایی‌ها بهره‌برداری کند. او به تماشای گل‌ها و درختان می‌پردازد و بر لزوم ایجاد لحظات خوب و شاد تأکید می‌کند. همچنین به طوطی و بلبل به عنوان نمادهای زیبایی و شادی اشاره می‌کند و در نهایت از غلام خود می‌خواهد که در این مسیر او را همراهی کند.
اِنْتَبِهْ قَبلَ السَّحَر
یا ذَالْمَنامنوبت عشرت بزن، پیش آر جام
هوش مصنوعی: بیدار شو قبل از اینکه خواب تو را بگیرد، ای کسی که در خواب غفلت هستی! زمان لذت بردن فرا رسیده است، جام را به جلو بیاور و شروع کن به شادی.
تا سوار عقل بردارد دمیطبع شورانگیز را دست از لگام
هوش مصنوعی: تا زمانی که عقل به ما اجازه میدهد، باید از شور و هیجانهای خود لذت ببریم و آنها را کنترل کنیم.
دَوری از بَط در قدح کن پیش از آنکدر خروش آید خروس صبحِ بام
معنی: به اندازه یک دور از صراحی
شراب در کاسه بریز پیش از آنکه خروس سحری به صدا درآید و صبح را اعلام کند. - منبع: شرح غزلهای سعدی
مرغ جانم را به مشکین سلسلهطوق بر گردن نهادی چون حَمام
AI تصحیحشده: جانم را مانند یک پرنده، با زنجیر (=گیسوان) خوشبو و زیبا (که) به گردن آویختهای، همچون یک حمام (=کبوتر) که در آرامش قرار دارد، (به دام انداختی و طوق بر گردنش انداختی.)
ز آهنین چنگال شاهین غمترخنه رخنه‌ست اندرون من چو دام
هوش مصنوعی: غم تو مانند چنگالهای آهنین شاهین، درون من نفوذ کرده و مرا اسیر خود کرده است.
ساعتی چون گل به صحرا درگذریک زمان چون سرو در بستان خرام
هوش مصنوعی: یک لحظه مانند گلی در دشت بگذران و یک زمان مانند سروی در باغ با وقار و زیبایی حرکت کن.
تا شود بر گل نکورویی وَبالتا شود بر سرو، رعنایی حرام
تا بر گل زیبایی وبال و عذاب شود، بر سرو نیز رعنایی و بلندقامتی حرام گردد.
طوطیانِ جان سعدی را به لطفشکری ده از لب یاقوت‌فام
هوش مصنوعی: طوطیهای جان سعدی را با زبان شیرین و دلنشین لب یاقوتیات شاد کن.
نالهٔ بلبل به مستی خوش‌تر استساتَکینی ساتَکینی ای غلام
معنی: ناله بلبل هنگامی که مست باشد
خوشنواتر است. ای غلام، پیالهای شراب ده؛
زیرا در مستی بهتر میسرایم. - منبع: شرح غزلهای سعدی / دکتر محمدرضا برزگر خالقی / دکتر تورج عقدایی