غزل شمارهٔ ۵۰۲
هوش مصنوعی: این شعر درباره عشق و دلدادگی است. شاعر از زیبایی و دلربایی محبوبش می‌گوید، اما در عین حال به سنگینی دل و رفتار سرکش او اشاره می‌کند. او در طول شب‌های هجرانش تنها آرزوی روشنایی دارد و آماده است تا تمامی احساساتش را در مقابل محبوبش فدای او کند. شاعر به تضادهایی که در عشق تجربه می‌شود، از جمله وفا و بی‌وفایی، اشاره کرده و به عاشقانی که در عشق دچار سختی‌ها و آزمایش‌ها می‌شوند، توصیه می‌کند که اگر طاقت این موارد را ندارند، از عاشقی دست بکشند. در نهایت، به نوعی از واقعیت تلخ عشق و دشواری‌های آن اشاره می‌کند.
تو با این لطف طبع و دل‌رباییچنین سنگین‌دل و سرکش چرایی؟
هوش مصنوعی: چرا با این همه زیبایی و مهربانی، هنوز دل تو سخت و سرکش است؟
به یک بار از جهان دل در تو بستمندانستم که پیمانم نپایی
هوش مصنوعی: یکباره دیوانهوار به تو دل سپردم، غافل از این که پیمانی که میان ماست، پایدار نخواهد بود.
شب تاریکِ هجرانم بفرسودیکی از در درآی ای روشنایی
هوش مصنوعی: در شب تاریک فراق و دوری، به من اجازۀ ورود بده که ای روشنی، به زندگیام بیایی.
سری دارم مهیا بر کف دستکه در پایت فشانم چون درآیی
هوش مصنوعی: فکری در سر دارم که آن را در دستانم آماده کردهام تا وقتی تو وارد شوی، آن را به پای تو بریزم.
خطای محض باشد با تو گفتنحدیث حسن خوبان ختایی
هوش مصنوعی: حتی سخن گفتن از خوبیهای خوبان هم اشتباه است، چرا که تو بهترین هستی و هیچ کس به پای تو نمیرسد.
نگاری سخت محبوبی و مطبوعولیکن سست‌مهر و بی‌وفایی
هوش مصنوعی: زنی زیبا و دلنشین را میبینیم، اما او در عشق سست و بیوفا است.
دلا گر عاشقی دائم بر آن باشکه سختی بینی و جور آزمایی
هوش مصنوعی: ای دل، اگر عاشق هستی، همواره آماده باش که با سختی‌ها و مشکلات روبهرو شوی و آنها را تحمل کنی.
و گر طاقت نداری جور مخدومبرو سعدی که خدمت را نشایی
هوش مصنوعی: اگر قدرت تحمل مشکلات و سختیهای خدمت به دیگران را نداری، بهتر است از این کار دست برداری. سعدی می‌گوید که خدمت کردن به دیگران نیازمند صبر و تحمل است.