غزل شمارهٔ ۶۱۷
هوش مصنوعی: این شعر از سعدی به بیان احساسات عمیق عشق و درد دل می‌پردازد. شاعر در آن به روابط دوستانه و معانی عمیق عشق اشاره می‌کند و می‌گوید که گاهی محبت و مهربانی به درستی درک نمی‌شود. او از دوری و جدایی رنج می‌کشد و به تشنگی روحی خود اشاره می‌کند. همچنین، شاعر به انتظاراتش از عشق و وفاداری اشاره می‌کند و نمی‌تواند به سادگی احساساتش را بیان کند. در نهایت، او از غم و درد خود سخن می‌گوید و نشان می‌دهد که عشق الهی و انسان‌دوستانه‌اش او را به شدت تحت تاثیر قرار داده است.
نه طریقِ دوستان است و نه شرطِ مهربانیکه به دوستان یک‌دل سر دست برفشانی
لغت نامه دهخدا: سردست برفشاندن یعنی غضب کردن
دلم از تو چون برنجد؟ که به وهم در نگُنجدکه جواب تلخ گویی، تو بدین شکردهانی
چگونه ممکن است دلم از تو برنجد؟ در حالی که حتی نمیتوان تصور کرد که از دهان شیرین همچون شکر تو کلام تلخی بیرون بیاید.
نفسی بیا و بنشین، سخنی بگو و بشنوکه به تشنگی بمُردم، برِ آب زندگانی
هوش مصنوعی: بیا و لحظهای را با هم بگذران و صحبت کنیم؛ من به شدت تشنه هستم و نیاز دارم تا از زندگی و تجربیاتم بگویم و بشنوم.
غم دل به کس نگویم که بگفت رنگ رویمتو به صورتم نگه کن که سرایرم بدانی
هوش مصنوعی: من ناراحتیها و غمهای خود را به کسی نمیگویم، چون او به من گفته است که رنگ چهرهام می‌گوید چه حالی دارم؛ کافی است به صورتم نگاه کنی تا بفهمی چه بر من میگذرد.
عجبت نیاید از من، سخنان سوزناکمعجب است اگر بسوزم چو بر آتشم نشانی؟
هوش مصنوعی: عجبی ندارد که من سخنانی پرشور و سوزان میگویم. چیزی عجیبتر این است که اگر من در آتش احساساتی که دارم بسوزم، نشانهای از آن نداشته باشم.
دلِ عارفان ببردند و قرار پارسایانهمه شاهدان به صورت، تو به صورت و معانی
هوش مصنوعی: دل عارفان را تسخیر کردهاند و آرامش پرهیزگاران را گرفتهاند؛ زیرا تمام شهدای عشق، در زیبایی چهره و عمق معانی تو حبس شدهاند.
نه خلاف عهد کردم که حدیث جز تو گفتمهمه بر سر زبانند و تو در میان جانی
هوش مصنوعی: من هیچ عهدی را نقض نکردهام؛ زیرا هیچ حرفی جز تو را به زبان نیاوردهام، ولی تو خود در دل و جان من جای داری.
اگرت به هر که دنیا، بدهند حیف باشدوگرت به هر چه عقبی، بخرند رایگانی
هوش مصنوعی: اگر به هر کسی دنیا بدهند، چیزی ارزشمند از دست رفته است و اگر به هر قیمتی به فکر خریدن آخرت باشی، این کار بیفایده و بیهیچ هزینهای است.
تو نظیر من ببینی و بدیل من بگیریعوض تو من نیابم که به هیچ کس نمانی
اگر تو مانند من را ببینی و کسی را جای من بگذاری، هیچ کس دیگری را نمیتوانم پیدا کنم که به جای تو باقی بماند.
نه عجب کمال حسنت که به صد زبان بگویمکه هنوز پیش ذکرت، خجلم ز بی زبانی
هوش مصنوعی: چقدر زیباست که بخواهم درباره زیباییات با هزار زبان صحبت کنم، اما هنوز وقتی نام تو را میآورم، از ناتوانی در توصیف تو خجالت میکشم.
مده ای رفیق! پندم که نظر بر او فکندمتو میان ما ندانی که چه می‌رود نهانی
هوش مصنوعی: دوست گرامی، نیازی به نصیحت تو ندارم، چون وقتی به او نگاه میکنم متوجه میشوم که در دل ما چه اتفاقاتی در حال وقوع است که تو از آن بیخبری.
مزن ای عدو! به تیرم که بدین قَدَر نمیرمخبرش بگو که جانت، بدهم به مژدگانی
هوش مصنوعی: به دشمنم بگو که با تیرش نمی‌تواند به راحتی مرا از پا درآورد. اگر میخواهد خبری بدهد، بگو تا جانم را برای خوشحالیاش فدای او کنم.
بتِ من چه جای لیلی که بریخت خون مجنوناگر این قمر ببینی، دگر آن سَمَر نخوانی
هوش مصنوعی: عشق من به بت، به قدری عمیق است که حتی زیباییهای لیلی هم در برابر او هیچ ارزش و نشانهای ندارد. اگر این ماه را ببینی، دیگر هیچ تمایلی به یادآوری سمر (شهر لیلی) نخواهی داشت.
دلِ دردمندِ سعدی، ز محبت تو خون شدنه به وصل می‌رسانی، نه به قتل می‌رهانی
دل دردمند و عاشق سعدی به خاطر عشق به تو به درد آمده و به خون نشسته است. نه او را به وصل و دیدار می‌رسانی و نه با مرگ و نابودی نجاتش میدهی.