بخش ۲۸ - الطبقه الثانیه من ائمة الصوفیه منهم سهل بن عبداللّه التستری رحمه اللّه
هوش مصنوعی: سهل بن عبدالله تستری که با کنیه ابومحمد شناخته می‌شود، یکی از بزرگان علمای زمان خود و از زاهدان شهر بصره بود. او با کرامات و علم اخلاص شناخته می‌شد و با مشایخی چون ذوالنون مصری و جنید صحبت کرده بود. سهل به عنوان یک معلم و پیشوای معنوی شناخته می‌شد و بر این باور بود که بدبختی در علم و بی‌توفیقی در عمل نمایان می‌شود. او علم را به دو دسته تقسیم می‌کرد: علم نافع که موجب عمل می‌شود و علم غیر نافع.
سهل در طول عمرش مدت‌ها به ریاضت پرداخته و به فرایض دینی و عبادات اهمیت می‌داد. او در سخنرانی‌ها و گفتگوهایش اشاره می‌کرد که نشان نیک بختی خدمت به دیگران و راهنمایی مؤمنان است، و بر این باور بود که فتنه‌ها می‌توانند از سه نوع باشند: فتنه عام، فتنه خاص و فتنه اهل معرفت.
وی به این نکته نیز اشاره می‌کرد که اعمال باید با توفیق الهی همراه باشد و بر این باور بود که دعای خالصانه می‌تواند راهگشای مشکلات باشد. سهل با بواسیر روبرو بود و مردم در دعا به او نیکو می‌شدند. ایشان بر این باور بودند که دوستی با خداوند و یافتن رحمت او کلید دستیابی به گشایش‌ها و برکت‌ها در زندگی است. سهل به دیگران توصیه می‌کرد که به خدمت به دیگران پرداخته و به وضعیت دیگران توجه کنند تا در زندگی خود نیز به خوشبختی دست یابند.
هوش مصنوعی: ابومحمد، که نام واقعی او سهل بن عبداللّه بن یونس است، یکی از بزرگترین علمای زمان خود در بصره بوده و به زهد و دینداری شناخته می‌شود. او دارای کرامات و تواناییهای ویژهای بوده و در زمینه علوم اخلاق و ریاضات و آفات کردار صحبت میکند. او امامی بود که قابل اقتدا به او بودند و در امور قوی و در سخن ضعیف بود. سهل شاگرد ذوالنون مصری بوده و با عموی خود محمد بن سوار نیز ارتباط داشته است. او استاد بوعبداللّه سالمی بوده و از دیگر مشایخ نیز بهرهمند شده است، هرچند که قبل از جنید از دنیا رفته است. گفته شده که او در محرم سال سی و سه و دویست درگذشت.
هوش مصنوعی: شیخ الاسلام بیان کرد که از سهل درباره نشانههای بدبختی پرسیدند. او گفت: نشانه بدبختی این است که به تو علم بدهند، اما توفیق عمل به تو ندهند؛ یا اینکه به تو عمل کنند، اما خلوص نداشته باشد. همچنین این است که در حالی که در حال انجام عمل هستی، بیکار باشی و نتوانی با افراد نیکو صحبت کنی و قلبت را به آنها نبخشند. شیخ الاسلام همچنین گفت که به علی خطیب گفتند، بوعبدالله بوذهل درباره نشانههای نیکبختی و بدبختی در بغداد گفت: نشانه نیکبختی این است که به خدمت تو بیایند و تو را در جمع خود حاضر کنند، اما نشانه بدبختی این است که به خدمت تو بیایند ولی تو را در جمع نپذیرند.
هوش مصنوعی: شیخ الاسلام گفت که عتبه غسال بر این باور است که هیچ بدبختیای به دوستی نمیرسد. او معتقد است که اگر کسی با دوست واقعی ارتباط نداشته باشد، نه به دوزخ میافتد و نه به بهشت میرسد.
هوش مصنوعی: شیخ الاسلام فرمود: هیچ نشانهای از بدبختی روشنتر از روزی نیست که در آن، نه برکت افزونی وجود دارد و نه کاهش. و به راحتی میتوان گفت هر چیزی که با کتاب و سنت هیچ مدرکی ندارد، باطل است.
هوش مصنوعی: سهل گفت که فتنه‌ها سه نوع هستند: فتنه عمومی که ناشی از تضییع حقوق است، فتنه خاص که به دلیل اجازه دادن و تفسیر نادرست به وجود میآید، و فتنه اهل معرفت که وقتی حق بر او واجب می‌شود، او تأخیر میکند و آن را در زمان دیگری مطرح میسازد که این هم به نوعی تضییع وقت محسوب می‌شود. شیخ الاسلام میگوید که صوفی باید در زمان خود عمل کند و نه به امید آینده.
هوش مصنوعی: سهل آیات بیان میکند که نشانههای خداوند ویژه اوست، معجزات به پیامبران تعلق دارد، کرامتها برای اولیاءالله است، یاری به مشتاقان میرسد و توانمندیها برای اهل خاص است.
هوش مصنوعی: ضرورت برای پیامبران، قوام برای صدیقین، قوت برای مؤمنان و علم برای حیوانات وجود دارد. همچنین گفته شده که اعمال انسانها به توفیق بستگی دارد و توفیق از سوی خداوند عز و جل است. کلیدهای دعا و تضرع نیز ذکر شده است. ابن سالم میگوید که سه سال از عمرش را میشناسد که در آن شبها به تنهایی به عبادت خدا مشغول بود تا صبح، در حالی که با خدای خود به دعا و نیایش میپرداخت.
هوش مصنوعی: شیخ الاسلام میگوید: ابن باکویه شیرازی نقل کرده که احمد بن بقاعن از اسحاق بن ایوب روایت کرده و سهل بن عبداللّه گفته است: «آغاز این کار علم است که درک نمیشود و پایان آن علم است که تمام نمیشود. و اگر از فقر دوری کنی، پس تو منافق هستی.»
هوش مصنوعی: شیخ الاسلام گفت که ریاضت (زهد و تمرینات روحانی) برای سهل به مدت شصت سال ادامه داشت و تنها دو بار در این مدت دچار تغییر شد. سهل به درویش میگوید که اگر از دل او چیزی شیرین و ارزشمند از انسانها گرفته شود، هرگز به فعلیت و کامیابی نخواهد رسید.
هوش مصنوعی: محمد بن سوار خال و استاد سهل، از شخصیتهای برجسته مشایخ بصره در زمانهای قدیم بودند و در سخنوری شهرت داشتند. سهل میگفت: "ای خدا! به من برهان عطا کن، کی و کجا باید خاموش باشم و کی باید از تو سخن بگویم." سهل به قدری متین و باوقار بود که وقتی هفت ساله بود، لباس مرقع به تن کرد و شبها به تنهایی در خلوت خود میگفت که این لباس را به من بپوشانید! یک پیرمردی به بصره آمده بود و از او پرسید که چرا مرقع به تن دارد؛ او جواب داد که هنوز وقت دعوی نیست و به او تاکید کرد که در وقت بلایا لباس مرقع باید بر تن داشته باشد. سهل در هفت سالگی به این مسیر رفته بود.
هوش مصنوعی: سهل در تفسیر آیهای از قرآن که میگوید: «و برای من از جانب تو، قدرتی یاریدهنده قرار ده» بیان میکند که منظور، زبانی است که از طرف او سخن بگوید و نه از طرف دیگران. همچنین میگوید که خداوند، مخلوقات را با کرم خود آفرید و سپس به رحمت دستور داد و در ادامه، دعوت کرد تا به تفصیل به تمرینات روحی بپردازند.
هوش مصنوعی: سهل، مردی شصت ساله، میگوید که هیچ کس نمیتواند به حقیقت «لا اله الا اللّه» برسد. او تعریف میکند که یک شب در صحرا قدم میزده و وقتی نفس میکشیده، همه ستارههای آسمان همچون نوشتهای بر او ظاهر شده که میگوید: «اللّه اللّه». همچنین سهل اشاره میکند که شیطان از کسی که گرسنه است و به خواب رفته، میگریزد.
هوش مصنوعی: بوعبداللّه سالمی میگوید: هنگامی که وارد سهل زاهد امام خود شدم، طشتی زرین پر از آتش را در پیش او دیدم و عودهایی در حال سوختن بود. هنگامی که این صحنه را دیدم، بیاختیار به دیوار افتادم. وقتی به خودم آمدم، سهل از من پرسید: آیا این شدت و هیجان ناشی از نزدیک بودن به ملوک است؟ در حالتی که ملوک تنها هستند، آیا این موضوع برای تو عجیب است؟
هوش مصنوعی: سهل میگوید: خوشا به حال کسی که دوستانش را جستجو میکند، اگر دوستی پیدا کند، نور و روشنایی یافته است. کسی که در جستجوی محبوب خود است، در واقع در طلب اوست و اگر شفیع و مددکاری پیدا کند، خوشبختیاش کامل می‌شود.
هوش مصنوعی: شیخ الاسلام گفت که سهل تستری به بیماری بواسیر مبتلا بود و سالها باعث رنج مردم می‌شد، اما مردم هر وقت دعا میکردند، از دعاهای او بهرهمند می‌شدند. آیا میدانی چرا؟ چون او برای مردم واسطه رحمت بود و میان او و مردم دشمنی وجود نداشت.
هوش مصنوعی: مردی به سهل نزدیک شد و گفت: حال و روز خوبی ندارم و فرزندانم را نیز دارم. سهل پرسید: آیا هیچ مهارتی داری؟ مرد جواب داد: من در کار دلالی (کارگزار بودن) در بازار عطاران تجربه دارم. سهل از او پرسید: پس چرا اکنون این کار را انجام نمیدهی؟ مرد گفت: چون هیچ سرمایهای ندارم. سهل گفت: در این شهر خرما زیاد است، برو و چند خرما برای من بیاور. مرد کمی به تلاش افتاد و چند خرما نزد سهل آورد. سهل کمی خاک از زمین برداشت و بر روی خرماها ریخت و سر آنها را پوشاند و گفت: برو و این را بفروش! مرد رفت و همه را فروخت و با سودی که به دست آورد، توانگر شد.
هوش مصنوعی: شیخ الاسلام گفت: کی بونصر ترشیزی به من گفت که آن بواسیر از چه چیز سهل است، در حالی که او در آن اندازه ولایت داشت؟ من به او گفتم که این سادگی در ولایت ناشی از آن مشکل بوده است.
