شمارهٔ ۱ - مسمط در ستایش پروردگار - صامت بروجردی

اولِ ایجاد، چون خدایِ تعالیکرد پدید از قلم چو صورتِ اشیاء

گفت قلم بهرِ وصفِ ایزدِ یکتا:«ای ز صفاتِ تو، ذاتِ پاکِ تو پیدا

در دلِ هر ذره، قدرتِ تو هویدا»

هر کسی از چاره دستِ وی شده کوتهسویِ تو آورده روی، در گه‌و بی‌گه

جمله تو را بنده، گر گدا و اگر شهعلمِ تو چون قدرِ تو ز عیب، منزه

قدرِ تو چون علمِ تو ز نقص، مبرا

نیست کسی را به کُنهِ معرفتت پیمرغِ نفس روز و شب به گفتنِ «یا حیّ»

کرده به تن آشیان، قربِ تو را طیجلوهٔ حُسنِ تو گر نتافته بر وی

روح به زندان گرفته بهرِ چه مأوا؟

مخزنِ عقلِ هر آنکه باشد ز گُهر پرکَرد به صنعِ خداییِ تو تفکر

در عَجب ابلیس شد ز عُجب و تکبردر شبِ معراج گفت بهرِ تحیر

آدمِ خاکی کجا و عالمِ بالا

هر که به راهِ محبتِ تو قدم زددولتِ جاوید جُست و عزّتِ سرمد

کارِ مَجاز از حقیقتِ تو مؤیَدعشق اگر از تو نیست، بهرِ چه نبوَد

هیکلِ مجنون جدا ز هیبتِ لیلا

هر که شد اندر حریمِ قُربِ تو مَحرَمشاهیِ او شد به کائنات، مسلَّم

نسلِ بنی‌آدم از تو گشت مُکرَمگرنه تو را بنگرد به قالبِ آدم

سجده به آدم کنند ملائکه؟ حاشا!

دانشِ کونَین در صفاتِ تو قاصرنیست کسی را به جز تو، یاور و ناصر

بودِ ازل را وجودِ توست معاصرقصدِ عبودیتِ چهار عناصر

خاصه معبودی و تو قادر و دانا

قهرِ تو اهلِ غرور را شده ناکبمِهر به چنگِ سپهر ز امرِ تو راکب

سیرِ فلک را مشیتِ تو مراکبجلوهٔ شمعِ شهودِ هفت کواکب

شاهدِ یکتاییِ تو شاهدِ یکتا

نیست به قصدِ جلالتِ تو رسیدنحضرتِ جبریل را مجالِ پریدن

راهِ تو رفتن خوش است و رویِ تو دیدندر شجر از جلوهٔ تو گاهِ بُریدن

اَرّه خجل شد ز طاقتِ زکریا

طوطیِ شیرین‌سخن شکر‌شکن از توبلبلِ شیدا به گُل کُند سخن از تو

بویِ سمن از تو و عطرِ یاسمن از توصانعِ صنعت‌گری که در چمن از تو

سوسنِ اَسوَد شکفت و لالهٔ حمرا

طرهٔ سنبل ز تابِ جعدِ تو پُرچینسویِ تو نرگس گشاده، دیدهٔ حق‌بین

رویِ شقایق ز جامِ شوقِ تو رنگینمعنیِ توحیدِ توست لفظِ ریاحین

کز خطِ ریحانِ سبز می‌شود افشا

گلشنِ ایجاد را ز حکمِ تو رونقلاله به سیرِ چمن ز وصلِ تو ملحق

مستِ مدام از شرابِ لعلِ مروَقمصدرِ اسرارِ توست ذکرِ انا الحق

کز لبِ منصور، غنچه می‌شود انشا

نرگسِ شهلا به طرفِ باغ چو زنبقبُرده چو سروِ سهی ز حسنِ تو رونق

هست ثنایِ تو در شکوفه‌ی مفَلقاز پیِ تعظیمِ توست بیدِ معلق

خم شده در باغ ایستاده به یک پا!

آنچه که مرئی بُوَد به کشورِ امکانوانچه نهان است از تصورِ اعیان

جمله در اوصافِ ذاتِ توست ثناخواناز غمِ سودایِ توست گشته پریشان

سنبلِ آشفته همچون زلفِ چلیپا

قلبِ معارف به داغِ مُهرِ تو مخزنامنِ تجلایِ توست وادیِ ایمن

طالبِ دیدارِ توست شیخ و برهمندیده جمالِ تو جلوه‌گر که به گلشن

دیدهٔ حیرت شده است نرگسِ شهلا

خاتمِ مِهرِ تو مُهر کرده لبِ گلغنچه نموده به صنعتِ تو تأمل

غرق به سیلابِ شبنم است قرنفلحُسنِ تو را می‌کند اشاره به بلبل

گُل به شکرخنده و شکوفه به ایما

دیر و حرم در پناهِ لطفِ تو آمنارض و سما را ز حضرتِ تو مأمن

صانعِ کونَین و خدایِ مُهیمنعینِ ستایش تویی ز کعبهٔ مومن

محضِ پرستش تویی ز معبدِ ترسا

فیضِ تو جان را مدد گر نرساندتن به تمنایِ وصلِ روح بماند

درکِ صفایِ تو مُشتِ خاک چه داند؟قولِ تو را نطقِ عقلِ کل نتواند

با همه حکمت بِلا نَعم‌و‌لا

دولتِ لطفِ تو بهتر از همه دولتفضلِ تو اسبابِ فیضِ دولت و ملت

وا اسفا نزدِ حضرتت ز خجالتغرقِ گناهیم در سراچهٔ غفلت

بی‌خبر از خود چو باده‌خوار ز صهبا

هر چه بُوَد عیب و نقص، از همه پاکیعینِ بقا، عاری از فنا و هلاکی

در برِ تو ماسِویٰ کم از کفِ خاکیبا تو مُحاکِم کی از محاکمه باکی؟

با تو محاسب خود از حساب چه پروا؟

این منم آن مستمندِ عاصیِ حیرانصدرنشینِ سَریرِ غفلت و عصیان

منحرف از راه و رسمِ مذهب و ایماندل به تو مشغول گشته، نفس به شیطان

نقدِ عمل از میانه رفته به یغما

مِهرِ جهان ذوقِ بندگی ز دلم بردشیشهٔ عقلم به سنگِ جهل و هوا خورد

گشته ز صافِ حیات قسمتِ ما دُردگر پسری زشت و کور از پدری مُرد

گفت چو بادام بود چشمِ تو زیبا!

قامتِ جان خم به زیرِ بارِ غمِ توستمنتظرِ لطف‌هایِ دم‌به‌دمِ توست

بی‌پر و بی‌بال صیدی از کَرمِ توستچون دیه با عاقله است از کَرمِ توست

دادنِ کالا به شخصِ گمشده‌کالا

ای غمِ رویِ تو مونسِ شب و روزمنورِ لقایِ تو شمعِ بزم‌فروزم

قهرِ تو سرمایهٔ رضا است هنوزمچون تو پسندی که من به حشر بسوزم؟

مدعیان هر طرف کنند تماشا

جنت و حور و قصور و کوثر و غلماننارِ جحیم و شرارِ دوزخِ سوزان

در برِ من هست با رضایِ تو یکسانچون تو رضایی که من به دوزخِ سوزان

سوزم هر دم به زیرِ سایهٔ طوبیٰ

لایقِ هر کس هر آنچه دیده وادادیبر رخِ هر کس دری ز لطف گشادی

اول و آخر به جز تو نیست مرادیگر به تمنا نمی‌رسیم و تو شادی

عینِ تمنایِ ما است ترکِ تمنا

نیست به خوانِ کَرم به جز تو کریمیصاحبِ احسانِ خاص و لطفِ عمیمی

مُبدءِ اشیاء و مُعیدِ عرشِ عظیمیرازق و رحمانی و رئوف و رحیمی

خالقِ سبحانی و حکیمی و دانا

عینِ کمالات در وجودِ تو کاملرسمِ خدایی بُوَد به اسمِ تو شامل

بر همه کَس کوهِ فیضِ تو نازلحی و سمیع و بصیر و عالم و عادل

قادر و قیّوم و فرد و وِتر و توانا

«صامت» اگر بر درِ تو روی گذارددستِ دعایی ز رویِ صدق برآرد

روزِ قیامت ز دیده اشک بباردجوهری از سیئات باک ندارد

گرچه فتاده ز بارِ معصیت از پا