شمارهٔ ۵۱۳
هوش مصنوعی: شاعر در این غزل به توصیف عشق و احساساتی که از آن ناشی می‌شود، می‌پردازد. او از تاثیر عمیق نرگس و نگاه مست معشوق بر دل و جان خود سخن می‌گوید و می‌گوید که این عشق و زیبایی او را از هر درد و غمی، بجز عشق، رنجیده می‌کند. زلف معشوق مانعی برای نزدیکی به زاهد و برهمن و همچنین برای آرامش او می‌شود. شاعر همچنین به زیبایی‌های طبیعت اشاره می‌کند و بیان می‌کند که عشق باعث گلستان شدن جهان می‌شود. در نهایت، او از ناتوانی در برابر مشکلات و غم‌های هجرت سخن می‌گوید و با ناامیدی از آثار زندگی و مرگ صحبت می‌کند. غزل به طور کلی به ابراز عشق، جنون ناشی از آن و تاثیرات شگرفی که بر زندگی انسان می‌گذارد، می‌پردازد.
خمارین نرگسش، می در رگ خمّار نگذاردنگاه مست او در انجمن هشیار نگذارد
هوش مصنوعی: نگاه شاداب و مست او به گونهای است که کسی نمیتواند در جمع هشیار بماند و تحت تاثیر جذابیت او قرار نمیگیرد. نرگسهای خمار او همچون میخمار دیوانگی به رگوں میرسد و فرد را مجذوب می‌کند.
اگر این است، در هر گوشه دست اندازی زلفشبه زاهد سبحه و با برهمن زنّار نگذارد
هوش مصنوعی: اگر این طور باشد، در هر جا که میرویم، زلف او به قدری جذاب است که حتی عابد و زاهد و کسانی که خود را به دین و دیانت میسپارند، نمیتوانند از آن چشم بپوشند.
ز بس حیرت فزا افتاده نخل جلوه زیب اوروانی را به آب، آن سرو خوشرفتار نگذارد
هوش مصنوعی: به خاطر زیبایی و جاذبهاش، نخل در حیرت و شگفتی است و به شکلی که او جلوهگر شده، آن سرو خوشرفتار اجازه نمیدهد که روانی با آب در برخورد باشد.
چرا بار دل نازک کنم ناز طبیبان را؟که آن لعل مسیحا دم مرا بیمار نگذارد
هوش مصنوعی: چرا باید دل خود را به خاطر محبت و توجه پزشکان نرم کنم؟ چون آن سنگینترین دردها و مشکلات من را درمان نمیدهد.
نمی گردد از آن ناوک فکن هرگز دلم راضیبه آن زخمی که لب را بر لب سوفار نگذارد
هوش مصنوعی: دل من هرگز راضی نمیشود به زخمی که ناشی از تیر ناوک باشد، زیرا این زخم حتی لب را بر لب زمین هم نمیگذارد.
جهان از فیض رنگین جلوه او شد گلستانیبه گلشن خار بی گل، آن گل بی خار نگذارد
هوش مصنوعی: دنیا به خاطر زیبایی و لطف او مانند یک گلستان پر از گل شده است، اما گلزار بدون خار نمیتواند وجود داشته باشد و هیچ گلی بدون خار نمیتواند زندگی کند.
در آن محفل که بند از گریهٔ مستانه بردارمبه شمع انجمن مژگان آتشبار نگذارد
هوش مصنوعی: در آن جمعی که میخواهم از شوق و گریهام آزاد شوم، چشمهای خیرهکنندهام نمیگذارد که شمع محفل خاموش شود.
به این آشفته حالی هر کجا راه سخن یابمدلم پیچیده مضمونی، به زلف یار نگذارد
هوش مصنوعی: هر جا که بخواهم درباره احساساتم صحبت کنم و صحبتهایی عمیق بکنم، دل من به خاطر پیچیدگی احساسم به زلف محبوبم فکر می‌کند و نمیگذارد که به راحتی صحبت کنم.
درین وادی به سامان جنون چون بید می لرزممبادا گرم رفتاری به پایم خار نگذارد
هوش مصنوعی: در این مسیر دیوانهوار، مانند بید میلرزم و نگران هستم که مبادا حرکات عاطفی و بیپروایم باعث شود خاری به پایم برود.
کنار دایه سازد طفل شبنم دامن گل راچنین کز خواب غفلت دیده بیدار نگذارد
هوش مصنوعی: در کنار دایه، کودک به آرامی با دامن گل بازی می‌کند، به طوری که خواب غفلت او را از بیداری دور نمیکند.
شراب عشق را پیمانه گر داغ جنون باشدسرم را در خمار این ساغر سرشار نگذارد
هوش مصنوعی: اگر در داغ جنون، میخوری از شراب عشق، سر من را در حالت سرمستی این جام پُر نگذارد.
اگر کاه ضعیفم کوه طاقت در بغل دارمز سستی غیرت من، پشت بر دیوار نگذارد
هوش مصنوعی: اگرچه من همچون کاه ضعیف به نظر میرسم، اما قدرتی چون کوه در درونم دارم و به خاطر غیرتم هرگز به سستی اجازه نمیدهم.
به صحرای جنون هم، خوش نشین سایهٔ آهممرا در آفتاب، این ابر دامن دار نگذارد
هوش مصنوعی: حتی در بیابانهای دیوانگی، سایهٔ آهم با من است و در آفتاب، این ابر مانع از رفتن من می‌شود.
گره وا می شود گر ناخن مشکل گشا باشدبه ما تیغ تو کار زندگی دشوار نگذارد
هوش مصنوعی: اگر ناخن مشکلی را حل کند، گرهها باز میشوند و تیغ تو زندگی را برای ما سخت نمیکند.
نمی نالم ز درد هجرت امّا این قدر گویمکه غم زین بیشتر بر ناتوانان بار نگذارد
هوش مصنوعی: من از درد دوری شکایت نمیکنم، اما میگویم که غم به اندازهای که بر من سنگینی می‌کند، بر افرادی که ضعیفتر هستند، فشار بیشتری وارد نخواهد کرد.
حزین از آب حیوان سخن باقیست نام منچو مرگ از زندگانی در جهان آثار نگذارد
هوش مصنوعی: حزین، چون به بقای زندگی اشاره می‌کند، می‌گوید که نامش مانند مرگ، بعد از زندگی به یاد نخواهد ماند و فقط نشانهای از آن باقی خواهد ماند. مانند آب حیات که تنها در سخن باقی میماند.