بخش ۸
هوش مصنوعی: این متن به بررسی وجود و صفات آن می‌پردازد. در ابتدا به این نکته اشاره می‌شود که وجود دارای حقایق و ویژگی‌های مشخصی است که عینیت دارند. وجود قابل درک و احساس است و در حقیقت، ماهیت عینی چیزها با وجود آن‌ها ارتباط مستقیم دارد. هر موجودی در مقابل وجود به عنوان عارضی می‌تواند ظاهر شود، اما وجود خود از تغییر و نقصان محفوظ است و هیچگونه تغییر یا کم و زیادی را نمی‌پذیرد.
نویسنده به این نکته اشاره می‌کند که وجود، به نوعی رونمایی از حقیقت و آثار الهی است و در این راستا، می‌توان آن را مانند یک آینه تصور کرد که واقعیت‌های خارجی را منعکس می‌کند. همچنین، تأکید می‌شود که وجود و ماهیت دارای نسبت خاصی هستند و این نسبت به شناخت و درک اشیا کمک می‌کند. در نهایت، متن تأکید دارد که ماهیت و وجود به عنوان دو جنبه از واقعیت، هر یک جایگاه خاص خود را دارند و هیچ یک بر دیگری تأثیر منفی نمی‌گذارد.
بر حقایق در وجود گشودیافت اعیان خارجیه وجود
هوش مصنوعی: در موجودات واقعی، حقیقتها به وضوح نمایان شدهاند و وجود آن‌ها آشکار است.
معنیش گرچه هست وجدانیمن عبارت کنم که برخوانی
هوش مصنوعی: هرچند که معنی این موضوع در درون من وجود دارد، اما میتوانم به گونهای بیانش کنم که به تو بگویم.
باشدش گر نصیبی از ادراک... فنحن ... هناک (در یک نسخه: کل مدری محن بهناک)
هوش مصنوعی: اگر او بخشی از فهم را داشته باشد، ما هم در آنجا خواهیم بود.
ممکنی چون ز ممکنات نبودقابل افتد به استفادهٔ جود
هوش مصنوعی: اگر ممکنات وجود نداشته باشند، هیچ چیزی نیست که بتوان از نعمت سخاوت استفاده کرد.
آن شرایط که هستی غیبیشخواهد آن را بیابد از کم و بیش
هوش مصنوعی: شرایطی که در عالم وجود دارد، از ناپیدا و پیدا درک می‌شود و به آن توجه می‌شود.
از خدا، با لسان استعدادطلبد هستی که هست مراد
هوش مصنوعی: انسان با وجود توانمندیهای خود از خداوند خواسته و خواستهاش را که همان وجود و هستی است طلب می‌کند.
نسبتی خاص در میان یدکه به ذیل وجود بگراید
هوش مصنوعی: این عبارت به وجود رابطهای ویژه اشاره دارد که در آن ارتباطی عمیق و خاص میان دو چیز وجود دارد که به نوعی به اصل وجودی آن‌ها ختم می‌شود. به عبارتی دیگر، این ارتباط می‌تواند به فهم عمیقتری از ذات و حقیقت چیزها منجر شود.
حکم و آثار عینی آن ذاتمنعکس می شود در آن مرآت
هوش مصنوعی: حکم و نشانههای واقعی آن موجود، در آن آینه منعکس می‌شود.
ظاهر هستی است آیینهجام گیتی نمای دیرینه
هوش مصنوعی: جهان یک تصویر است که گذشته را به نمایش میگذارد.
حکم و آثار آن کند سریانمتعین شود وجود، بدان
هوش مصنوعی: به طور ساده، این جمله بیان می‌کند که وقتی حکمی صادر می‌شود و آثار آن هم مشخص میگردد، وجود آن حکم به طور واضح و قطعی مشخص می‌شود. به عبارتی، وقتی یک دستور مشخص می‌شود و تأثیرات آن مشخص می‌شود، وجود و حقیقت آن نیز روشن میگردد.
منطبع می شود به الوانیکه به هستی نمود سیلانی
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که هر چیزی که در جهان وجود دارد، تحت تأثیر عوامل و رنگهای متنوعی قرار میگیرد و تغییرات متعددی را تجربه می‌کند. به عبارت دیگر، واقعیتها و موجودات به شکلهای مختلف و گوناگونی در زندگی ظهور میکنند.
اقتضا می کند همان نسبتهستی خارجی ماهیت
هوش مصنوعی: این عبارت بیانگر این است که وجود واقعی هر پدیدهای بر اساس ماهیت آن پدیده شکل میگیرد. به عبارت دیگر، ویژگیها و خصوصیات اساسی یک چیز، تعیینکنندهی وجود آن در دنیای واقعی است.
ماهیت عارض وجود شودشییء موجود از قیود شود
هوش مصنوعی: ماهیت هر چیز به واسطه ویژگی‌های خاص آن شکل میگیرد و مشخص می‌شود. به عبارت دیگر، وجود هر چیز بستگی به شرایطی دارد که آن را احاطه کردهاند.
نه به معرض شود از آن، نه زیاننه پذیرد زیادت و نقصان
هوش مصنوعی: نه به نمایش در میآید، نه آسیبی میبیند، و نه افزوده یا کم می‌شود.
صفتی زان نمی شود حاصلبَرِ ذاتش نمی شود زایل
هوش مصنوعی: هیچ صفتی نمیتواند از ذات او جدا شود و همچنین هیچگاه از بین نرود.
هست معروض ازین عروض مصوننه مبدل شود نه کم نه فزون
هوش مصنوعی: این متن بیان می‌کند که چیزهایی که در این بحث مطرح می‌شود، در امان هستند و هیچچیز در آن‌ها تغییر نمیکند، نه کاهش پیدا میکنند و نه افزایش.
چون عروض عرض به جوهر نیستاین قران چون قران دیگر نیست
هوش مصنوعی: چون عروض به ذات چیزی مربوط نیست، بنابراین این قرآن مانند قرآنهای دیگر نیست.
در معیّت، وجود با اشیامی نسازد تغیری پیدا
هوش مصنوعی: در کنار هم بودن، موجب تغییر در وجود اشیا نمیشود.