بخش ۱۵
هوش مصنوعی: این متن به تشریح پنج مرتبه از موجودات می‌پردازد که از "حضرت ذات" شروع می‌شود و به "حس" ختم می‌گردد. در ابتدا، حضرت ذات به عنوان نامشخص و غایب از نشانه‌ها معرفی می‌شود که هیچ حکایتی در موردش وجود ندارد. سپس به "حضرت اسما" اشاره می‌شود که اشیا را به علم خود می‌بیند و وجود حق در آنجا به نور علم روشن است.
سپس "افعال و عالم ارواح" ذکر می‌شود که نمایانگر ربوبیت در اشباح است. بعد از آن، "مثال خیال" قرار دارد که حقایق به صورت مثال نمایان می‌شوند. در نهایت، "حس" مطرح است که به محسوسات تعلق دارد.
در این سیر، سالک باید با توجه به این پنج مرتبه از موجودات همراه باشد و با درک صحیحی از آن‌ها به معرفت بالاتری دست یابد. این متن به شناخت عمیق‌تر نسبت به حق و انوار آن در عالم وجود می‌انجامد.
در مراتب اصول موجوداتاز حد جسم تا به حضرت ذات
هوش مصنوعی: در مراحل مختلف وجود از عالم مادی و جسمانی تا رسیدن به مقام حقیقی و ذات اقدس الهی.
همگی منحصر بود در پنجمی گشایم به مستمع در گنج
هوش مصنوعی: همه چیز به پنج موضوع خاص مربوط می‌شود، و من میخواهم این موضوعات را برای شنوندگانم توضیح دهم.
آن نخستین که حضرت ذات استبی نشان، غایب از اشارات است
هوش مصنوعی: نخستین موجودی که وجودش بدون هیچ نشانهای است و از نشانه‌ها و علامتها دور است.
ره ندارد حکایتی هرگزکه بود ذات حق به خود بارز
هوش مصنوعی: هیچ داستان و روایتی وجود ندارد که نشان دهد ذات حق به خود ظاهر شده باشد.
اسم و رسمی در آن نمی گنجدهیچ نام و نشان نمی گنجد
هوش مصنوعی: در آنجا هیچ نشانه و نامی وجود ندارد و هیچ چیز نمیتواند در قالب اسم و رسم تعریف شود.
نبود آنجا ظهور اعیانینه به علمی و نه به وجدانی
هوش مصنوعی: در آن مکان، وجود حقیقتها نه به وسیله علم و دانش، و نه به وسیله احساس و درک عمیق قابل مشاهده نبود.
وان دوم پایه حضرت اسماستکه مرایای علمی اشیاست
هوش مصنوعی: دومین پایه، مقام و منزلت حضرت اسma است که تجلیات و علمهای او آشکار است.
باشد اشیا به نفس خود مستورلیک دارد به علم نور ظهور
هوش مصنوعی: اشیاء ممکن است به خودی خود پنهان باشند، اما علم و دانش میتواند آن‌ها را روشن کند و حقیقت آن‌ها را نمایان سازد.
به الوهیّت است حق بارزدل و جان از ثنای او عاجز
هوش مصنوعی: حق و حقیقت در جایگاه الوهیت خود، به وضوح در دل و جان نمایان است و ما در ستایش و وصف او ناتوانیم.
سوم افعال و عالم ارواحکه ربوبیت است در اشباح
هوش مصنوعی: سومین بخش از افعال و دنیای ارواح، نشاندهنده خداوندی است که در وجود موجودات پنهان است.
وان چهارم بود مثال خیالکه حقایق بود عیان به مثال
هوش مصنوعی: این بخش به این معناست که چهارمین مورد، شبیه به یک خیال است که حقیقتها به وضوح و روشنی نمایان هستند.
پنجمین حس بودکه حضرت ذاتمتعین بود به محسوسات
هوش مصنوعی: پنجمین حس، وجودی داشت که به شکل محسوس و قابل لمس در آمده بود.
فرد اعلا است غیر مطلق حقشق انزل شهادت مطلق کذا
هوش مصنوعی: فردی که به اوج کمال رسیده است، از حقیقت مطلق منحصر به فرد است و به همین دلیل میتوان به او گواهی داد که در تمام ابعاد و شرایط خاص، از بهترینها به شمار میرود.
سالک ار سیر قهقراگیردانتها را به ابتدا گیرد
هوش مصنوعی: اگر مسافر به عقب برگردد، در نهایت به نقطهی شروع خود خواهد رسید.
نتوان آنچه حس هویداکردهمه را در مثال پیدا کرد
هوش مصنوعی: نمیتوان همه چیزهایی که حس و ادراک ما به وضوح نشان میدهد را در قالب مثالها و نمونهها بیان کرد.
هم چنین آنچه بیندش به مثالدر ربوبیت است جل جلال
هوش مصنوعی: هر آنچه که انسان درک کند، مانند آنچه در سلطنت و قدرت الهی وجود دارد، شگفتانگیز و بزرگ است.
هر چه پیداست در ربوبیّتصورت اسمی است و اسم صفت
هوش مصنوعی: از آنچه مشخص است، در مقام ربوبیت، تنها یک نام وجود دارد و این نام به ویژگیها و صفات اشاره میکند.
وجهی از ذات حق بود صفتشثَمَّ وَجْهُ اللّه است شش جهتش
هوش مصنوعی: صفتی از ذات خداوند وجود دارد که به آن اشاره می‌شود و در حقیقت، نمایندهی خداوند در شش جهت مختلف است.
کی تناهی ظهور او داردذرّه ها حکم طور او دارد
هوش مصنوعی: ظهور او هیچ حد و نهایتی ندارد، حتی ذرات نیز مانند کوه طور جلوهگر او هستند.
لیک اصول مراتبش پنج استزیر هر یک ز پنج، بس گنج است
هوش مصنوعی: اما اصول و مبنای آن پنج است و زیر هر یک از این پنج، گنجینههای زیادی نهفته است.