قصیدهٔ شمارهٔ ۱۸
هوش مصنوعی: این شعر به نوعی به مسأله‌ی خودشناسی و عقلانیت اشاره دارد. شاعر می‌گوید اگر انسان‌ها بخواهند به درک واقعی از خود برسند و مشکلات زندگی را ساده‌تر کنند، باید از هوا و هوس‌ها و خیال‌های باطل دور شوند. او تأکید می‌کند که دل و دیده در دنیای مادی، مانند دریا هستند و باید از طوفان‌های بی‌مورد دوری کرد.
شاعر به مفهوم نگهبانی از خود و ارزش‌های درونی اشاره می‌کند و می‌گوید که اگر کسی مهارت و فضیلت دارد، باید به آن ارج نهند، در حالی که اگر در اشتباه باشد، باید بر عواقب آن آگاه شود. در نهایت، او خواستار ویرانی جهل و خودبینی است و تأکید دارد که بزرگ‌ترها باید با تدبیر از اشتباهات و راه‌های نادرست دوری کنند.
سر و عقل گر خدمت جان کنندبسی کار دشوار ک‌آسان کنند
هوش مصنوعی: اگر عقل و سر در خدمت دل قرار گیرند، بسیاری از کارهای سخت میتوانند آسان شوند.
بکاهند گر دیده و دل ز آزبسا نرخها را که ارزان کنند
هوش مصنوعی: اگر چشم و دل خود را از آز و طمع خالی کنیم، با قیمتهای زیادی که وجود دارد، میتوانیم شاهد کاهش آنها باشیم.
چو اوضاع گیتی خیال است و خوابچرا خاطرت را پریشان کنند
هوش مصنوعی: چون وضعیت جهان شبیه خیال و خواب است، چرا باید ذهن تو را مضطرب کنند؟
دل و دیده دریای ملک تنندرها کن که یک چند طوفان کنند
هوش مصنوعی: دل و چشم انسان همچون دریای وسیعی هستند که در بدن جای دارند. باید این احساسات و نگرشها را رها کرد، چرا که ممکن است به زودی طوفانی و بیثباتی ایجاد کنند.
به داروغه و شحنهٔ جان بگویکه دزد هوی را بزندان کنند
هوش مصنوعی: به مسؤولان و نگهبانان بگویید که دزد هوی و نفس را به زندان بیندازند.
نکردی نگهبانی خویش، چندبه گنج وجودت نگهبان کنند
هوش مصنوعی: اگر خودت از خودت مراقبت نکنی، چه فایدهای دارد که دیگران بخواهند از وجود تو محافظت کنند؟
چنان کن که جان را بود جامه‌ایچو از جامه، جسم تو عریان کنند
هوش مصنوعی: به گونهای زندگی کن که روح تو لباسی داشته باشد، همینطور که اگر لباس جسم تو را بکنند، عریان میمانی.
به تن پرور و کاهل ار بگرویترا نیز چون خود تن آسان کنند
هوش مصنوعی: اگر تو آدم تن پرور و تنبلی باشی، دیگران هم با تو مانند خودشان رفتار خواهند کرد و به جای تلاش، به راحتی و تنبلی روی میآورند.
فروغی گرت هست ظلمت شودکمالی گرت هست نقصان کنند
هوش مصنوعی: اگر در زندگیات تاریکی و مشکلاتی وجود دارد، به این معناست که در درونت نوری عظیم و کمال وجود دارد؛ زیرا هر چه در زندگیات کم و کاستی مشاهده کنی، در واقع نشاندهنده این است که همواره در جستجوی کمال و رشد هستی.
هزار آزمایش بود پیش از آنکه بیرونت از این دبستان کنند
هوش مصنوعی: قبل از اینکه تو را از این مدرسه بیرون کنند، هزاران بار تو را امتحان کردند.
گرت فضل بوده است رتبت دهندورت جرم بوده است تاوان کنند
هوش مصنوعی: اگر تو شایستگی و فضیلت داشته باشی، به تو مقام و رتبه میدهند؛ و اگر گناه کرده باشی، باید بهای آن را بدی.
گرت گله گرگ است و گر گوسفندترا بر همان گله چوپان کنند
هوش مصنوعی: اگر گله تو پر از گرگ باشد یا گوسفند، در هر صورت بر همان گله، چوپانی برای تو تعیین میشود.
چو آتش برافروزی از بهر خلقهمان آتشت را بدامان کنند
هوش مصنوعی: وقتی تو برای دیگران روشنایی و گرما تولید میکنی، همان مردم ممکن است به خودت آسیب برسانند.
اگر گوهری یا که سنگ سیاهبدانند چون ره بدین کان کنند
هوش مصنوعی: اگر کسی بداند که چه چیزی باارزش است یا چه چیزی بیارزش، میتواند راهی برای دستیابی به آن پیدا کند.
به معمار عقل و خرد تیشه دهکه تا خانهٔ جهل ویران کنند
هوش مصنوعی: به عقل و فهم خود ابزار و ایستادهگی بده تا ignorance یا نادانی را از بیخ و بن براندازد و از بین ببرد.
برآنند خودبینی و جهل و عجبکه عیب تو را از تو پنهان کنند
هوش مصنوعی: آدمهای خودبین و جاهل، به خاطر خودخواهی و غرورشان، نمیگذارند عیبهایشان را بشناسند و از حقیقت خود آگاه شوند.
بزرگان نلغزند در هیچ راهکز آغاز تدبیر پایان کنند
هوش مصنوعی: بزرگان در هیچ راهی سُر نمیخورند، چون از ابتدا با تدبیر و فکر شروع میکنند و به نتیجه میرسند.