شمارهٔ ۴ - و له فی ذم الدنیا الدنیه
هوش مصنوعی: این شعر به تأمل در مورد زندگی و زمان می‌پردازد. شاعر به نوشتن حکایت کودکانی می‌پردازد که می‌توانند به مقام‌های بزرگ دست یابند، اما در نهایت عمر واقعی و ماندگاری آن‌ها در مقایسه با عمر جاودان و بی‌پایان چیز دیگری است. او به بی‌معنایی سلطنت مجازی و فانی اشاره می‌کند و می‌گوید که حتی اگر عمر انسان به طولانی‌ترین شکل ممکن باشد، باز هم به پایان می‌رسد و در نهایت زندگی بشر مانند بادی زودگذر است. در نتیجه، زندگی باید با آگاهی از زودگذر بودن آن سپری شود.
دیده باشی ز کودکان صغیرشود این یک وزیر و آن یک میر
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که در میان کودکان کوچک، ممکن است یکی به مقام وزارت برسد و دیگری به مقام معیری. به عبارتی، آینده و مقام افراد گاهی به صورت غیرمنتظره و ناگهانی شکل میگیرد.
حکمرانی شاه بر اورنگهست تخمین ساعتیش درنگ
هوش مصنوعی: سلطنت و حکمرانی شاه به مانند نشستن بر تختی است که زمان آن با احتیاط و دقت تعیین میشود.
از چه آن سلطنت مجازی شدنام آن پادشاه بازی شد
هوش مصنوعی: چرا آن سلطنت کهنه و بیارزش شد و نام آن پادشاه به بازی گرفته شد؟
زانکه نسبت به عمر آن کودکفی المثل آن زمان بود صد یک
هوش مصنوعی: زیرا نسبت به عمر آن کودک، مثلاً این زمان یک صد و یک سال است.
پس بر این کن قیاس سالی صدسلطنت را ز مدت بی‌حد
هوش مصنوعی: به مدت یک سال، میتوان با ساختن شرایط مناسب، به اندازهی صد سال سلطنت دست یافت. این بدان معناست که ارزش زمانی و تجربه بیشتر از طولانی بودن زمان است.
کایدت پیش از نعیم و جحیمبر سر آن نمای این تقسیم
هوش مصنوعی: قبل از ورود به نعمتها و عذابها، باید به این تقسیمبندی توجه کنی.
لیک عمر ابد که در پیش استهرچه گوئیش بیش از آن بیش است
هوش مصنوعی: اما عمر جاودانی که در پیش رو داریم، هر چه دربارهاش بگوییم، همچنان بیشتر از آن است که گفته میشود.
گر کنی عمر صد هزاران عامبشماری زیادتیش مدام
هوش مصنوعی: اگر عمرت را به چیزی معادل صد هزار سال حساب کنی، باز هم نمیتوانی از تعداد روزها و لحظاتش بکاهی، چرا که هر لحظهاش دائماً در حال اضافه شدن است.
روز و شب کوشی و همه مه و سالخود شمارش تصوریست محال
هوش مصنوعی: هر روز و شب تلاش میکنی و تمام ماهها و سالهایت را میشماری، اما این خیال باطل است که بخواهی همه چیز را مثل یک حساب و کتاب دقیق در نظر بگیری.
عمرت ای خواجه هست چند ایامو آنچه داری به پیش بی انجام
هوش مصنوعی: ای دوست، عمر تو چند روزی بیشتر نیست و همهچیزهایی که در اختیار داری، به زودی به پایان خواهد رسید.
بی نهایت چه و نهایت دارگرچه او هست صد هزار هزار
هوش مصنوعی: بینهایت، چه معنی دارد و چه حالتی دارد؟ با وجود اینکه آن وجود، به تعداد بسیار زیادی از حالات و اشکال وجود دارد.
زانچه پیش است نیست عشر عشیرعمر دنیا ز خواب کمتر گیر
هوش مصنوعی: هر آنچه که در پیش روی ماست، کمتر از خواب و خیال دنیا را به خود نگیریم. عمر ما به اندازهای کوتاه است که نباید به چیزهای بیارزش توجه کنیم.
پس چو بی‌حد به قبر باید خفتنتوان شاه بازیش هم گفت
هوش مصنوعی: پس وقتی که به خواب ابدی در قبر خواهیم رفت، نمیتوانیم به بازیهای دنیوی ادامه دهیم.
در جهان هرچه خیر و شر بینیهمه چون باد درگذر بینی
هوش مصنوعی: در این دنیا هر چیز خوبی یا بدی که میبینی مانند بادی است که زود گذر است و هیچ چیز پایدار نمیماند.