شمارهٔ ۱ - سؤال میرزا بابای گرگانی در حین توقف سبزوار از حاج ملاهادی سبزواری
هوش مصنوعی: این متن به مدح و ستایش یک حکیم بزرگ می‌پردازد و از او به عنوان هادی عشاق و مراد سالکان یاد می‌کند. شاعر به ویژگی‌های او مانند دانش، عدل، شجاعت و عفت اشاره دارد و می‌گوید که وجود این حکیم موجب شناخت و هدایت دیگران است. نویسنده همچنین به اهمیت علم و طلب رزق حلال پرداخته و یادآوری می‌کند که بدون عفت و حکمت، انسان به هرزگی می‌افتد. او در پایان از حکیم درخواست می‌کند تا به روشن شدن برخی حقایق و ارشاد بندگان بپردازد و خود را در این راه دانای راه کرده و به هدایت مردم کمک کند. متن به طور کلی ابراز ناامیدی از راه‌های معمول و جستجوی نور و علم از این حکیم است.
ای حکیمی که چون تو فرزندیمادر دهر در زمانه نزاد
هوش مصنوعی: ای حکیم! کسی چون تو را مادر زمانه هرگز به دنیا نیاورده است.
وادی عشق را توئی هادیسالکان طریق را تو مراد
هوش مصنوعی: در مسیر عشق، تو راهنما هستی و هدایتگر سالکان، و تو آرزوی دلها و هدف راهپیمایان هستی.
از تو بستان معرفت خرموز تو ایوان معدلت آباد
هوش مصنوعی: از تو دانش و آگاهی میگیرم و از تو سرزمین عدالت و راستی را آباد میسازم.
بحر توحید را توئی زورقشهر تجرید را توئی استاد
هوش مصنوعی: تو دریای توحید هستی و کشتی آن، و در زمینه تجرید و خلوص نیز تو معلم و آموزگار هستی.
هم کنوز ورموز سر وجوددر نهاد تو کردگار نهاد
هوش مصنوعی: در درون تو، رازهای هستی و وجود قرار داده شده است که به وسیله خداوند در تو به وجود آمده است.
گر تو و چون توئی نبود مرادننمودی خدای خلق ایجاد
هوش مصنوعی: اگر تو و کسی مانند تو وجود نداشتی، خداوند هدفی برای آفرینش خلق نمیداشت.
چیست اقرار فضل تو ایمانکیست انکار امر توالحاد
هوش مصنوعی: فضیلت تو چیست که اگر کسی به آن اعتراف کند، ایمان او به چه معناست؟ و اگر کسی دستور تو را انکار کند، آیا این به معنی کفر است؟
چون کلید خزائن دانشبر کف قدرت تو قادر داد
هوش مصنوعی: زمانی که قدرت تو به تو این فرصت را میدهد که به گنجینههای دانش دسترسی پیدا کنی، تو میتوانی از آن بهرهبرداری کنی.
سر این نکته را بیان فرماتا شود قلب مستمندان شاد
هوش مصنوعی: لطفاً این موضوع را روشن کن تا دلهای نیازمندان شاد شود.
در سه جاموت دادهاند نشانعارفان طریق را ارشاد
هوش مصنوعی: در سه جام به تو نشانی از عرفان و راهنمایی دادهاند.
زان یکی ذاتی است و آندیگراضطراری است در جمیع عباد
هوش مصنوعی: این بیت به تفاوت بین دو نوع وجود اشاره می‌کند. یکی از آنها به طور ذاتی و ازلی وجود دارد، در حالی که دیگری وجودش به خاطر نیازها و شرایط خاص به وجود آمده است. این تفاوت در تمام موجودات و بندگان صادق است.
واندگر هست اختیاری شخصکو بتاراج زندگانی داد
هوش مصنوعی: این شخصی که در زندگی دیگران دخالت می‌کند و آنها را به سرقت میزند، در واقع هیچ اختیاری برای خود ندارد.
زندهٔ مرده چون تو اندزیستمردهٔ زنده چون کند دلشاد
هوش مصنوعی: زندگی مردهای چون تو، از مرده زندهای کمتر نیست. مردهای که زنده شده، چگونه میتواند دل را شاد کند؟
ور خمولی گزیند و عزلتهستی خویش را دهد بر باد
هوش مصنوعی: اگر فردی تصمیم بگیرد که در سکوت و دور از جمع زندگی کند، در واقع وجود خودش را به هدر میدهد.
حکمت و عفت و شجاعت و عدلهمه افتد ز کار همچو جماد
هوش مصنوعی: حکمت، عفت، شجاعت و عدالت تماماً به تَویی میخورند و به کار نمیآیند، مانند اشیایی که بیحرکت و بیجان هستند.
شهوتی گر نبود عفت نیستکافرار نیست بهر چیست جهاد
هوش مصنوعی: اگر هوس و شهوتی وجود نداشته باشد، بیعفتی نیز وجود نخواهد داشت. پس جهاد و تلاش برای حفظ عفت و پاکدامنی به چه منظور است؟
ور رضا بر قضای ربانیداد گوید هر آنچه بادا باد
هوش مصنوعی: اگر شخصی با قضا و قدر الهی رضایت داشته باشد، باید بکوشد که هرچه پیش آید، بپذیرد و تسلیم آن شود.
قوت اطفال و کسب رزق حلالامر فرمود سید امجاد
هوش مصنوعی: سید امجاد بر اهمیت تغذیه سالم و کسب درآمد حلال برای کودکان تأکید کرده است.
ور بتحصیل رزق پردازددر میان گروه بی بنیاد
هوش مصنوعی: اگر کسی برای کسب روزی تلاش کند در میان گروهی که پایه و اساس درستی ندارند،
روز و شب صاحبان نحوت و آزفارغش کی کنند از الحاد
هوش مصنوعی: روز و شب، کسانی که به علم و هنر مشغولند، هرگز نمیتوانند او را از شک و تردید دور کنند.
مرده با زندگان بخل و حسدکی تواند نمود او اسعاد
هوش مصنوعی: مردگان نمیتوانند با زندهها حسد و کینهورزی کنند؛ آنها دیگر در شرایطی نیستند که اینگونه احساسات را نشان دهند.
نیست ما را چو چشم دل روشنصد نماید بچشم ما آحاد
هوش مصنوعی: چشم دل ما روشن نیست و به همین خاطر دنیای اطراف را به درستی نمیبینیم.
راه باریک و دور و ویرانستشب تاریک و کور مادرزاد
هوش مصنوعی: راهی که پیش روست، باریک و طولانی و خراب است و در شب، تاریکی مطلق و بیروشنایی وجود دارد.
گر ز برهان عقلی و نقلیراه مقصود را کنی ارشاد
هوش مصنوعی: اگر با استدلالهای منطقی و نقلهای معتبر به راه درست هدایت شوی، به مقصد خواهی رسید.
در دو عالم خدای هر دو جهانقدرت افزون کند و قرب زیاد
هوش مصنوعی: در دو جهان، خداوند قدرت و عظمت بیشتری را عطا می‌کند و نزدیکتر میشود.
لیک منظوم میرود مسئولگر کنی ز التفات خود انشاد
هوش مصنوعی: اما شعر به سوی هدف خود میرود، هرگاه که به توجه خود چیزی را به وجود آورید.
بعد ماو شما بعمر درازنفع گیرند اهل علم و سداد
هوش مصنوعی: پس از ما، اهل علم و دانش و درستی در زندگی طولانی خود بهرهمند خواهند شد.
روحی فداک کمترین درباب حدیث موتوا قبل ان تموتواحیران و سرگردانم
هوش مصنوعی: من در مورد حدیث "قبل از آنکه بمیرید، پیش از موت خود بمیرید" بسیار گیج و سردرگمم.
ما بدین مقصد عالی نتوانیم رسیدهم مگر لطف شما پیش نهد گامی چند
هوش مصنوعی: ما نمیتوانیم به این هدف بلند برسیم مگر اینکه لطف شما مقداری به ما کمک کند.
چشم بصیرت کور و راه مقصود دور مگر بهدایت هادی طریق سعادت در این ورطهٔ هلاکت جانی بسلامت بیرون برده از چاه ضلالت بدر آئیم و ببرهان عقلی و نقلی آن صاحب دانش و بینش ناسوران سوختگان آتش حسرت مرهم پذیر شود چون استدعا از بندگان عالی چنان بود که چند کلمه منظوم مرقوم فرمایند از این جهت گستاخی شد جواب سئوال منظوم استدعا نمودم و تا بحال نظم و غزلی معروض نشده این هم از التفات سرکار است.
هوش مصنوعی: چشم بصیرت ناتوان و راه رسیدن به هدف دور است مگر با هدایت راهنما بر سر راه سعادت. در این وضعیت خطرناک، جانی را از چاه گمراهی نجات دهیم و با دلایل عقلانی و نقلی، زخمهای دل سوختگان حسرت را درمان کنیم. همانطور که از بندگان برگزیده درخواست شده که چند کلمه منظوم برای ما بنویسند، اینجا هم به همین دلیل جسارت به خرج دادهام و پاسخ سوالی را به شکل منظوم خواستهام. تا به حال غزل یا شعری ارائه نشده و این هم از توجه شماست.
ما چو نائیم و نوا از ما ز تستما چو کوهیم و صدا در ماز تست
هوش مصنوعی: ما مانند نی هستیم که صدا و نوا از وجود دیگری به ما میرسد. ما همچون کوه هستیم که صدا در درون ما منعکس میشود.
و اگر در سئوآل خبط و خطائی شده باشد باصلاح آن کوشیده
هوش مصنوعی: اگر در سوال اشتباهی رخ داده باشد، تلاش میشود که آن را اصلاح کنیم.
من هیچم و کم ز هیچ هم بسیاریاز هیچ و کم از هیچ نیاید کاری
هوش مصنوعی: من در حقیقت هیچ هستم و حتی از هیچ هم کمتر و هیچ کاری از هیچ بودن من برنمیآید.
جواب و سئوال هر دو از سرکار است (ای دعا از تو و اجابت هم ز تو) والسلام علیکم و رحمة اللّه و برکاته
هوش مصنوعی: پاسخ و پرسش هر دو از جانب توست؛ دعا از توست و اجابت نیز از تو. سلام بر شما و رحمت و برکت خدا بر شما.