شمارهٔ ۲۳ - فی الاربعین
هوش مصنوعی: در این شعر، نویسنده به توصیف حال و هوای غم‌انگیز و عزادارانی می‌پردازد که به مصایب و مصیبت‌های آن زمان دچار شده‌اند. او به شکست و ستمی که بر اهل حجاز و بخصوص بر اهل بیت پیامبر (ص) رفته، اشاره می‌کند. در دل این غم و اندوه، نشانه‌هایی از شور و اسکای کشیده است و از حال و روز زنان و کودکان بی‌پناه و در بند می‌گوید. نویسنده با بیانی عاطفی از ناکامی و عذاب‌های موجود در اطراف خود پرده برمی‌دارد و تضاد بین شادی دشمنان و اندوه خود و هم‌نوسانانش را نشان می‌دهد. در نهایت با اشاره به شکستن کعبه به عنوان نماد دین و عبادت، به تبعات و خسرانی که بر پیروان حق و حقیقت می‌رود، می‌پردازد.
بار غم فرود آمد در زمین ماریه بازیا که کاوران حجاز
هوش مصنوعی: بار غم بر دوش من افتاده است، آیا این غم از سرزمین ماریه است یا از دشتهای حجاز؟
هرچه غصه بود آمد دلخراش و سینه گدازدر حریم محرم راز
هوش مصنوعی: هر چیزی که باعث ناراحتی و غم شده، به دل و سینهام آمده و مرا آزار می‌دهد، در مکانی که فقط رازداران میتوانند به آن راه یابند.
بود شور رستاخیز یا نوای غمزدگانحلقهٔ ستم زدگان
هوش مصنوعی: در آن لحظه، صدای شوری شبیه به روز قیامت به گوش میرسید و حال و هوای غمگینان در میان حلقهای از ستمگران و مظلومان حس میشد.
هر دلی ز غم لبریز داد راز و نیازبا شه غریب نواز
هوش مصنوعی: هر قلبی که پر از غم است، با درد و دل خود به خالقی که نسبت به بیکسها مهربان است، راز و نیاز می‌کند.
نو گلی چه غنچه شکفت نغمه زد چه بلبل زارزار همچو مرغ هزار
هوش مصنوعی: گلی تازه شکفت و آوازش را سر داد، و بلبل هم به شدت و غمگین مانند پرندهای هزار پای، آواز خواند.
با پدر بزاری گفت کامده بسوز و گدازپروریدۀ تو بناز
هوش مصنوعی: با پدر خود بگزار، بگذار به آتش بسوزد و در عذاب و درد بماند، اما تو به زیبایی و افتخار خود ببال.
خار پای ما بنگر خواری اسیران بینحال دستگیران بین
هوش مصنوعی: به وضعیت اسیران نگاه کن و ببین که چگونه آزادیخواهان و کسانی که کمک میکنند، در حال زندگیاند. زندگی ساده و سختی که آنها تحمل میکنند را ببین و درک کن.
چون کبوتر بی پر غرقه خون ز پنجۀ بازنیمه جان ز رنج دراز
هوش مصنوعی: مانند کبوتر بیپر، که در آستانه مرگ و زخمی انتهای سختیهای زندگی است.
بانوان دل بریان در کمند اهل ستمزیر بند اهل ستم
هوش مصنوعی: زنان دل شکسته در چنگال ستمگران گرفتار شده‌اند و تحت فشار آنها قرار دارند.
روی اشتر عریان نه عماری و نه جهازصبح و شام در تک و تاز
هوش مصنوعی: بر روی شتری برهنه نه فرمانی وجود دارد و نه سلاحی، که در پی و پیش خود به حرکت ادامه می‌دهد.
کودکان خونین دل همچو گوی سر گشتهیا چه بخت برگشته
هوش مصنوعی: کودکان غمناک و آسیبدیده مانند توپهایی هستند که در جاهای مختلف به این سو و آن سو پرتاب میشوند یا افرادی هستند که بخت و اقبال خوبی ندارند.
دشمنان سنگین دل هر یک از نشیب و فرازهمچو تیر خورده گراز
هوش مصنوعی: دشمنان بیاحساس، در هر ارتفاع و پایینرفتنی مانند گرازهایی هستند که تیر خوردهاند.
شام ماتم ما بود صبح عید مردم شامآه از آن گروه لئام
هوش مصنوعی: شبانگاه ما در اندوه و ماتم گذشت و صبح عید برای مردم آمد. آه از آن دسته افرادی که بیخبر از درد و رنج ما هستند.
مرکز تماشا بود بانوان میر حجازبا نقاره و دف و ساز
هوش مصنوعی: جایگاه تماشا، بانوانی از حجاز است که با سازها و بزمآرایی خود، فضایی شاداب و موزون را به وجود آوردهاند.
از یزید و آن محفل دل لبالب خون استدیده رود جیحون است
هوش مصنوعی: از یزید و آن جمعیت دل پر از اندوه و گریه است و چشمانم مانند رود جیحون پر از اشک و غم است.
ما غمین و او خوشدل، او به تخت زر به فرازما چه سیم در دم گاز
هوش مصنوعی: ما در غم و اندوه هستیم، در حالی که او خوشحال و با دل شاد در بالای تخت طلا نشسته است. اما ما در آن لحظه، مانند نقره در حال به سرعت از دهانش خارج میشویم.
کعبه را شکست افتاد زانچه رفت بر سر توزانچه دید گوهر تو
هوش مصنوعی: کعبه به خاطر آنچه بر سرت آوردی شکسته شد، زیرا به عظمت و زیبایی تو پی بردند.
دست بت پرست افتاد قبلۀ دعا و نمازمفتقر بسوز و ساز
هوش مصنوعی: دست یاریکننده بتپرست به سوی محل دعا و نیایش رسید، و نیازمند باید بسوزد و بسازد.