غزل شمارهٔ ۱۹۹
هوش مصنوعی: این شعر درباره تجربه عشق و شور و حال ناشی از آن سخن می‌گوید. شاعر بیان می‌کند که عشق مانند شرابی در دل او تأثیر گذاشته و او را سرمست کرده است. دل او در این حالت به یاد معشوق افتاده و آرزوی وصال او را می‌کند. او از تعلقات دنیوی و زهد خویش برکنار شده و به زیبایی‌های عشق و محبت توجه کرده است. همچنین، شاعر اشاره می‌کند که او برای دستیابی به عشق راستین، از دنیا و خودپرستی فاصله گرفته و در طلب حقیقت و رازهای هستی به جستجو پرداخته است. در نهایت، شاعر بر این نکته تأکید می‌کند که آنچه از عشق و معرفت به دست آورده، از راهنمایی‌های عطار بوده است.
چون شراب عشق در دل کار کرددل ز مستی بیخودی بسیار کرد
هوش مصنوعی: زمانی که عشق مانند شرابی در دل تأثیر میگذارد، دل از شدت سرمستی و شوری، بسیار بیخود و ناخواسته میشود.
شورشی اندر نهاد دل فتاددل در آن شورش هوای یار کرد
هوش مصنوعی: دل در درونش دچار شورش و آشفتگی شده و در این حال، خواهان دیدار محبوب خود است.
جامهٔ دریوزه بر آتش نهادخرقهٔ پیروزه را زنار کرد
هوش مصنوعی: لباس درویشان را بر روی آتش گذاشت و لباس ارزشمندتری را به عنوان کمربند به دورش بست.
هم ز فقر خویشتن بیزار شدهم ز زهد خویش استغفار کرد
هوش مصنوعی: او از فقر خود ناخشنود شد و از زهد و ریاضت خویش نیز پشیمان گردید.
نیکویی‌هائی که در اسلام یافتبر سر جمع مغان ایثار کرد
هوش مصنوعی: نیکیها و خوبیهایی که در اسلام وجود دارد، در برابر جمع مغان با فداکاری و بخشش نشان داده شده است.
از پی یک قطره درد درد دوستروی اندر گوشهٔ خمار کرد
هوش مصنوعی: به دنبال یک لحظه ناراحتی از عشق، کسی با حسرت در گوشهای نشسته و به یاد محبوبش درد و غم را تحمل می‌کند.
چون ببست از هر دو عالم دیده رادر میان بیخودی دیدار کرد
هوش مصنوعی: زمانی که چشم خود را از دیدن دنیا و هر دو عالم ببندد، در حالت بیخودی و فراموشی خود، به حقیقتی عمیق و زیبا میرسد.
هستی خود زیر پای آورد پستوز بلندی دست در اسرار کرد
هوش مصنوعی: وجود خود را در زیر پا گذاشت و از جایگاه بلند خود به کشف رازها پرداخت.
آنچه یافت از یاری عطار یافتوآنچه کرد از همت عطار کرد
هوش مصنوعی: آنچه به دست آورده از کمک عطار است و آنچه انجام داده ناشی از تلاش و اراده خود اوست.