غزل شمارهٔ ۲۱۱
هوش مصنوعی: این شعر به زیبایی‌ها و مظاهر طبیعت اشاره دارد و از آمدن باد صبا و تأثیرات شگفت‌انگیزش بر باغ و گل‌ها صحبت می‌کند. باد صبا به چمن می‌وزد و رایحه‌های خوش گل‌ها و مشک را با خود می‌آورد. شاعر به زیبایی یوسف و عواطف انسانی پرداخته و از غم و شادی و رازهای نهانی سخن می‌گوید. همچنین، او به تاثیرات ظاهری گل‌ها و لطافت‌های طبیعی اشاره می‌کند، مانند عرق گل سرخ و خون لاله‌ها، که همه به نوعی بیانگر زیبایی و زوال زندگی هستند. شعر در کل بر اهمیتی که طبیعت و زیبایی‌های آن در زندگی انسان‌ها دارند تأکید می‌کند.
چون باد صبا سوی چمن تاختن آوردگویی به غنیمت همه مشک ختن آورد
هوش مصنوعی: وقتی باد ملایم به سمت باغستان می‌وزد، انگار که همه عطر و زیبایی گلهای ختن را به همراه آورده است.
زان تاختنش یوسف دل گر نشد افگارپس از چه سبب غرقه به خون پیرهن آورد
هوش مصنوعی: اگر یوسف دل در اثر آن دویدن و شتاب خود ناراحت نشد، پس چرا پیراهنش به خون آغشته شد؟
اشکال بدایع همه در پردهٔ رشکندزین شکل که از پرده برون یاسمن آورد
هوش مصنوعی: تمام زیبایی‌ها و ظرافتها در نظر ما در پس پردهٔ زیبایی‌های یاسمن پنهان است، زیرا این یاسمن خود از پرده بیرون آمده و به نمایش گذاشته شده است.
هرگز ز گل و مشک نیفتاد به صحرازین بوی که از نافه به صحرا سمن آورد
هوش مصنوعی: هرگز بوی گل و مشک از صحرا کم نشد، زیرا بوی خوشی که از نافه برمیخیزد، سمن را به دل صحرا می‌آورد.
صد بیضهٔ عنبر نخرد کس به جوی نیززین رسم که در باغ کنون نسترن آورد
هوش مصنوعی: هیچکس نمیتواند صد عدد تخم عنبر را در جوی پر کند، زیرا اکنون در باغ، گل نسترن روییده است.
هر لحظه صبا از پی صد راز نهانیاز مشک برافکند و به گوش چمن آورد
هوش مصنوعی: هر لحظه، باد صبحگاهی به دنبال صد راز پنهان، عطر خوشاب را پراکنده می‌کند و آن را به گوش چمن میرساند.
آن راز به طفلی همه عیسی صفتان رادر مهد چو عیسی به شکر در سخن آورد
هوش مصنوعی: این جمله بیانگر این است که یک راز عمیق و ارزشمند، مانند معجزهی عیسی، در دل یک کودک نهفته است و این راز به گونهای در کلمات او ظهور می‌کند که دیگران را تحت تأثیر قرار میدهد. به عبارت دیگر، فهم و بیان این راز از طریق صداقت و سادگی کودکانه جلوهگر میشود.
چون کرد گل سرخ عرق از رخ یارمآبی چو گلابش ز صفا در دهن آورد
هوش مصنوعی: وقتی گل سرخ به خواب یارم عرق می‌کند، آبی مانند گلاب در دهنش از جلایی خالص و صاف میآید.
لاله چو شهیدان همه آغشته به خون شدسر از غم کم عمری خود در کفن آورد
هوش مصنوعی: لاله که به تازگی شکوفا شده، مانند شهیدانی است که در میدان جنگ جان باختهاند و به خاطر عمر کوتاهش با اندوهی عمیق در زیر پوششی از نماد مرگ قرار گرفته است.
اول نفس از مشک چو عطار همی زدآخر جگری سوخته دل‌تر ز من آورد
هوش مصنوعی: نخست عطار بوی خوش مشک را به مشام میرساند، اما در پایان، درد و رنج عمیق دل سوختهام را برای من به ارمغان می‌آورد.